Moet Nederland IS bestoken in Syrië?

In de Tweede Kamer gaan steeds meer stemmen op om IS behalve in Irak ook in Syrië te gaan bombarderen. Regeringspartij PvdA aarzelt. Vijf knelpunten in het debat.

Natalie Righton
null Beeld ANP
Beeld ANP

Komende maand staan Nederlandse politici voor een duivels dilemma in de strijd tegen terreurgroep Islamitische Staat (IS). Gaan we de huidige luchtaanvallen op IS in Irak uitbreiden naar Syrië of niet? De druk op Nederland groeit nu de Amerikanen laten doorschemeren dat het maar niet lukt IS onder controle te krijgen. Hulp is geboden.

Europa's belang is om de vluchtelingencrisis bij de bron aan te pakken. Daarom gaat het nu snel. Het heeft er alle schijn van dat Frankrijk en Groot-Brittannië binnen nu en drie weken gaan meedoen. Parijs voert sinds dinsdag verkenningsvluchten uit boven Syrië. De Britse premier Cameron zint op een stemming in het Lagerhuis begin oktober. Woensdag sloot Australië zich al aan bij de Amerikanen.

En Nederland? De VVD is al lange tijd voor het uitbreiden van de bombardementen, omdat de grens tussen Irak en Syrië 'alleen in de Bosatlas bestaat', aldus Kamerlid Han ten Broeke. Woensdag ontstond zelfs een kleine Kamermeerderheid voor het plan, toen ook de ChristenUnie zich in het VVD-kamp schaarde.

Het zal echter niet gaan zonder coalitiepartner PvdA, en die was tot deze zomer 'helemaal nog niet klaar' voor bombardementen op Syrië. Maar vorige week liet partijleider Diederik Samsom zich ontvallen dat hij het in de toekomst niet expliciet uitsluit, mits er een duidelijkere politieke en militaire strategie komt, iets van een einddoel. Dat is voorlopig niet in zicht.

De afloop is nog volstrekt ongewis. Bronnen rond het kabinet denken dat de internationale druk 'binnen een maand' zo groot wordt dat die het kabinet tot een duidelijk ja of nee noopt.

Oorlog met een open eind

Je kunt wel militair ingrijpen, 'maar wie moet daarna de macht overnemen in het land?', zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken eerder deze zomer. 'Assad? Al Nusra?' Westerse landen beschouwen beide kampen als oorlogsmisdadigers. Koenders is een vurig pleitbezorger van de politieke oplossing, dus een vreedzame deal tussen strijdende partijen, in plaats van militair ingrijpen. Onder meer de VVD denkt dat de partijen alleen naar de onderhandelingstafel komen als ze eerst bestookt worden met bommen.

Minister Koenders. Beeld EPA
Minister Koenders.Beeld EPA

De keuze van het doelwit

Naast IS zijn er meer dan honderd andere extremistische legertjes actief in Syrië. Een van de voornaamste dilemma's is: hoe zorg je dat je alleen de twee grootste uitdagers, IS en Al Nusra, bombardeert? Alle groepen gelijktijdig bombarderen kan ook, maar dan is er weer de vraag wie het land daarna moet besturen.

Onder meer kennisinstituut Clingendael heeft in Den Haag een tiental gematigde potentiële Syrische politici opgeleid die eventueel in het machtsvacuüm kunnen springen. Het is een begin, geeft directeur Ko Colijn toe, maar een alternatieve regering staat allerminst al klaar.

Het aantal F16's

Nederland heeft slechts vier F16's beschikbaar voor operaties tegen IS. Bombarderen in Syrië betekent simpelweg één vliegtuig minder voor Irak. Per saldo gaat Nederland dus niet méér bombarderen, alleen op een andere plek.

Het is twijfelachtig of luchtaanvallen op Syrië überhaupt de weg naar de overwinning zijn. Defensiespecialisten stellen al langer dat niet F16's, maar grondtroepen de enige manier zijn om IS echt te verslaan.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Uitblijvend VN-mandaat

Rusland blokkeert een VN-mandaat om Syrië aan te vallen. Volgens de volkenrechtelijk adviseur van de Nederlandse regering is het juridisch toch verdedigbaar dat Nederland bommen gooit op Syrië, omdat er vanuit dat land aanvallen worden gepleegd op Irak. En dat land heeft Nederland toestemming gegeven voor luchtaanvallen. Het is een U-bochtredenering die niet alle politici kunnen volgen. Een aanval op Syrië zonder instemming van Moskou blijft zeer riskant.

Nederlands meerwaarde

Militair gezien hebben de VS Nederland niet nodig om luchtaanvallen uit te voeren. Toch willen de Amerikanen graag meer landen in een coalitie tegen IS, zodat de legitimiteit groeit en de kosten (ongeveer 9 miljoen euro per dag) verdeeld worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden