Moet elke bieb volkspaleis worden?

W ie antwoord wil op een dringende vraag, krijgt bij Google een oerwoud van duizenden hits. Wie dat doet bij een bibliothecaris krijgt het enige goede antwoord, zei onlangs de Engelse schrijver Neil Gaiman. De bieb is de hoeksteen van de kenniseconomie.


Nu echter alle kennis met een vingerveeg over een tablet kan worden opgeroepen, wordt de bieb als archaïsch instituut afgedankt. In Nederland gaan er tientallen dicht of staan op de nominatie te worden gesloten. Tegenover de sluiting van die dorps- of wijkbibliotheken staan de plannen voor spectaculaire nieuwe 'boekenpaleizen' in steden als Utrecht, Gouda, Groningen en Tilburg. In deze krant werden de prestigieuze biebs kathedralen van de moderne tijd genoemd.


De dorpsbibliotheek met streekromans, Baantjer en Karl May wordt ingeruild voor architectonische noviteiten met Nobelprijswinnaars, Voskuil en Oek de Jong.


Er zijn ondanks ontlezing en computers nog vier miljoen Nederlanders lid van een bibliotheek, van wie liefst de helft jonger is dan 18 jaar. Als Nederlanders wordt gevraagd aan welke publieke voorzieningen ze het meest hechten, rolt de bibliotheek volgens het Sociaal en Cultuur Planbureau als nummer één uit de bus - ver voor musea, theaters of sportclubs.


Zelfs mensen die er nooit komen, vinden het belangrijk dat er een bibliotheek in de buurt is, al is het alleen omdat die door het wegvallen van andere gemeenschapsvoorzieningen (kerken, buurthuizen en cafés) belangrijker is geworden als ontmoetingsplek. Een groot deel van de bibliotheekbezoekers komt niet voor het lenen van een boek, maar voor de stilte, het lezen van de krant of het snuffelen in de boekenrekken.


Eind 2011 waren er in Nederland 899 bibliotheekvestigingen. Eind 2002 waren dat er nog 1.123. En het zou niet verbazen als het aantal vestigingen volgend jaar is teruggebracht tot minder dan 750.


Nederland heeft niet extreem veel bibliotheken - 1 per 19 duizend inwoners. Ter vergelijking: er zijn nog meer dan vierduizend openbare bibliotheken in Groot-Brittannië (1 per 13 duizend) en officieel 61 duizend in Rusland (1 per 2.500 inwoners).


Bibliotheken worden zwaar gesubsidieerd. Jaarlijks moet er zo'n 500 miljoen euro van overheidswege worden bijpast op een eigen inkomstenstroom van nog geen 100 miljoen. Bijna 450 miljoen komt van de gemeenten, de rest van het Rijk en de provincie. Het lijkt veel geld, maar het is nog geen 1 procent van de totale gemeentelijke uitgaven van 52 miljard euro per jaar.


Die 500 miljoen is ook een schijntje van alle investeringen in een duurzame kenniseconomie. In de bieb ligt tenslotte behalve het erfgoed uit het verleden ook het pad naar de toekomst.


Dat zou niet alleen in volkspaleizen voor de stedelijke elite beschikbaar moeten zijn, maar ook voor de mensen in de wijken en dorpen. Liever meer sobere boekenschuren dan een handvol luxueuze boekenpaleizen.


REAGEREN? P.DEWAARD@VOLKSKRANT.NL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden