analyseNederlandse aanpak coronavirus

Moeten we evenementen gaan afgelasten? ‘Utrecht Centraal is ook elke dag een evenement’

Marco Zannoni over de bezoekers op Utrecht CS: ‘Ook dat is elke dag een evenement met duizenden bezoekers.’Beeld Hollandse Hoogte / Michiel Wijnbergh Fotografie

De aanpak die Nederland kiest bij het bestrijden van het coronavirus kent twee pijlers: wie geen klachten heeft, is geen gevaar voor anderen. En wie het virus heeft, moet in quarantaine, en er volgt een contactonderzoek. Maar is dat genoeg nu het aantal besmettingen in Europa zo snel toeneemt?

Alle scholen in het Franse departement Oise? Gesloten. De enorme Berlijnse reisbeurs IBT (160 duizend bezoekers)? Afgeblazen. Alle evenementen met meer dan duizend bezoekers in Zwitserland? Verboden. De halve marathon in Parijs, met 44 duizend deelnemers? Afgelast. De Canadese band Wolf Parade die per direct zijn Europese tour afbreekt, vanavond dus niet in Tivoli Utrecht, omdat ze bang zijn onopzettelijk het virus in Europa te verspreiden.

En de CPC Loop dan, in Den Haag, aanstaande zondag, met 42 duizend hardlopers? Die gaat vooralsnog gewoon door. De organisatie raadt alleen de deelnemers met koorts of die last hebben van hoesten en kortademigheid thuis te blijven.

Het aantal personen in Nederland met het coronavirus is inmiddels opgelopen tot achttien, maar het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) houdt voorlopig vast aan twee relatief beperkte maatregelen: alleen testen bij een sterk vermoeden dat de klachten samenhangen met het coronavirus, en patiënten bij wie het virus is vastgesteld isoleren en hun contacten in kaart brengen.

Maar is die aanpak wel te vol te houden? Twee vragen over de aanpak van het RIVM.

Moeten we meer gaan testen?

Bart Berden, bestuursvoorzitter van het TweeSteden-ziekenhuis in Tilburg, waar vorige week de eerste patiënt met het coronavirus werd opgenomen, wil het nu wel zeggen. Hadden de artsen toen de instructies van het RIVM nauwgezet gevolgd, dan had de man nooit positief op het virus getest. Hij voldeed niet aan de ‘casusdefinitie’ zoals deze door het RIVM was opgesteld. Berden: ‘Wij hebben het beleid dat we ons altijd door onze klinische blik laten leiden, en daarin onze verantwoordelijkheid nemen. Zo is die eerste patiënt gevangen.’

Het laat maar zien, zegt Berden, hoe belangrijk het is ‘dat zorgprofessionals de praktijk meenemen om tot verstandig beleid te komen’. Want zowel de patiënte die zondag vanuit het ziekenhuis in Gorinchem als de man die maandag vanuit het Maasstad Ziekenhuis naar het Erasmus MC werd overgebracht bleek ongemerkt het virus bij zich te dragen, maar zij kregen vorige week géén test.

‘We moeten ons goed realiseren’, zegt Berden, ‘dat wij schieten op bewegende doelen.’ Oftewel, hoe het virus zich verspreidt, door wie precies en in welke regio’s verandert van dag tot dag. Dat voelen artsen aan, zegt Marc Bonten, hoogleraar epidemiologie aan het UMC Utrecht. ‘Die hebben een verantwoordelijkheid ten opzichte van hun patiënten en medewerkers en willen dus laagdrempelig kunnen screenen.’ De tests zijn nu beschikbaar, ‘kosten bijna niets’, en dus, zegt Bonten, ‘is het bijna onethisch ze niet in te zetten.’

Het RIVM heeft de definitie welke mensen in aanmerking komen voor een test al enkele malen verruimd. Ook personen met een longontsteking waarvan de bron niet duidelijk is, zijn geschikt voor zo’n test, ook als ze niet in een risicogebied zijn geweest. ‘We testen dus al meer’, zegt een woordvoerder.

Dat zal leiden tot meer besmettingsgevallen, volgens de even simpele als ware wetmatigheid: hoe meer je test, hoe meer je vindt. ‘Dat willen we ook’, zegt Bonten. ‘Als je elk geval wilt vinden, moet je zo veel mogelijk testen.’

Moeten we grote evenementen schrappen?

Het heeft in dit stadium van de virusverspreiding nog geen zin om grote evenementen af te gelasten, zei premier Mark Rutte maandag, waarbij hij zich beriep op de inzichten van de ‘wereldwijd erkend, ontzettend goede mensen’ van het RIVM en de GGD’s. ‘Grotere maatregelen zijn niet functioneel of niet noodzakelijk’, aldus de woordvoerder van het RIVM, ‘maar dat kan morgen of overmorgen anders zijn.’

Het is een aanpak die Marco Zannoni, directeur voor het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, kan waarderen. ‘Dit is hoe de bestrijding van een epidemie werkt. Je werkt stap voor stap, en probeert dat zo lang mogelijk individueel vol te houden.’ Pas als dat niet meer kan, ga je groepsgewijs aan de slag, ‘een sluiting van een school, quarantaine van een grote groep mensen’. Omdat de gevolgen van zo’n besluit groot kunnen zijn, ‘ga je pas zo laat mogelijk over op dit soort maatregelen’.

Dat is een spannende exercitie, zegt ziekenhuisbaas Berden. ‘Het is heel goed om het kleine klein te houden, als dat kan. Onze opgave is om voldoende te kunnen meebewegen wanneer de werkelijkheid daar om vraagt.’

De vraag is alleen: wanneer is dat punt bereikt? Zannoni denkt die weging cultureel bepaald zou kunnen zijn, al krijg je dan ‘clichés op een rijtje’; de Nederlander als nuchter en voorzichtig.

Daarbij komt dat het virus voorlopig nog wel even blijft rondwaren: elke strenge maatregel die het RIVM nu zou adviseren, moet dan nog maanden van kracht blijven, er is geen weg terug. En elke stap heeft gevolgen: geen samenscholingen, betekent dat ook geen winkelcentra? Geen hardloopwedstrijden, betekent dan ook geen Utrecht Centraal? Zannoni: ‘Ook dat is elke dag een evenement met duizenden bezoekers.’

Uiteindelijk, zegt hoogleraar Bonten, ‘zullen we moeten accepteren dat we het virus niet zullen kwijtraken. Andere landen lukt dat zeker niet, dus dan lukt ons dat ook niet.’ De maatregelen moeten er dus op gericht zijn ‘de ziektelast zo veel mogelijk uit te strijken over een langere periode’. Want als het virus nu onbelemmerd kan gaan zwerven, moeten te veel mensen in te korte tijd naar het ziekenhuis. ‘En dan raakt het systeem verstopt. Er zijn immers ook nog mensen met andere ziekten.’

Waarom is de ene persoon zo bang voor het corona-virus en de andere totaal niet?

Liveblog – volg hier de laatste updates over het coronavirus

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreid. In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het virus.

Het Louvre is dicht, Merkel krijgt geen handdruk en Italië testte al 25 duizend mensen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden