Mohammed B. verschijnt voor rechtbank

Mohammed B., verdacht van de moord op Theo van Gogh, is woensdagmorgen tijdens de tweede pro-formazitting voor de Amsterdamse rechtbank verschenen. B. vertelde dat hij naar de rechtszaal was gekomen om een 'vals beeld' recht te zetten, dat officier van justitie F. van Straelen in de vorige zitting zou hebben geschetst...

ANP

Het was de eerste confrontatie tussen de nabestaanden van Theo van Gogh en B. Van Goghs zoon Lieuwe was in de zaal aanwezig, net als de ouders en zussen van de cineast.

De 27-jarige Mohammed B. was naar de justitiebunker in Amsterdam-Osdorp gekomen omdat hij iets wilde zeggen. Geen verklaring over de moord op Van Gogh. ‘Het ligt wat genuanceerder’, liet B. bij aanvang van de zitting weten. ‘Ik wil wat zeggen.’

Aan het slot van de slechts drie kwartier durende pro forma-zitting spak Mohammed B. ‘Ik ben blij dat mijn verhaal veel korter dan dat van de officier van justitie is’, leidde hij zijn betoogje in. Dat kwam erop neer dat hij het eerder door de officier van justitie Van Straelen geschetste beeld van zijn jongere broer wilde nuanceren. Deze zou hebben geprobeerd een door Mohammed geschreven document, een zogenoemde ‘Grondwet van een fundamentalist’, uit het gevangenishospitaal te smokkelen. ‘De officier heeft een vals beeld naar buiten gebracht’, aldus B. ‘Ik ben hier vandaag om dat beeld te ontkrachten.’

Daar liet B. het bij. Wat er niet zou kloppen aan het door Van Straelen geschetste beeld, bleef in nevelen gehuld. Volgens B.'s advocaat P. Plasman zal B. tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak, vooralsnog gepland op 11 en 12 juli, uitvoeriger zijn en ‘wel degelijk verklaringen afleggen’. B. verblijft sinds eind februari in het Pieter Baan Centrum voor een gedragskundige observatie. Ook daar spreekt hij met niemand.

Van Straelen ging woensdag in op de stand van zaken over het meerledige onderzoek in de zaak. Het onderzoek naar de moord op Van Gogh op 2 november is afgerond, evenals dat naar de schietpartij met de politie die op de moord volgde en resulteerde in de arrestatie van B. Volgens Van Straelen is ook komen vast te staan dat het VVD-Kamerlid Hirsi Ali als gevolg van de moord haar werk als parlementariër niet naar behoren heeft kunnen doen. Ook daarvoor is B. aangeklaagd. De voorzitter van de rechtbank zei overigens al dat Hirsi Ali heeft laten weten in juli verhinderd te zijn en niet naar de zitting te kunnen komen, hoewel ze dat wel had gewild. Mogelijk legt ze nog wel een schriftelijke verklaring af.

Het onderzoek naar de vraag of B. hulp heeft gehad bij de voorbereiding en uitvoering van de moord is nog niet klaar. Uit afgeluisterde gesprekken, gevoerd in de Haagse Antheunisstraat, is gebleken dat een aantal mensen van de misdadige plannen van B. op de hoogte moet zijn geweest, aldus Van Straelen. In een van die gesprekken is er sprake van dat B. op de dag van de moord mogelijk in gezelschap is geweest van ‘een Arabier of Marokkaan’. In de woning aan de Antheunisstraat werden op 10 november na een urenlange belegering Jason W. en Ismael A. aangehouden, vermeende leden van de Hofstadgroep.

In de woning van de ouders van B. en in zijn eigen woning heeft de politie een grote hoeveelheid fundamentalistische lectuur, foto's en video's in beslag genomen. Het onderzoek naar dat materiaal loopt nog. Volgens Van Straelen bevat het beeldmateriaal een ‘ongekende hoeveelheid en soms gedetailleerde beelden, vaak met geluid, van executies, onthoofdingen, ophangingen, doorklieven van kelen, amputatie van ledematen en geslachtsdelen, stenigingen en andere vormen van marteling.’ De filmpjes ‘geven een helder beeld van de morbide belangstelling van de verdachte’, aldus de officier. Hij overweegt een compilatie van de beelden te maken voor het dossier, maar heeft daarvan tot dusver afgezien ‘vanwege de gruwelijkheid en de afschuw die deze beelden kunnen opwekken’.

De aanklager gaf ook een toelichting op het afluisteren door de Algemene Inlichtigen- en Veiligheidsdienst (AIVD) van de woning in de Antheunisstraat. Volgens het OM is die woning afgeluisterd vanaf 1 september 2004. De AIVD heeft om de afgeluisterde gesprekken gevraagd.

Tijdens de zitting zei Van Straelen dat justitie alleen tussen 2 en 10 november materiaal heeft ontvangen. De eerder afgeluisterde gesprekken zijn niet opgeslagen. Dat heeft te maken met capaciteitsproblemen, maar ook doordat de gesprekken niet allemaal als relevant zijn aangemerkt. Bovendien speelt bescherming van bronnen van de AIVD daarbij een rol, lichtte de officier toe, en kan de dienst eerder opgenomen gesprekken niet aan justitie verstrekken.

Van Straelen overlegt nog met de Amerikaanse autoriteiten om gegevens te krijgen over ongeveer 87 Hotmail-adressen die B. bij een eerdere arrestatie bij zich had. Juridische problemen met Microsoft bemoeilijken dat overleg.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden