Mohammed is gewoon homo, zegt Volkert

In september 2005 zaten Volkert van der G. en Mohammed B. tijdelijk samen in het Huis van Bewaring in Scheveningen....

Hein Janssen

Of liever: tussen beide moordenaars. Volkert van der G. vermoordde Pim Fortuyn en Mohammed B. deed datzelfde met Theo van Gogh. Wat zou je van deze twee mannen verder nog willen weten? Waarom ze het gedaan hebben, bijvoorbeeld. Maar is het theater daartoe de geëigende plek? En hebben ze die vraag al niet eerder beantwoord in de rechtbank, waar zowel de vraag als het antwoord thuishoren?

In het theater regeert de verbeelding die, als het goed is, de realiteit van allerlei nieuwe invalshoeken voorziet. Maar daaraan is Beukenkamp in zijn toneelstuk Volkert van der G. & Mohammed B. – dat op dit moment door het Nationale Toneel op locatie in Scheveningen wordt opgevoerd – niet toegekomen. Zijn tekst is een merkwaardig ratjetoe aan feiten, interpretaties, fantasieën en filosofietjes over misdaad en straf.

Volkert is van meet af aan een enge fanaticus die zich het lot van cavia’s en konijnen aantrekt; Mohammed keert zich tegen het decadente westen waar de ongelovigen regeren. De Kale en de Dikke Man, zo noemen ze hun slachtoffers en met het opruimen daarvan zijn zij om verschillende redenen best tevreden. ‘Jullie zouden mij dankbaar moeten zijn’, zegt Volkert tegen het publiek.

Tot zover niets nieuws, want dat beide mannen tamelijk gestoord zijn, dat wisten we al. De gefingeerde ontmoeting tussen hen maakt in het brein van Beukenkamp echter onvermoede gedachten los. In een krankjorum betoog laat hij Volkert tot de conclusie komen dat alle radicale moslims en orthodoxe joden in wezen homo’s zijn. Mannen die allerlei gevoelens hebben onderdrukt, mannen die bang zijn voor vrouwen, mannen die eigenlijk het liefst met andere mannen zijn. Als verklaring voor een van de grote problemen waarmee deze wereld kampt, is dat wel wat erg simpel.

De voorstelling ontaardt dan ook in tamelijk obscene praat over kontneuken, over de onderdrukte wens van achteren genomen te worden, over geiten en kalfjes die zo lekker kunnen sabbelen. Seksuele angst en schaamte die uitmonden in religieus fanatisme – hoe verzin je het.

‘Ik ben geen homo’, zegt Mohammed B. en daarmee is de kous af. Op zijn beurt wijdt hij het gestoorde gedrag van zijn tijdelijke celgenoot aan een gebrek aan vitamine B12. Volkert is immers vegetariër, waardoor hij onvoldoende voedingsstoffen binnenkrijgt en mentaal het spoor enigszins bijster is geraakt.

Na dat soort beweringen kun je de rest van deze tekst eigenlijk niet meer serieus nemen. En toch gaat het over twee recente, schokkende gebeurtenissen die de Nederlandse samenleving diep hebben geraakt.

Ger Beukenkamp, die in rap tempo toch een aantal dramatisch sterke toneelstukken en televisiespelen over het koningshuis en de vaderlandse politiek heeft geschreven, gaat met dit project behoorlijk onderuit.

Volkert: ‘Ik ben geen moordenaar, ik ben een rechter in een land dat totaal rechteloos is geworden.’

Mohammed: ‘Elke ongelovige moet sterven!’

Deze twee citaten staan in al hun eenvoud kennelijk voor wat deze mannen heeft bewogen.

Acteurs Peter van der Sman (Volkert) en Khaldoun Elmecky zijn aardig op hun personages gaan lijken: dat vlassig-bleke van Van der G. en dat kale hoofd met baard van B. Zij weten zich bewonderenswaardig door de tekst heen werken en daaraan zowaar nog wat kracht weten te geven.

Beukenkamp stuurde Volkert van der G. & Mohammed B. aan negen gezelschappen en Johan Doesburg van het Nationale Toneel reageerde onmiddellijk positief. Met een paar sterke theatrale middelen geeft Doesburg nog enige schwung aan het stuk en onderstreept hij met intrigerend geluid en prachtige videobeelden het explosieve einde, waarvan de portee te bizar voor woorden is.

Hein Janssen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden