Mohsin Hamid

Het tempo is laag, maar daar staat een uitzonderlijk hoge vakbewaamheid tegenover bij Hamid.

Mohsin Hamid: Hoe word je stinkend rijk in het nieuwe Azië?

Uit het Engels vertaald door Ronald Vlek. De Bezige Bij; 235 pagina's; euro 18,50.


Mohsin Hamid schrijft niet snel. In 2000 debuteerde de Pakistaans-Britse auteur met de roman Moth Smoke, zeven jaar later verscheen de novelle The Reluctant Fundamentalist, en thans komt hij met de compacte roman How To Get Filthy Rich in Rising Asia (Hoe word je stinkend rijk in het nieuwe Azië?).


Tegenover dit lage publicatietempo staat een uitgesproken hoog literair gewicht. Of het lezen van zijn roman de kortste weg biedt naar rijkdom in de opkomende markten van Azië valt te betwijfelen, maar dat het een riante geestelijke verrijking oplevert, staat buiten kijf.


De roman is opgezet als een zelfhulpboek en bestaat uit twaalf hoofdstukken: 'Trek naar de stad', 'Volg een opleiding', 'Ga bij een meester in de leer', 'Sluit vriendschap met een bureaucraat', enzovoort.


In deze hoofdstukken vertelt Hamid het verhaal van zijn naamloze hoofdpersoon, consequent aangesproken met 'je'. Deze hoofdpersoon wordt geboren op het platteland van een niet met name genoemd Aziatisch land. Hij heeft het geluk om, ondanks ziekte, zijn babytijd te overleven en daarmee zijn ouders te inspireren met het gezin naar de grote stad te trekken.


Na zijn schooltijd heeft hij een aantal dubieuze baantjes, zoals helpen bij de handel in illegale dvd's en het overplakken van uiterste versheidsdata op producten, om in de handel in 'mineraalwater' te belanden. Door een combinatie van opportunisme en inventiviteit bouwt hij een heus imperium op als vooraanstaand leverancier van drinkwater.


Ook maakt de 'je' een aantal persoonlijke ontwikkelingen door. Aanvankelijk voelt hij zich aangetrokken tot een reli- gieuze groepering, maar wanneer deze zijn stervende moeder, wier kanker wegens geldgebrek niet wordt behandeld, slechts gebed blijkt te kunnen bieden, scheert hij zijn baard af en gooit het over een andere boeg. Ook wordt hij verliefd op 'het mooie meisje'. Zij blijkt onbereikbaar, maar hij zal zijn hele leven naar haar blijven verlangen. Wel trouwt hij met een andere vrouw en sticht met haar een gezin.


Hamid laveert in zijn manier van vertellen voortdurend - en uitgesproken bekwaam - tussen het zelfhulpboek en de Bildungsroman. De spanning tussen deze twee vormen heeft een nadrukkelijk ironiserende werking, maar tegelijkertijd schrijft Hamid in zijn compactheid dermate beeldend, dat de schijnbaar schematische, als een soort mal neergezette hoofdpersoon op een wonderlijke manier wel degelijk tot leven komt.


Dit is des te opmerkelijker omdat de auteur in deze roman een niet-realistisch spel met de tijd speelt. Aan de ene kant schetst hij het levensverhaal van een man van vlak na diens geboorte tot zijn dood, ergens in de 70. Maar de buitenwereld waarin die hoofdpersoon zich begeeft, lijkt al die tijd samen te vallen met de hedendaagse Aziatische werkelijkheid.


Het is Hamid in Hoe word je stinkend rijk in het nieuwe Azië? niet te doen om het langs realistische weg vertellen van een levensverhaal. Zoals ook al uit zijn opzet van het zelfhulpboek blijkt, wil deze roman vooral een commentaar zijn op de amorele, zuiver materialistische wijze waarop de 'je'-figuur de lessen van zijn straatarme jeugd trekt.


Je moet een buitengewoon bekwaam schrijver zijn om via een bewust afstandelijk geportretteerde hoofdpersoon, die bovendien in veel opzichten onmiskenbaar onaangenaam is, toch een grote betrokkenheid bij de lezer te creëren. Hamid is zo'n schrijver. Hoe word je stinkend rijk in het nieuwe Azië? is een van de origineelste en creatiefste romans van dit voorjaar.


GIDS VOOR DOLENDE ZIELEN

Mohsin Hamid (Lahore, 1971) heeft de structuur van zijn roman Hoe word je stinkend rijk in het nieuwe Azië? niet zomaar gekozen. Het How to-genre is razend populair in dat nieuwe Azië, waar de snelle economische groei niet alleen rijkdom maar ook verwarring brengt. Avontuurlijke jongeren wier familie generaties lang in hetzelfde dorp woonden en hetzelfde beroep uitoefenden, worden in de grote stad niet zelden dolende zielen op zoek naar een gidsende hand. Sommigen vinden die in religie, anderen in het zelfhulpboek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden