Mogen we onze koning voor van alles en nog wat uitmaken?

Wat bedoelde de aanstaande koning precies toen hij vorige week op tv zei 'geen enkel probleem' te hebben met protesten op 30 april? Mag wat hem betreft op de Dam 'fascist' of 'zakkenvuller' worden geroepen?

AMSTERDAM - Waxinelichthoudergooier Erwin L. schold tijdens Prinsjesdag 2010 koningin Beatrix niet uit voor 'hoer' maar wel voor 'fascist'. Het eerste zou bedoeld zijn als belediging en kan worden aangemerkt als majesteitsschennis, terwijl het tweede mogelijk een politieke boodschap was en onder de vrijheid van meningsuiting zou kunnen vallen.


Hoewel L. natuurlijk niet alleen verbaal tekeerging, is in zijn geval 'evident' misbruik gemaakt van het majesteitsschennisartikel in het Wetboek van Strafrecht, vindt jurist Frank Ketelaar, die veel over dit onderwerp publiceerde. Het volgens hem 'slapende' artikel - nummer 111 voor de fijnproevers - kan volgende week dinsdag door wetsdienaren zomaar weer uit de kast worden getrokken om aanhoudingen te verrichten: 'Opzettelijke belediging van de Koning wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vierde categorie.'


Zo 'slapend' is het artikel namelijk ook weer niet: sinds 2000 is het aantal arrestaties, eventuele vervolgingen en veroordelingen fors toegenomen ten opzichte van de jaren zeventig, tachtig en negentig. Precieze cijfers zijn niet te geven. Die van het CBS en van minister Opstelten komen niet overeen. Feit is wel dat de politie tijdens het vorige grote 'Oranjefeest' - het huwelijk van Willem Alexander en Máxima in 2002 - een recordaantal malen optrad op basis van (het vermoeden van) majesteitsschennis. Volgens Opstelten 24 keer.


GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren vreest komende dinsdag een herhaling. Temeer daar niemand weet wat precies wel en wat niet mag worden geuit. Van Tongeren is bang dat tegenstanders van de monarchie, naar later blijkt onterecht, op basis van 'majesteitsschennis' worden opgepakt. Zij kondigde maandag het zoveelste initiatief aan om deze specifieke vorm van belediging uit het Wetboek van Strafrecht te schrappen. Waarom is het erger om de majesteit te beledigen dan een andere ingezetene van het koninkrijk, vraagt het Kamerlid zich als medewetgever af.


Volgens Van Tongeren is het in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Juristen stellen daar tegenover: majesteit en de ingezetenen zijn helemaal niet gelijk. Zo kan iedere burger aangifte van belediging doen, maar de koning of koningin niet. Als die zich beledigd voelt, moet ambtshalve (door een derde, een instantie) aangifte worden gedaan.


Majesteitsschennis heeft in de geschiedenis tot curieuze incidenten geleid. In 1887 moest de journalist Alexander Cohen een half jaar brommen omdat hij Willem III 'koning Gorilla' had genoemd. In 1969 moest tekenaar 'Willem' 200 gulden (91 euro) boete betalen voor een afbeelding van koningin Juliana als raamprostituee.


Volgens universitair hoofddocent Aernout Nieuwenhuis zou een discussie over majesteitsschennis nu niet opnieuw zijn opgelaaid als in februari een ander curieus incident was uitgebleven. Een studente protesteerde in Utrecht bij een bezoek van koningin Beatrix met een kartonnen bordje met de tekst: 'Weg met de monarchie. Het is 2013.nl'. De politie trad op.


Niet omdat het hier om majesteitsschennis zou gaan, maar omdat het protest mogelijk reacties zou losmaken waardoor de openbare orde in gevaar kwam. Nieuwenhuis: 'Zo kwam de discussie weer los: wat mag wel en wat mag niet?'


Juristen moeten er ook maar naar raden. Er worden komende dinsdag ongetwijfeld antimonarchisten opgepakt, maar op basis van welk wetsartikel precies? Majesteitsschennis? 'Geef het beestje maar een naam, als het maar niet uit de hand loopt', schat Frank Ketelaar in.


Waxinelichtgooier Erwin L. kan de orde in ieder geval niet verstoren. Hij zit op 30 april vast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden