Nieuws Katten in overtreding

Moeten katten voortaan echt aangelijnd naar buiten?

Vrouw laat haar kat Oreo (naar de koekjes) uit in een Utrechtse volkswijk. Beeld Joost van den Broek

De kat mag niet vrij buiten lopen. Dat beweren de juristen Arie Trouwborst en Han Somsen van Tilburg Universiteit in een woensdag gepubliceerd artikel. Volgens de twee moet er op termijn zelfs handhaving komen tegen het ongecontroleerd naar buiten laten van katten, vanwege de desastreuze gevolgen voor allerlei beschermde diersoorten.

Door het dier naar buiten te laten, neemt de eigenaar bewust het risico dat zijn kat een dier zal doden. Dat is in strijd met de Wet Natuurbescherming, stellen Trouwborst en Somsen. Die wet volgt de Europese richtlijn voor natuurbescherming. Een eigenaar die het kattenluikje openzet is dus strafbaar, en het is volgens de twee juristen aan de overheid om deze wet te handhaven. Hun bewering doet veel stof opwaaien: Geert Wilders (PVV) tweette dat katten volgens hem naar buiten mogen ‘wanneer ze maar willen’, en het Nederlandse kantoor van de Europese Commissie liet weten niet van plan te zijn om loslopende katten te gaan verbieden.

‘Als je strikt juridisch kijkt, klopt het’, reageert bestuursrechtsadvocaat Fleur Onrust. Net als met een windmolen neem je met een loslopende kat bewust het risico een dier te doden. Daarom moet voor een windmolen een ontheffing worden aangevraagd. Zo’n ontheffing zal voor een kat niet worden gegeven, dus dat zou betekenen dat de kat aan de lijn moet of binnen moet blijven.

‘De vraag is of we die kant op willen met onze wetsuitleg’, zegt Onrust. Ook autorijden zou volgens deze redenering verboden moeten zijn, omdat ook daarbij het risico bestaat dat je een vogel raakt. ‘Tot nu toe is de wet altijd op een pragmatische manier uitgelegd.’

Dode vogels

In Nederland lopen 2,6 miljoen huiskatten rond, volgens een rapport van het ministerie van Landbouw en Natuur uit 2015. Daar komen honderdduizenden zwerfkatten bij. Hoeveel vogels door katten worden gedood is onbekend, maar dat het een probleem is beamen de Vogelbescherming, Natuurmonumenten, Dierenbescherming en Sovon Vogelonderzoek.

Albert de Jong van Sovon Vogelonderzoek ziet bijvoorbeeld dat het slecht gaat met de stadsvogel, onder meer doordat er nu eenmaal veel huiskatten in de stad zijn. In de natuur zijn vooral de weidevogels in gevaar. De eieren en kuikens vallen makkelijk ten prooi aan de kat, en dat kan lokale vogelpopulaties in gevaar brengen.

Katten hebben sowieso niet echt een positief effect op vogels. De Jong: ‘De aanwezigheid van katten leidt bij vogels tot stress. Ze zoeken minder voedsel en zijn dan minder fit.’ Het Centrum voor Milieu en Landbouw deed onderzoek naar de grote sterfte onder koolmezen. Daaruit bleek dat die waarschijnlijk te wijten is aan de pesticiden in anti-vlooienspray van katten- en hondenharen. Vogels gebruiken deze haren voor hun nestjes. 

Voor de vogels zou het dus veel beter zijn als katten binnen bleven, maar de organisaties zien dat niet zo snel gebeuren. Simone Prinsen van Natuurmonumenten pleit daarom voor betere voorlichting aan kattenhouders. ‘Houd je kat tijdens het broedseizoen, in natuurgebieden en vooral ’s nachts binnen, dan jagen ze. En doe ze een belletje om. Op deze manier kunnen mensen het risico zo veel mogelijk beperken.’ Carmen Silos van de Dierenbescherming is voor het invoeren van de chipplicht van katten. Als de Dierenbescherming (zwerf)katten zonder eigenaar vindt, hanteren ze de TNR-methode, oftewel ‘trap, neuter en return’. Op deze manier wordt de populatie zwerfkatten gestabiliseerd.

Arie Trouwborst heeft het over een ‘blinde vlek’ die tot nu toe heeft bestaan rond loslopende katten. Hij hoopt hier nu een einde aan te maken, maar erkent dat dit niet van de ene op de andere dag kan. ‘De kat die vrij rond het huis loopt, dat is een diepgewortelde gewoonte. In het begin komt het daarom aan op voorlichting. Vertellen dat de loslopende kat in strijd is met de wet en dat er in de toekomst zal worden gehandhaafd.’

Het is echter nog de vraag of het algehele verbod in de rechtbank zal standhouden, denkt advocaat Fleur Onrust. Er zijn namelijk nuances: niet elke kat vangt vogels en niet iedereen heeft veel vogels in de buurt. ‘Als katteneigenaar zou je best kunnen beargumenteren dat jouw kat helemaal geen risico vormt voor de natuur. Bijvoorbeeld als je kat heel dik is, of als je met een ecologisch onderzoek kunt bewijzen dat hij nooit het tuinpaadje afkomt.’ In zo’n geval gaat de het ‘bewuste risico’ niet op, en mag je kat volgens Onrust wel vrij rondlopen. 

Wat vangt de kat’ van waarneming.nl geeft kattenhouders de mogelijkheid om (met foto’s) te rapporteren wat hun katten vangen. Op deze manier is het enigszins mogelijk een beeld te schetsen wat katten in Nederland zoal vangen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden