Mol

ls je de titel van een film niet kunt reproduceren bij de bioscoopkassa, moet je meteen onraad ruiken. Maar dat deed ik niet. 'Doet u mij maar twee kaartjes voor Tinker Tailor,' begon ik voortvarend, 'eh, Tinker, Tailor... Tinker, Tailor. Nee, Sailor... Of... Ja, Spy.'


Ik kreeg twee kaartjes.


Tinker Tailor Soldier Spy is de film van dit moment voor mensen die zichzelf slim vinden. Het is een anti-spionnen-spionnenfilm, wat wil zeggen dat hij over spionnen gaat (slim) maar niet over achtervolgingen en beschietingen (dom).


In recensies had ik gelezen dat de spionnen in deze film veel zwijgen, nadenken en betekenisvol in de camera kijken, in plaats van, à la James Bond, de hele tijd rond te rennen met goudstaven, te telefoneren met hun schoen en taekwondogevechten met Famke Janssen te houden, als voorspel, om daarna in een rond wit bed met zwarte satijnen lakens te belanden.


Geen satijnen laken in zicht, in Tinker Tailor Ketellapper Schoen. Wel een heleboel onaantrekkelijke Engelse mannen, van wie de onaantrekkelijkste, namelijk die met de uilenbril, de belangrijkste is.


Dat van die uilenbril was mijn geheugensteuntje, want ik kon de verschillende spionnen, dubbelspionnen en mogelijke maar nog niet bewezen dubbelspionnen niet uit elkaar houden. En dat was dus meteen het probleem: dit was inderdaad geen James Bondfilm, maar toch was hij net zo onbegrijpelijk.


De man met de uilenbril was een ontslagen geheime dienstmedewerker die binnen de Britse geheime dienst op zoek moest naar een mol die werkte voor de Russen. Wie is de mol?, dus, en daar begrijp ik ook nooit wat van, maar daar zijn de groepsprocessen zo vermakelijk. Maar hier waren geen groepsprocessen, alleen maar gefluisterde, doorrookte gesprekken als: 'Karla heeft hem uitgezonden naar Boedapest. We moeten er morgen zijn. Stuur een telex.'


En die Karla - daarvan wist ik dus ook niet wie het was. Maar zij, of hij, kwam zo vaak in de gesprekken voor, dat het vast een belangrijk iemand moest zijn.


En zo ploeterde ik van scène naar scène in Tinky Winky Lalaa Poo, en begon te verlangen naar een James Bondfilm, waarin tenminste nog knappe meiden zaten, en cocktails, en ontploffingen om je wakker te houden.


Bij James Bond hebben ze het begrepen: het verhaal gaat daar ook altijd over de zoektocht naar een mol, maar andere dingen (seks, schoentelefoons) zijn veel belangrijker.


Uiteindelijk kan het niemand schelen wie de mol is. Het gaat niet om de mol, het gaat om de weg ernaartoe.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden