Möllemann hoopt 'bijna kapotte' FDP te mogen schoonvegen

Het liefste zou Jürgen W. Möllemann zich vrijdag met de parachute laten afwerpen boven het partijcongres van de Duitse liberalen in Mainz....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

MAINZ

Stuntman Möllemann was in de Duitse politiek afgeschreven na een lange reeks partij-interne schermutselingen. Vooral zijn confrontaties met FDP-voorzitter Klaus Kinkel werden hem zwaar aangewreven. Kort nadat Kinkel vorige maand had aangekondigd zich voortaan alleen nog op zijn ministerschap van Buitenlandse Zaken te zullen concentreren, verscheen het besnorde gelaat van 'minister b.d.' Möllemann weer op de voorpagina's: Möllemann kandideert en wil in geval van zijn benoeming de complete bemanning van de FDP in Bonn wisselen, inclusief Klaus Kinkel.

Normaliter behoren dergelijke ingrepen tot het werk van de fractie. Maar ook de vertegenwoordiging in de Bondsdag dient te worden vernieuwd, te beginnen bij voorzitter Solms, die volgens Möllemann evenzeer schuld draagt aan het debâcle van de FDP. Hij vraagt het congres een mandaat om als partijvoorzitter naar eigen goeddunken te kunnen optreden. Ongebruikelijk, maar noodzakelijk, omdat 'in Mainz een bijna kapotte partij wordt overgedragen'.

Möllemann: 'Ik wil een FDP die een offensieve, op belangen georiënteerde buitenlandse politiek definieert, en die aanhoudend opkomt voor de buitenlandse handel. Ik kan niet accepteren dat wij in het Midden-Oosten vrijwel willoos moeten buigen voor het steeds krachtiger dictaat van Amerikaanse belangen.' Dit wijkt nogal afvan de zorgvuldige manier waarop het traditioneel door liberalen gevoerde buitenlandse beleid wordt verwoord.

Dat de FDP in Mainz aan 'wildeman Möllemann' wordt uitgeleverd, durft niemand te geloven, al is het opmerkelijk hoe steeds meer twijfels doorklinken in de commentaren, die ervan uitgaan dat de andere kandidaat, Wolfgang Gerhardt, de kleinste regeringspartij van de ondergang kan redden. Gerhardt (51) leidt de FDP in Hessen, een van de vijf deelstaten waar de liberalen nog niet onder de kiesdrempel van 5 procent zijn verdwenen.

Het probleem van Gerhardt is dat niemand hem kent; zelfs binnen de FDP weet niet iedereen dat hij al tien jaar vice-voorzitter is, getuige het initiatief van enkele gedelegeerden die hem op het congres vorig jaar in Gera wilden voordragen voor een bestuursfunctie.

Gerhardt kon tot pinksteren niet worden betrapt op inhoudelijke argumenten waarom hij de aangewezen man is voor het voorzitterschap. Samengevat lijdt hij aan hetzelfde euvel als de hele partij: teren op het verleden en niet kunnen uitleggen waarom de kiezer nog langer FDP moet stemmen.

Na het weekeinde liet hij ineens zijn tanden zien. Enkele prominente partijleden, onder wie de voormalige procureur-generaal Alexander von Stahl, moeten volgens Gerhardt worden geroyeerd omdat zij de partij rechts van de CDU/CSU willen positioneren. Alleen daar zouden nog stemmen zijn te halen.

De boodschap van Gerhardt was duidelijk. Onder zijn leiding verandert er weinig en blijft de FDP op federaal niveau de bijwagen van Helmut Kohls christen-democraten. De beoogde voorzitter gaat nog een stapje verder en wenst een van de laatste strijdpunten binnen de nu al ruim twaalf jaar oude Bonner coalitie op te ruimen: de zogenoemde 'Grosse Lauschangriff', een gepantserde omschrijving van nieuwe politionele bevoegdheden, zoals inkijkoperaties en het afluisteren van crimineel telefoonverkeer.

Een meerderheid van de FDP verzet zich tegen het wetsvoorstel. FDP-minister van Justitie Sabine Leutheusser dreigt haar functie ter beschikking te stellen indien het driedaagse congres overstag gaat. De daarom als links-liberaal omschreven bewindsvrouw krijgt het in Mainz sowieso zwaar te verduren, omdat ook Möllemann haar uit het kabinet wil halen. Hetzelfde geldt voor het derde FDP-zwaargewicht in de regering van Kohl: minister Rexrodt van Economische Zaken zou niet langer beantwoorden aan het 'liberale profiel'.

Verontrustend, en in ieder geval zeer opmerkelijk, is de windstilte die de drie erevoorzitters in acht nemen. Hans-Dietrich Genscher, Otto Lambsdorff noch Walter Scheel is bereid voortijdig in te grijpen en de 662 gedelegeerden de weg te wijzen. Alleen oud-bondspresident Scheel liet zich vorige week ontvallen dat de FDP er niet voor moet terugdeinzen de coalitie met de CDU en CSU te verbreken.

De reacties waren nihil: de oppositiebanken, een plek die de verwende FDP in de naoorlogse geschiedenis slechts tweemaal van nabij leerde kennen, staan volgens de overgrote meerderheid gelijk aan een voorlaatste rustplaats, omdat de rol als derde politieke kracht allang is overgenomen door de Groenen.

Bondskanselier Kohl ziet het geworstel van zijn coalitiepartner 'gelaten' aan, zoals hij zijn gemoedstoestand omschrijft. Over drie jaar komt de FDP volgens Kohl 'gegarandeerd' terug in de Bondsdag - hij heeft er weddenschappen op afgesloten. Van de 672 zetels in de Bondsdag hebben CDU (244), CSU (50) en FDP (47) slechts tien stemmen meer dan de oppositie. Van het resultaat in Mainz zal ook afhangen of de coalitie het tot 1998 volhoudt.

Jürgen W. Möllemann is optimistisch. 'Nadat ik veel heb bereikt en het nodige heb bewerkstelligd...' staat in de brief waarmee hij vele honderden vrienden en relaties naar Münster ('voldoende parkeerruimte aanwezig') heeft uitgenodigd voor de viering, volgende maand, van zijn vijftigste verjaardag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.