Mokkende achterban Cameron drijft richting Farage's UKIP

Het Britse wetsvoorstel voor een homohuwelijk is gered, maar een ander huwelijk in het Verenigd Koninkrijk staat op springen: de behoudende achterban van de Conservatieve Partij heeft genoeg van premier David Cameron en diens vernieuwingsgezinde vrienden in Downing Street.

LONDEN - 'We hebben goede en slechte tijden doorstaan', aldus Cameron dinsdag. 'Dit is meer dan een werkrelatie; het is een diepe en blijvende vriendschap. Onze kameraadschap is gebaseerd op wat we geloven. Conservatieve activisten als jullie staan altijd voor plichtsbesef, fatsoen en burgertrots.'


Met deze woorden richtte de premier zich tot de mokkende achterban van zijn partij, tot de mensen die parlementariërs selecteren, politieke pamfletten uitdelen en benefietavonden organiseren in dorpshuizen.


Om geen twijfel te laten bestaan over zijn loyaliteit tegenover de conservatieve zaak voegde Cameron - die zichzelf ooit de 'erfgenaam van Blair' noemde - eraan toe al een kwart eeuw lid te zijn van de partij.


Zijn handreiking komt enkele dagen nadat de medevoorzitter van de Conservatieve partij, Andrew Feldman, rebellerende parlementariërs en teleurgestelde Conservatieve activisten 'gekke, draaiogerige mafkezen' had genoemd. Deze vertrouweling en tennismaat van Cameron was zich er niet van bewust dat enkele journalisten, onder wie Jeremy Paxman van Newsnight, op gehoorafstand stonden toen hij zijn oordeel gaf over een goed deel van zijn partijgenoten. Hij heeft ontkend de woorden te hebben gebezigd en dreigde journalisten met lasterprocessen. Saillant is dat Cameron eurosceptici in het verleden ook al eens als 'draaiogerig' zou hebben bestempeld.


De opmerking van het 45-jarige Hogerhuislid, een fondsenwerver, doet echter vooral denken aan wat Cameron ooit zei over de UKIP, een partij die volgens de premier bestaat uit 'mafjoekels, crypto-racisten en gekken'.


Dat is geen toeval: Feldman maakt deel uit van de chumocracy, de vrienden waarmee de premier zich in Downing Street omringd heeft. De stadse Cameroons, veelal kostschooljongens, zijn vrijzinnig op sociaal gebied en staan pragmatisch tegenover Europa. Terwijl zij proberen samen te werken met de sociaal-liberalen van Nick Clegg, verlangen veel plattelandsconservatieven terug naar een traditioneel conservatief beleid.


UKIP-leider Nigel Farage, de lachende derde, heeft van het buitenkansje gebruik gemaakt door een paginagrote advertentie in The Daily Telegraph te plaatsen waarin hij ontevreden Tories oproept naar zijn partij over te stappen. 'Alleen een kader dat bestaat uit een groepje overjarige studentjes van wie niemand ooit op een fatsoenlijke manier geld heeft verdiend, kan op zo'n arrogante wijze de eigen aanhang afserveren', aldus Farage.


In dezelfde krant, bijgenaamd The Daily Torygraph, nodigde een partijwerker uit Cornwall de premier en diens 'stijlvolle, jonge stadsvriendjes' uit namens hem te folderen op het platteland. 'Ze hebben dan wel stevige stappers nodig, en een paraplu.'


De opstand tegen het moderniseringsproject dat Cameron eind 2005 in gang heeft gezet valt samen met debatten over de twee meest controversiële onderwerpen. Maandag probeerden zo'n 150 Conservatieve parlementariërs het wetsvoorstel voor een homohuwelijk te saboteren. Uiteindelijk redde de oppositie het voorstel.


De andere splijtzwam is Europa. Afgelopen week zag Cameron zich gedwongen zijn steun te verlenen aan een initiatiefvoorstel dat tot doel heeft het EU-referendum wettelijk vast te leggen. Omdat de Liberaal-democratische coalitiepartner zal tegenstemmen, is de geplaagde premier ook bij dit wetsvoorstel afhankelijk van steun vanuit de oppositiebanken.


Commentatoren hebben de perikelen binnen de Conservatieve Partij vergeleken met de strijd binnen de Labour Partij begin jaren tachtig tussen de sociaal-democraten en de radicale socialisten, die bekend stonden als the loony left, het lijpe links. De gematigden richtten toen de Sociaal-Democratische Partij op, die later zou fuseren met de liberalen.


Voor ontevreden Conservatieven is de rechtse UKIP een waarachtig alternatief geworden. Na kiezers stappen nu ook Conservatieve partijactivisten aan boord van Farage's partij. Wanneer deze trend zich doorzet, kan dat wel eens het einde betekenen van het traditioneel Britse kiesstelsel, dat berekend is op twee grote partijen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden