Moeten banken worden opgeknipt?

Wijze mannen zaten vroeger vooral in het CDA: professor Isaäc Diepenhorst, professor Piet Steenkamp, professor Wim van der Grinten en professor André Donner.


Als er binnen het CDA nog een wijze man is met een door God gegeven onaantastbaar gezag, zou dat Herman Wijffels moeten zijn. De 70-jarige voormalig Rabo-topman en SER-voorzitter is de Henry Kissinger van het poldermodel. Als er ergens wordt geruzied, zoals bij een kabinetsformatie of koerswijziging bij de vakbond, kan er altijd een beroep worden gedaan op een salomonsoordeel van Wijffels.


Begin dit jaar adviseerde de commissie-De Wit, die onderzoek deed naar de kredietcrisis, de Nederlandse banken op te splitsen. Enerzijds zouden er banken moeten komen die in ruil voor een kleine marge het betalingsverkeer regelen, goed passen op de spaarcenten, en hypotheken en kredieten verstrekken aan particulieren en bedrijven. Die zouden los moeten staan van banken die grof geld proberen te verdienen met het begeleiden van emissies, het adviseren bij fusiedeals, het verpakken van hypotheken, het ontwikkelen van derivaten en andere financiële tovenarij.


Kortom, de banken moeten worden opgesplitst in spaarbanken met een nutsfunctie en zakenbanken met een casinofunctie. Als het ooit nog eens misgaat op de financiële markten, zouden de eerstgenoemde banken niet gestraft worden voor de speculatiezucht van de laatstgenoemde. De overheid zou de casinobanken gewoon failliet kunnen laten gaan zonder dat het leidt tot een totale ineenstorting van het financiële systeem.


Niets ligt meer voor de hand. Maar de banken zelf, De Nederlandsche Bank en ook minister De Jager van Financiën verzetten zich tegen opsplitsing. Als ING, ABN Amro of Rabo niet via een zakenbankpoot op de kapitaalmarkt goedkoop geld kunnen aantrekken, hebben ze onvoldoende middelen om kredieten aan bedrijven en particulieren te verstrekken, zeggen ze. Daarnaast kunnen ze geen volledig pakket van financiële diensten meer aanbieden aan multinationals, die daardoor als klant verloren gaan voor het Nederland.


In werkelijkheid is ING niet door een tekort aan funding maar door een teveel daarvan aan de rand van de afgrond geraakt. Via ING Direct kwam zoveel spaargeld binnen, dat uit nood voor 20 miljard euro aan ondeugdelijke Amerikaanse hypotheken werd ingekocht. Dat banken met een nutsfunctie na een splitsing geen complexe swaptransacties meer mogen hebben, lijkt dus eerder een voordeel dan een nadeel.


Herman Wijffels moet nu oordelen wie gelijk heeft. Als hij de wijsheid in pacht heeft - en wie twijfelt eraan, want hij heeft zo vaak gewezen op de maatschappelijke functie van banken - adviseert hij vandaag nog de banken op te knippen.


Het CDA kan zo nog net voor de verkiezingen tonen dat de partij nog steeds wijze mannen in de gelederen heeft.


Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden