Mogen we mee naar Machangulo?

Ouderwetse bescheidenheid: de moderne monarch kan er niet om heen

Nausicaa Marbe

Click to view large image. Ik heb het de afgelopen weken te vaak gedaan, op zoek naar een vakantiehuis. Ik deed het daarnet nog eens op de site Pam Golding Properties en belandde bij de Oranjes. In Machangulo. De villa oogt af en piekfijn. Trendy koloniaal, clean, minimalistisch: een helder interieur zonder persoonlijkheid, dat alle ruimte biedt aan de omringende natuur. Wat een schouwspel: de slaapkamers hebben wanden van glas met fenomenaal zicht op die intens donkerblauwe oceaan.


Voetbalkater
Geen betere plek om de voetbalkater uit te zweten. Vroeg in de avond, als de hemel oranjepaars kleurt en de huisbedienden ananas met portsaus – eert het prinselijk paar de Portugees-Afrikaanse keuken wel? – in kristallen bokalen serveren. Dat personeel heeft overigens een onderkomen, met water en elektriciteit, meldt de makelaar. Net Funda-info. Bizar toch dat na een paar muisklikken de plek verschijnt waar een toekomstige monarch had willen schuilen voor de wereld.

De villa, zo beloofde Willem-Alexander vorig jaar in een brief aan Balkenende, wordt te koop aangeboden zodra die klaar is. Maar nu zat het paar er toch, omdat ze nabij waren: even uit Zuid-Afrika gesneaked om van hun verboden droomplek te genieten. De SP stelt direct vragen, de prins wordt van onverantwoord gedrag beticht. Gaat hij nu wel of niet door met Machangulo? Houdt hij woord of niet?
|
Benauwend
Kun je het die twee kwalijk nemen dat ze even hun intrek namen in hun Afrikaanse refuge? Ja en nee. Wie wil daar niet naartoe? Afrika is een chronische ziekte, zo verklaarde de schrijfster Kuki Gallmann, getrouwe van de Oranjes, toen ik haar eind vorige eeuw interviewde. Op haar Amsterdamse hotelkamer zat prins Bernhard op de canapé. Een benauwende entourage voor de twee die elkaar doorgaans op Gallmanns immense landgoed in Kenia zagen.

He has been bitten bij the African bug,’ zo omschreef Gallmann Bernhards passie voor het continent. ‘And the boy too’. The boy: Alex. Door Afrika behekst. Sympathiek, maar geen excuus als het om dubieuze bouwprojecten gaat en onfraaie pr-constructies om je betrokkenheid daarbij te spinnen. Paradijs op aarde of niet, een toekomstig staatshoofd moet zijn gulzigheid kunnen beteugelen, onraad ruiken en afkeuren. Want er valt niet te bouwen op een koning die zijn woord niet houdt. Die wellicht dacht dat Nederland, in de roes van het voetbal en de krampachtige formatie, en met een demissionair kabinet op reces, er niet op zou letten wat hij uitspookt. Het verdient geen schoonheidsprijs, het schaadt het vertrouwen en het roept vragen op over zijn normbesef.

Afkeer
Maar er is meer aan de hand met de publieke afkeer van Machangulo dan verontwaardiging over geldverspilling, mismanagement van het project en de morele zuiverheid van de Oranjes. Had Willem-Alexander uit gemeenschapsgeld een kasteel in Frankrijk of een burcht in Spanje laten opknappen, dan waren de gemoederen vast niet zo verhit. Zelfs als de klus aan een louche bouwbedrijf was uitbesteed en er met vergunningen was gesjoemeld, zou de morele verontwaardiging niet zo groot zijn geweest als nu, bij dat vastgoedproject in doodarm Afrika.

Aan de ene kant is er het Funda-effect van dat gave huis: geen gotische gewelven, geen kroonluchters en gobelins, maar de functionele eenvoud die je ook in de poor man’s versie bij Center Parcs aantreft. Machangulo, designhuis aan een exotisch strand, is niet per se koninklijk. Maar deze koning kan het wél betalen en zijn volk, waar hij vrijaf van wil, niet. En dan is Afrika ineens niet meer de droombestemming, maar dat nare continent van ziekte en dood waar je, fatsoenshalve, niet gaat feestvieren. Ressentiment zingt mee.

Europa, dat lijkt pas de goedgekeurde biotoop van de monarchie. Daar mogen ze gerust in negentiende-eeuwse weelde neerstrijken. Liefst in een oubollige streek, waar niemand naartoe wil, maar de koning wel, om die te upgraden, om er vindbaar, voorspelbaar te zijn. Of de prins nu trouwt met een jetsetmeisje, of het volk zelf liefst verre reizen maakt, of globalisering de norm is – doet er niet toe. Een fatsoenswet gebiedt dat de koning niet te ver van zijn onderdanen vertoeft, geen reislustige avonturier wordt, niet aan de andere kant van de wereld geluk zoekt. Ouderwetse bescheidenheid: de moderne monarch kan er niet om heen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden