Moet de elektriciteit op de bon?

DE vissen in Nederland sterven omdat wij verkoeling zoeken. Door ons hoge stroomverbruik en het te warme oppervlaktewater zijn de elektriciteitscentrales niet meer in staat hun uitgaande koelwater onder de levensbedreigende grens van 30C te houden....

Voorlichting moet zeer goed gericht of zeer massaal zijn (zoals in de reclame) om effect te hebben. Dat de oproep van de SEP geen effect heeft gehad op het energieverbruik was te verwachten. Het is bovendien de vraag of dat het doel was van deze oproep.

Om te beginnen is de SEP een onbekende organisatie. Mensen volgen over het algemeen geen adviezen van vreemden op. Bovendien leek de geadresseerde in de boodschap van de SEP ongelukkig gekozen. De SEP vraagt de burger om zijn maandag-wasdag uit te stellen, terwijl airconditioners en ventilatoren ongehinderd doorsnorren. Met andere woorden: u en ik moeten boeten voor het stroomverbruik van luxe huishoudens en bedrijven. Waarom adviseerde de SEP niet de airconditioners uit te zetten?

Verder werd het probleem gebracht als een technisch verhaal over koelwatertemperatuur, zuurstofgehalte en decentraal vermogen. Een boodschap waarbij menigeen zal denken: een technisch probleem lossen ze ook maar technisch op. Dergelijke voorlichting sluit niet aan bij de motieven en waarden van mensen. Men wordt niet aangesproken op de betrokkenheid bij het leven in en om het water.

De boodschap kwam niet aan omdat de gemiddelde Nederlander van mening is dat hij al veel aan energiebesparing doet en zich niet veel méér kan inspannen. Onder aanmoediging van overheid en energiedistributiebedrijven heeft hij de afgelopen jaren zijn huis geïsoleerd en spaarlampen, een zuinige wasmachine, een hoog-rendementsketel en een spaardouchekop aangeschaft. Deze burger zal zijn eigen energiebesparende gedrag niet diskwalificeren door toe te geven dat hij er nog een schepje bovenop kan doen.

Moet de elektriciteit op de bon? Nee, ook door middel van voorlichting is het elektriciteitsverbruik te beïnvloeden, mits een heldere boodschap wordt verkondigd door een bekende en betrouwbare instantie. Het energiedistributiebedrijf is in mijn ogen een betere 'zender'. Namen als GEB, EBA, PEN, NUON, PNEM, EDON hebben regionaal een grote naamsbekendheid en genieten het vertrouwen van de consument. Vooral als het gaat om energiebesparing en milieu.

De boodschap van de energiesector aan hun klanten zou moeten luiden: U bent reeds zuinig met energie. Door de aanhoudende warmte is een bijzondere situatie ontstaan waardoor we tijdelijk een beroep doen op alle Nederlanders, om de dreiging van dode plassen en rivieren te keren.

De energiesector moet in de communicatie met de consument uitdrukkelijk níet verwijzen naar voor huishoudens exotische apparaten als airconditioners (in slechts 1,5 procent van de huishoudens aanwezig) en losse ventilatoren (1,1 en sinds afgelopen maand misschien in 2 procent van de huishoudens). Ze moeten uitleggen dat de koelkast 's zomers de grootste huishoudelijke stroomverbruiker is en dat we dus met z'n allen bijdragen aan de stervende vissen.

Verder is het belangrijk de consument uit te leggen dat niet alleen op huishoudens een beroep wordt gedaan, maar ook op industrie en bedrijfsleven. Pas dan ben je als SEP gemachtigd een appèl te doen op de (emotionele) betrokkenheid van de burgers. Ten slotte moet duidelijk zijn dat het probleem in de toekomst structureel wordt opgelost. Want een volgend verzoek aan de wasmachinegebruiker ten behoeve van de airco-gebruiker zal zéker niet ingewilligd worden.

De energiedistributiebedrijven zijn al vier jaar met inzet van veel middelen bezig enkele procenten energiebesparing bij hun consumenten te realiseren. Denkt de SEP nou echt dat zij in één dag tijd het elektriciteitsverbruik omlaag kan praten? Is de SEP geïnteresseerd in de effectiviteit van de oproep? Of effenen de elektriciteitsproducenten slechts het pad om straks een ontheffing voor het lozen van koelwater warmer dan 30C te kunnen verkrijgen?

Hans Schneider

De auteur is werkzaam bij CEA, bureau voor communicatie en advies over energie en milieu te Rotterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden