Moet goud worden onteigend?

Na de beurscrash van oktober 1929 stortte het bbp van de VS in elkaar. Reden was onderbesteding (mensen gaven niets meer uit), waardoor prijzen werden verlaagd en daarop de lonen. De werkloosheid liep op tot 25 procent.

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Niets hielp om aan de deflatiespiraal een einde te maken. In april 1933 - een maand nadat Roosevelt als president was geïnaugureerd - toverde de Amerikaanse regering een paardenmiddel uit de hoge hoed. Met het uitvoeringsbesluit Executive Order 6102 werd het bezit van gouden munten en goudstaven illegaal. Alle Amerikanen werden verplicht die in te leveren bij de overheid tegen een prijs van 20,67 dollar per ounce. Al het ingezamelde goud werd daarna opgeslagen in het nieuw gebouwde Fort Knox. Eén jaar later werd bij wet de goudprijs verhoogd tot 35 dollar per ounce. In de drie volgende jaren steeg het bbp met 48 procent, daalde de werkloosheid en was de inflatie 2 procent.

Harley Bassman, valutaexpert bij obligatiefonds Pimco, stelt voor opnieuw goud te onteigenen. Het zou een beter middel zijn om de bestedingen op te jagen dan negatieve rentes of het uitstrooien van helikoptergeld: het rechtstreeks overmaken van geld naar de burgers.

Hij erkent dat het idee eigenlijk te absurd is voor iemand van een respectabel fonds als Pimco - 'maar dat zou tien jaar geleden van het idee van negatieve rente ook zijn gezegd'. Het zou veel oplossen. Een openbaar bod op al het goud zou zowel de binnenlandse als de buitenlandse inflatieverwachting doen toenemen en centrale banken bevrijden van het prisoner's dilemma waarin ze nu verkeren. Het probleem van de huidige maatregelen (negatieve rente, kwantitatieve verruiming en mogelijk helikoptergeld) zijn velerlei. Zo blijkt negatieve rente mensen juist aan te zetten nog meer te sparen om de verliezen te compenseren. Bij kwantitatieve verruiming is het probleem dat de banken het geld niet doorgeven, waardoor het niet in de economie komt. Helikoptergeld - het overmaken van bedragen naar de burgers zelf - zou voor hyperinflatie kunnen zorgen . Daarnaast leiden al deze maatregelen tot dalende wisselkoersen. Landen verbeteren hun concurrentiepositie in de wereld ten koste van een ander, waardoor de ander wordt gedwongen hetzelfde te doen - een klassiek prisoner's dilemma.

Als het goud wordt opgekocht voor bijvoorbeeld 2.000 dollar per ounce (nu 1.200 dollar), zijn al die problemen er niet. Het geld zal niet in de bancaire trechter blijven steken, omdat het meeste goud eigendom is van particulieren. Het gevaar van hyperinflatie is weg, omdat de centrale bank goud voor het nieuwe bankpapier krijgt. Ook hoeft het geen wisselkoerseffect te hebben omdat andere centrale banken kunnen meedoen. Het is zelfs zo te reguleren dat de inflatie beperkt kan worden tot de gewenste 2 à 3 procent van de economie.

Executive Order 6102 is minder onwerkelijk dan iedereen nu nog denkt.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden