Moet Poetin bang zijn voor Amerika's dodelijkste gevechtsjager?

Het is het duurste en modernste gevechtsvliegtuig in Amerika's arsenaal. Bedacht in de tijd dat de Koude Oorlog nog springlevend was. Maar liefst 60 miljard euro trokken de VS uit om de F-22 Raptor in de lucht te krijgen. Nu het wapengekletter tussen Washington en Moskou escaleert, overweegt de regering-Obama 'De Roofvogel' naar Europa te sturen. Maar de grote vraag is of de Russen onder de indruk zullen zijn van dit Amerikaanse machtsvertoon.

Een F-22 Raptor maakt zich op om bijgetankt te worden. Beeld US Air Force

'Het grootste gevaar van dit moment', zo noemt de Amerikaanse staatssecretaris voor de Luchtmacht Deborah James de Russen. Op bezoek bij de Parijse luchtvaartshow Le Bourget dreigde ze, als eerste Amerikaanse regeringsfunctionaris, met de stationering in Europa van de 295 miljoen euro kostende F-22. Per stuk, wel te verstaan. Het dodelijkste Amerikaanse gevechtsvliegtuig ooit gebouwd.

Als de VS de hypermoderne luchtverdedigingsjager op pad sturen, is dat doorgaans een teken dat het ergens goed mis is. Het stealth-toestel werd eerder door Washington richting Noord-Korea en Iran gedirigeerd. 'Het is zeer verontrustend wat er gebeurt in Oekraïne', aldus James. 'Deze manier van oorlogvoeren is in zekere zin nieuw. Ik zie het gemakkelijk gebeuren - al weet ik niet precies wanneer - dat de F-22 in rotatie wordt gebracht', zei ze over het stationeren van de vliegtuigen op Amerikaanse bases in Europa.

De F-22 Raptor maakte zijn debuut vorig jaar bij de aanval op Islamitische Staat in Irak en Syrië. Het toestel werd in de jaren tachtig bedacht, als opvolger van de F-15. Pas in 2005 werd het operationeel. Beeld US Air Force

Wapenwedloop

In Moskou waren meteen de rapen gaar. 'We hebben het gevoel dat onze collega's uit de NAVO-landen ons tot een wapenwedloop willen dwingen', reageerde de Russische onderminister van Defensie Anatoli Antonov dinsdag. Op bezoek op een wapenbeurs kondigde president Poetin de stationering aan van 45 nieuwe intercontinentale kernraketten. Ook gaat Rusland door met een massaal herbewapeningsprogramma.

Of de VS zo ver zullen gaan om de F-22 te laten opereren in het Europese luchtruim, moet nog worden afgewacht. Washington wil de Russen laten zien dat het de VS menens is. Maar het zit niet te wachten op verdere escalatie. Het Pentagon heeft de militaire aanwezigheid in Europa het afgelopen jaar al flink opgevoerd.

Zo werd in de afgelopen maanden een squadron A-10's, de 'Vliegende Mitrailleurs', en een squadron F-15's naar Europa overgebracht voor luchtpatrouilles. Ook zijn B-2 Stealth-bommenwerpers en de wat oudere B-52's gestationeerd in Groot-Brittannië.

De Russen voeren de militaire spanningen regelmatig op met meer verkenningsvluchten van de zware TU-95-bommenwerpers, zoals nabij het Britse luchtruim. Vorige maand kwam een Russisch gevechtsvliegtuig boven de Zwarte Zee zelfs tot op drie meter van een Amerikaans verkenningstoestel.

De VS hebben het afgelopen jaar onder andere de B-2 Stealth-bommenwerper naar Europa gestuurd, als antwoord op het Russische machtsvertoon in Europa. Beeld US Air Force

Afgebrand

Vreemd genoeg toont het Russische machtsvertoon aan dat de peperdure F-22 wel degelijk bestaansrecht heeft. De hightech-luchtverdedigingsjager, die in oorlog het vijandelijk luchtruim volledig moet beheersen, werd de afgelopen jaren door critici tot op de grond afgebrand. Niet alleen vanwege de enorme kosten, de eindeloze vertragingen en de technische tegenvallers bij de ontwikkeling.

Wat moet de Amerikaanse luchtmacht, nu de Koude Oorlog al decennia is afgelopen, met zo'n vliegtuig? De Russische luchtmacht vormde toch geen bedreiging meer? 'Een vliegtuig zonder missie', werd de F-22 omgedoopt. Dat de Raptor ook steeds niet werd ingezet, deed het imago van het toestel ook niet goed. Hoewel de F-22 al in 2005 in gebruik werd genomen, maakte het pas vorig jaar zijn langverwachte debuut.

Niet tegen een hypermoderne tegenstander maar tegen de relatief lichtbewapende jihadisten van IS. Nu de Russische Beer zich weer laat gelden, zullen de Amerikaanse luchtmachtgeneraals uit de jaren tachtig en negentig hun gelijk willen halen. Ooit wilden ze 750 toestellen aanschaffen om de F-15 te vervangen. Maar omdat de ontwikkeling en productie tientallen miljarden duurder werd, werden het 'maar' 187.

'Dit is de tijd van de F-22 Raptor', zegt fabrikant Lockheed Martin trots op hun website. 'Een superieur en dodelijk vliegtuig dat diverse missies aan.'

Twee F-22-toestellen worden gevolgd door F-15's. De F-22 is de opvolger van de verouderde F-15. Beeld US Air Force
Een F-22 Raptor tijdens een oefenvlucht boven Florida. Het geavanceerde toestel wordt Amerika's dodelijkste gevechtsvliegtuig genoemd. Beeld US Air Force
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden