Moeten Friese ondernemers het Fries meer gebruiken?

Keallepoaten in het schap, maar ook gewoon croissants

Bedrijven in Friesland zouden het Fries wat meer moeten uitdragen, vindt een stichting die zich hard maakt voor de Friese taal. Maar schrikt dat niet af?

De Friese producten in de bakkerij van Aeltsje de Groot en haar man Nico in Stiens. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Keallepoaten kun je krijgen bij de Echte Bakker van Stiens, taaie koeken in de vorm van een kalverpoot. Dúmkes natuurlijk, en – alleen hier – een alvestêdekrúske, een koek in de vorm van Elfstedenkruisje. Op de verpakking staat de heit van Nico, die in 1942 de Tocht de Tochten won. Krijg je ergens ‘in koeke foar de heale priis’ bij, dan betaal je niet het volle pond.

Al sinds 1984 hebben Aeltsje de Groot en haar man Nico een bakkerij. Toch schakelden ze pas in 2000 over op het Fries. ‘Toen plaatste ik voor het eerst een advertentie in het Fries’, vertelt Aeltsje. ‘Daar kregen we zo veel leuke reacties op dat we het steeds meer hebben uitgebreid.’

Toch is de bakkerij in Stiens stilaan een uitzondering op de regel. ‘Het Fries is in het bedrijfsleven steeds minder zichtbaar’, zegt voorzitter Geart Benedictus van de Ried fan de Fryske Beweging. Juist in het jaar dat Leeuwarden-Friesland Culturele Hoofdstad van Europa is, zouden ondernemers flink moeten uitpakken met Fries, vindt de stichting die zich sterk maakt voor de Friese taal. Friese bedrijfsnamen op hun gevels, Friese productnamen en Friestalige websites. ‘Zo houd je de taal levend.’

De Friese producten in de bakkerij van Aeltsje de Groot en haar man Nico in Stiens. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Juridisch heeft het Fries de strijd om status gewonnen. Maar de praktijk blijft achter. Het probleem, zegt Benedictus, is dat steeds minder mensen Fries kunnen schrijven. Ook op scholen wordt het steeds minder onderwezen.

Het is niet dat hij het Nederlands uit Friese winkels wil weren. ‘Maar restaurants en cafés hebben ook al vaak een menukaart in het Engels en het Duits. Dat kan ook prima in het Fries.’ Bedrijven kunnen het Fries letterlijk en figuurlijk in de etalage zetten, vindt Benedictus. Dat biedt bovendien commercieel kansen, denkt hij. Wie herinnert zich niet de it ken net-reclame van het bekende Berenburgmerk? ‘Laat de rijkdom van de Friese taal aan de buitenwereld zien. Zeker in een branche als de horeca. Toeristen kunnen die couleur locale zeker waarderen.’

Dat denkt ook Karel Jan Alsem, lector marketing aan de Hanzehogeschool in Groningen. Toch hangt het af van het type bedrijvigheid en de doelgroep. ‘Bestaat je klandizie vooral uit de lokale bevolking, dan ligt Fries voor de hand. Doe je veel zaken met klanten en bedrijven uit andere delen van Nederland, dan is het misschien minder geschikt.’

In toerismemarketing gaat het steeds meer om het verhaal dat je wilt vertellen, zegt Alsem. ‘Friesland is al een erg sterk merk.’ Typisch Friese producten moet je zeker in het Fries aanprijzen. ‘Maar dan wel met een Nederlandse tekst op het etiket, want klanten willen weten waar die Sûkerbôle van gemaakt is.’

Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Friesland kan ook profiteren van de populariteit van streekproducten, denkt Elise van Dijk, auteur van het Handboek City- en Regiomarketing. ‘Lokaal karakter, dat mede tot uiting komt in de eigen taal, is een unique selling point.’ Het is zoeken naar een evenwicht tussen eigenheid en gastvrijheid, zegt ze. ‘Je moet natuurlijk voorkomen dat gasten niets van je menukaart begrijpen.’

Ook Sjoerd Galema, bestuurslid van VNO-NCW Noord, ziet commerciële kansen. Maar hij zal het Fries zijn achterban zeker niet opdringen. ‘In de horeca en het toerisme past het Fries wellicht beter dan in de zakelijke dienstverlening. Het gaat om maatwerk. Wie de schoen past, trekke hem aan.’ Friezen zijn bovendien flexibel in hun taalgebruik. ‘Als ze één woord Nederlands horen, schakelen ze meteen over.’

Misschien zijn ondernemers bang dat het Fries afschrikt, zegt Aeltsje de Groot. Maar daar hebben ze in Stiens geen last van. In de bakkerij worden klanten steevast in het Fries aangesproken. ‘Je moet geen drommen extra klanten verwachten. Maar het Fries is iets speciaals, dat vinden toeristen juist leuk.’

Het leidt geregeld tot grappige gesprekken in de zaak: wat staat daar nou weer? ‘Een woord als fergees (gratis) onthouden mensen snel.’ Ja, het vertalen is wat extra werk. ‘Daar zitten ondernemers meestal niet op te wachten. Je moet het vooral niet gaan overdrijven. Een croissant blijft ook bij ons gewoon een croissant.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.