AnalyseMaximumstraf

Moet de maximumstraf voor doodslag omhoog?

Bij moord kan de rechter straffen tot 30 jaar en soms levenslang opleggen. Doodslag is een ‘impulsdaad’, met een maximumstraf van 15 jaar. Wat OM-topman Gerrit van der Burg betreft moet het ‘strafgat’ tussen moord en doodslag kleiner worden. Goed idee?

OM-topman Gerrit van der Burg wil dat het ‘strafgat’ tussen moord en doodslag kleiner wordt.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Gerrit van der Burg, hoogste baas van het OM, donderdag in Trouw: ‘Impulsdaden kunnen ook een sluitstuk zijn van een kwalijk patroon. Juridisch is het dan misschien moeilijk te bewijzen dat het om moord gaat, maar het zou goed zijn als dat verschil wat meer wordt rechtgetrokken.’ 

Sonja Meijer, universitair docent strafrecht van de Vrije Universiteit: ‘De Hoge Raad heeft in 2012 strengere eisen gesteld aan een veroordeling voor moord, sindsdien zie je dat rechters vaker verdachten veroordelen voor doodslag. Een oplossing om dit strafgat te dichten is inderdaad de verhoging van de maximumstraf voor doodslag.’

Sébas Diekstra, advocaat die veel nabestaanden bijstaat: ‘Voor nabestaanden voelt het nu nog vaak als: alles of niets. Als de rechter een moord niet bewezen acht, wordt het doodslag. Er wordt in zulke zaken relatief licht gestraft. Afhankelijk van de situatie kan het dan zomaar zijn dat een dader bijvoorbeeld maar 6 jaar cel krijgt. Dat is frustrerend voor nabestaanden.’

Frank Wieland, oud-rechter: ‘Als rechter acht je moord niet altijd bewezen. Maar ik kan me voorstellen dat de huidige situatie soms onbevredigd is. Kennelijk hangt deze oproep met name samen met zaken waarin stalkers met een wapen op stap gaan en achteraf zeggen: het was niet mijn bedoeling om het slachtoffer te doden.’

Sanne Struijk, universitair hoofddocent aan de Erasmus Universiteit, deed onderzoek naar straffen voor moord- en doodslag: ‘De ‘lichte’ moordzaken van vroeger zijn door het arrest van de Hoge Raad in 2012 nu de ‘zwaardere’ doodslagzaken. Uit ons onderzoek bleek dat er door de respondenten inderdaad een ‘strafgat’ wordt ervaren tussen doodslag en moord.’

Diekstra: ‘Want de ene doodslag is de andere niet. Zo heb je ook zaken waarin de dader met een vuurwapen op zak rondrijdt. Dan heb je eigenlijk al geaccepteerd dat je in een situatie terecht kunt komen waarin je het wapen kan gebruiken.’

Meijer: ‘Je zou kunnen onderzoeken of er meer differentiatie mogelijk is, niet alleen de keus tussen doodslag of moord. Dat biedt de rechter meer ruimte voor maatwerk.’

Struijk: ‘Sinds 2012 zie je de straffen voor doodslag al wel stijgen. Uit ons onderzoek bleek bijvoorbeeld dat de gemiddelde duur van de gevangenisstraf in zaken waarin alleen voor doodslag is bestraft, is opgelopen van 7,7 jaar tot het arrest van 2012, naar 9,3 jaar sinds het arrest. We hebben ook vonnissen bestudeerd en je ziet dat rechters soms al spreken van een ‘ernstige vorm van doodslag’. Bijvoorbeeld als iemand heeft geschoten in het openbaar, waar veel omstanders bij waren. In zulke gevallen gaat de straf fors omhoog.’

Wieland: ‘Ik ben alleen bang dat als je de maximumstraf verhoogt, het koren op de molen is van degenen die harder willen straffen. Je moet je afvragen of je die kant wel op wilt. Een hogere straf zal niet afschrikken. Als je zo redeneert, kun je ook stellen dat levenslang voor alle delicten de maximumstraf is. Maar krijgt je dan minder criminaliteit? Ik geloof er geen barst van.’

Meijer: ‘Vanuit preventie kun je inderdaad de vraag stellen of een hogere maximumstraf wenselijk is. Misdrijven worden vaak in een opwelling gepleegd. Maar het strafrecht gaat ook om vergelding. Daarnaast gaat het nabestaanden niet alleen om de straf, maar ook om de kwalificatie van het misdrijf. De man die het 16-jarige meisje Hümeyra stalkte en vervolgens doodde, kreeg vorige maand 14 jaar cel en tbs opgelegd. De rechters in die zaak vonden dat ze de verdachte alleen konden veroordelen voor doodslag, in de ogen van de nabestaanden was het moord.’

Podcast

Het slachtoffer is dood. De dader is bekend. Maar dan? Wat vindt de rechter dan belangrijk: was er sprake van voorbedachten rade? Maar wat is dat eigenlijk? In deze podcast geven we antwoord op de vraag: wanneer is er sprake van moord en wanneer van doodslag?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden