Moeten pro-anorexia sites worden verboden?

De Nederlandse regering gaat bekijken of het mogelijk is om, net als Frankrijk, het aanzetten tot eetstoornissen te verbieden. Die wetgeving zou zich vooral richten op zogenaamde 'pro-ana' websites, die eetstoornissen promoten onder jonge vrouwen. Een goed idee of juist de verkeerde oplossing?

Beeld reuters

Niet verbieden: bevordert stigmatisering

'Wij zijn absoluut niet voor een verbod', zegt Ravian Veenstra, klinisch psycholoog en hoofd behandelaar van Human Concern. 'Wij zien deze sites als een forum waar mensen met een eetstoornis verbinding met elkaar zoeken. Wanneer je dat gaat verbieden zullen ze dat ergens anders zoeken. Liever zoeken wij de oplossing door de verbinding aan te gaan met hun gezonde kant, hoe klein deze soms ook is.'

De meeste cliënten van Human Concern, een hulporganisatie die werkt met ervaringsprofessionals, hebben die websites ook bezocht, zegt Veenstra. 'We propageren het zeker niet - we waarschuwen er juist voor - maar wij hopen, door het niet te verbieden, dat zij zich gerespecteerd voelen in hun stoornis.'

'Vrijheid van eetstoornis' wordt dat ook wel genoemd op een Nederlandse pro-ana website, die zich vooral afzet tegen stigmatisering. Het bijbehorende forum waar gebruikers hun ervaringen kunnen delen is anoniem en alleen bedoeld voor mensen met een eetstoornis. Naast tips hoe je zo snel mogelijk kunt afvallen en hoe je het extreme vasten voor je omgeving verborgen kunt houden, wordt er vaak toch ook verwezen naar hulpinstanties.

Veenstra: 'In 2014 had onze website 200 duizend bezoekers. Een kleine 70 duizend daarvan kwamen via een doorlink van een pro-ana website. Op die manier kun je ze veel beter helpen dan door het te verbieden.'

Screenshot van een Pro-Ana site. Beeld -

Goed idee, maar moeilijk uitvoerbaar

'Ik vind het een goede zaak dat er wat aan gedaan wordt, maar ik zet vraagtekens bij de praktische uitvoerbaarheid ervan', zegt Scarlet Hemkes, ervaringsdeskundige en oprichter van online hulpsite Proud2Bme. In 2008 diende Hemkes al een petitie in om het verbod op pro-ana sites op de Kameragenda te krijgen. De maatregel kwam er toen niet doorheen.

Sindsdien is de internetcultuur, met name wat sociale media betreft, wel wat veranderd. Hemkes vindt het nog steeds een goed idee om websites die tips geven voor het cultiveren van een eetstoornis door providers uit de lucht te laten halen. 'De vraag is alleen of die gewone pro-ana sites niet wat ouderwets zijn ten opzichte van de huidige sociale media-cultuur. Op Instagram heb ik binnen twee minuten meerdere profielen gevonden met duizenden volgers, die allemaal pro-ana foto's en teksten plaatsen.'

Onder hashtags als #thinspiration en #thighgap worden foto's geplaatst van dunne benen en uitstekende botten, vaak met teksten als 'mijn doel' en 'volhouden'. Jonge meisjes die dat soort berichten plaatsen moeten geholpen worden vindt Hemkes, niet gecriminaliseerd.

Een advertentie van de campagne tegen anorexia met de Franse actrice Isabelle Caro. Beeld anp

Sites uit de lucht halen goede zaak

Ook Sofie Loots van stichting Weet voor eetstoornissen ziet moeilijkheden voor de uitvoerbaarheid van het plan. 'Het is moeilijk om iets te verbieden, het komt er dan vaak via een andere manier weer uit.'

Toch ziet zij het blokkeren van bestaande pro-ana websites wel als een goede zaak. Uit eigen ervaring weet ze dat het bezoeken van websites met afvaltips niet helpt bij de strijd tegen een eetstoornis. 'Als ik zelf zo'n site bezocht, wilde ik alleen maar nóg dunner worden. Ik werd er depressief en somber van.'

En het aan banden leggen van het BMI (Body Mass Index) van de soms wel heel dunne modellen in advertenties en modeshows, zoals Frankrijk nu ook heeft gedaan? 'De modellen van nu kun je bijna geen modellen meer noemen. Ik denk dat modellenbureaus daar een hele grote rol in spelen. Ik ben heel benieuwd hoe het in Frankrijk gaat verlopen. Als het daar blijkt te werken zullen andere landen volgen.'

Beeld afp

Symbolisch verbod

'Leuk verzonnen voor de bühne maar het is niet waar de problemen met eetstoornissen zitten', zegt Rianne Meijer, journalist en schrijver van het boek De ana-files, waarin ze vertelt over het halfjaar dat ze doorbracht in een anorexiakliniek.

'Er kan beter worden geïnvesteerd in de geestelijke gezondheidszorg. Er zijn lange wachtlijsten, er wordt steeds meer bezuinigd. Het is veel nuttiger om het weinige geld dat er is, daaraan te besteden dan aan een symbolisch verbod op pro-ana websites.'

Het inperken van het gebruik van extreem dunne modellen ziet Meijer ook niet zitten. 'Het is een ziekte die veel meer te maken heeft met perfectionisme en controle. Patiënten hongeren eerder om angsten niet te voelen en om controle uit te oefenen, dan om aan bepaalde schoonheidsidealen te voldoen. Die mensen houden niet opeens op met anorexia hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden