Moment van de waarheid voor Trump en de concurrentie

Vier dagen na Iowa, hakken de Republikeinse kandidaten op elkaar in. Ted Cruz geniet nog van zijn zege. Maar in de afgelopen 28 jaar is het maar één Republikeinse Iowa-winnaar gelukt om president te worden: George W. Bush in 2000. De primary dinsdag in New Hampshire is een betere graadmeter voor de kansen van de kandidaten. Hoe staan Cruz, Trump en hun zes collega's er voor?

Donald Trump poseert met een agent donderdag tijdens een bezoek aan de politie van Manchester, New Hampshire. Beeld AFP

Donald Trump
'The Donald' is gewond, oogt kwetsbaar, maar is beslist niet afgeschreven. Trump liet zich in Iowa teveel leiden door late peilingen waarin hij afstand leek te hebben genomen van Cruz. Maar hij werd afgetroefd door de geoliede organisatie van de Texaan die in elke uithoek conservatieve christenen opspoorde.

New Hampshire, de eerste primary, is meer toegesneden op de boodschap van Trump: niet zo conservatief, minder religieus. Veel blanke Republikeinen uit de lagere inkomensgroepen zijn hier vatbaar voor zijn belofte om 'Amerika weer groot te maken'. De 'evangelicals' zijn er ver te zoeken. Reden waarom Trump al maanden, in tegenstelling tot Iowa, domineert in de peilingen met gemiddeld zo'n 32 procent.

De concurrentie, met wie hij zaterdag weer in debat ging, heeft zich al erbij neergelegd dat het verschil niet meer te overbruggen is en aast nu op de tweede plek. Maar de miljardair moet oppassen. Ook uit New Hampshire komen nu berichten dat Trumps organisatie faalt. In plaats van de kiezer op te zoeken om een praatje te maken bij het ontbijt, vertrouwt Trump weer teveel op grote bijeenkomsten, de media-aandacht en zijn naamsbekendheid.

Hij lijkt ook overmoedig geworden. Op woensdag liet de koploper New Hampshire links liggen en dook hij op in Arkansas, een staat die pas op 1 maart stemt. Trump blijft sinds Iowa ook onnodig ruzie zoeken met Cruz, in plaats van zich te concentreren op zijn boodschap. Wint Trump niet in New Hampshire, dan zullen veel kiezers in de staten die daarna volgen tot de slotsom komen dat hij geen winnaar is. En dat zijn kandidatuur slechts gebakken lucht is.

Miljardair Trump pakt een baby op tijdens een bijeenkomst in Portsmouth in New Hampshire. In de New England-staat is hij al maanden de grote favoriet. Trump moet hier winnen. Beeld Getty
Beeld VK-graphics

Ted Cruz
De Texaanse stokebrand en Tea Party-lieveling weet al maanden dat hij met zijn oerconservatieve gedachtengoed geen kans maakt in het gematigde New Hampshire. Een tweede of derde plaats, waar hij nu met 12 procent op staat in de peilingen, zou mooi zijn. Cruz weet donders goed dat het in decennia geen enkele Republikein is gelukt, op presidenten na die herkozen wilden worden, om zowel Iowa als New Hampshire te winnen.

Een tweede of derde plek zal opnieuw het beeld versterken dat de Republikeinse strijd een driemansrace is geworden. Namelijk: Trump-Cruz-Rubio. De senator is van plan ongehavend door New Hampshire te komen, met de bedoeling te schitteren op Super Tuesday op 1 maart. De tien staten die dan aan de beurt zijn, in het conservatieve Zuiden, vormen vruchtbaar grond voor de denkbeelden van Cruz.

Dus tegen Washington, tegen abortus en het homohuwelijk en tegen de verworvenheden van de regering-Obama, zoals Obamacare. Cruz beseft dat zijn Iowa-overwinning ook een vloek kan zijn. De laatste twee Republikeinse winnaars in Iowa, Mike Huckabee in 2008 en Rick Santorum in 2012, faalden daarna jammerlijk. Er zijn echter twee belangrijke verschillen: Cruz heeft een solide organisatie en hij heeft genoeg geld in zijn campagnekas.

Ted Cruz praat met een vrouw na afloop van een bijeenkomst in een Toyota-dealer in Portsmouth, New Hampshire. Meer dan een tweede of derde plaats zit er niet voor hem in de staat. Beeld AFP

Marco Rubio
Rubio kan niet meer stuk, na zijn goede prestatie in Iowa. Hij heeft momentum, getuige zijn tweede plek nu in New Hampshire in de peilingen. Als hem dat lukt, is Rubio aardig op weg om zijn '3-2-1-strategie' te verwezenlijken: eindigen als derde in Iowa, tweede in New Hampshire en eerste in South-Carolina dat op 20 februari aan de beurt is. Maar dan moet de senator, die in een driemansrace een centristische koers moet varen, wél heelhuids uit New Hampshire komen.

Want er wordt nu volop op hem ingehakt. Door drie (ex)-gouverneurs voor wie New Hampshire een laatste strohalm is: Jeb Bush, John Kasich en Chris Christie. Rubio's strak geregisseerde optredens, met steeds weer dezelfde toespraken, worden onderuit gehaald. 'De jongen in de luchtbel', zo noemde gouverneur Christie van New Jersey hem woensdag misprijzend. Kortom: weinig authentiek en bevreesd voor misstappen.

Maar Rubio moet nu volop genieten. Hij heeft met zijn goede score in Iowa de media terechtgewezen die schreven dat hij te weinig in de staat was. Evenals de partijtoppers die vonden dat zijn presidentskandidatuur te vroeg kwam. En tenslotte de critici, onder andere in zijn thuisstaat Florida, die hardop riepen dat hij zijn werk in de Senaat verwaarloosde. Nu kan Rubio uitgroeien tot de enige gematigde factor die de Republikeinse partij kan redden van een 'outsider': Trump of Cruz.

Melissa Mellor, moeder van drie kinderen, praat in Laconia in New Hampshire met senator Marco Rubio. Na Iowa ziet het er naar uit dat Rubio ook in New Hampshire goed gaat scoren. Beeld AP

Jeb Bush, Chris Christie en John Kasich
Ze haalden in Iowa bij elkaar nog geen 6,5 procent: de 'Bende van Drie'. En toch hoopt een van deze drie dinsdag een plaats te verwerven in de selecte groep van kanshebbers voor de nominatie. Zoals het er nu naar uitziet, gezien de laatste peilingen, is het een ijdele hoop. Tenzij Bush, die deze dagen zijn broer George W. en moeder Barbara om hulp heeft gevraagd, alsnog goed weet te scoren.

Maar als je je eigen publiek moet vragen om voor je te klappen, zoals Bush woensdag op pijnlijke wijze deed, dan is dat een weinig hoopvol teken. Verwacht dat ze dinsdag, na de stemming, een voor een uit de race zullen stappen. Evenals Ben Carson die dacht dat zijn ervaring als topchirurg hem geschikt maakte voor het presidentschap van een supermacht. Ook de enige vrouw, Carly Fiorina, zal verdwijnen. Zij hing de 'powerlady' uit met haar militaire taal maar werd toch te licht bevonden door de kiezers. Ze deed zaterdag niet eens mee aan het debat.

Zelfs als vicepresidentskandidaten zijn ze niet in de running, gezien hun slechte score. Voor Bush, die met honderd miljoen dollar begon, en zijn familie zal het allemaal een bittere pil zijn. Een derde president Bush zit er niet meer in. Gezien zijn optreden, was het ook een onmogelijke missie: stuntelig, onzeker en onvoldoende kwaliteit. Meer nog: de kiezer had geen trek in de zoveelste Bush in het Witte Huis. Als je campagne voert met alleen je voornaam (Jeb!), dan zegt dat genoeg.

Jeb Bush poseert op campagne met een familie. De oud-gouverneur heeft zijn populaire moeder Barbara nu in New Hampshire ingezet in de hoop zo goed te scoren dinsdag. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden