Moet de duur van copyrights op de helling?

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Het werk dat is ontsproten aan het creatieve brein van Annie M.G. Schmidt is springlevend. De musical Was Getekend, Annie M.G. Schmidt trekt volle zalen. Onlangs werd haar musical Heerlijk duurt het langst opnieuw opgevoerd. De speelfilm Dikkertje Dap draait net in de bioscopen. En ook de boeken blijven populair.

De erfgenamen van de 22 jaar geleden overleden Schmidt, onder wie haar zoon Flip van Duyn (65), plukken hiervan nog altijd de vruchten. Volgens de jaarcijfers van Wombat BV, waarin de rechten zijn ondergebracht, zijn de royalty's na aftrek van kosten jaarlijks tussen de 2 en 4 ton. Als Van Duyn overlijdt, zullen de rechten overgaan op diens erfgenamen. Nog tot 2065 - zeventig jaar na Schmidts dood - zullen zij geld kunnen peuren uit Dikkertje Dap.

John Lennon en Paul McCartney schreven het nummer I Want to Hold Your Hand in oktober 1963. Het copyright op dit liedje vervalt 70 jaar na de dood van de langstlevende componist. Als Paul McCartney dit jaar overlijdt, zullen de erven van John Lennon tot 2087 binnenlopen dankzij deze compositie. Voorlopig is McCartney nog springlevend, zodat zelfs in 2100 nog een nazaat van Lennon hier geld aan kan verdienen.

Het copyright of auteursrecht is een feodaal wangedrocht. Mensen die part noch deel hebben gehad aan het werk van hun voorouders, lopen daarmee binnen. Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de royalty's terechtkomt bij een handjevol rechthebbenden. Daarnaast is het een mooie melkkoe voor de advocatuur, die miljoenen verdient aan het aanschrijven van mensen die iets hebben gejat van allang overleden tekstdichters of auteurs.

Maar in plaats van deze rechten te beperken worden ze steeds meer beschermd. In 2011 verlengde de Europese Commissie de copyrights van uitvoerenden tot 70 jaar. Dit werd Cliff's Law genoemd, zodat Cliff Richard nu tot 2029 geld krijgt van Living Doll, een nummer dat niet hij maar Lionel Bart heeft geschreven.

In 2003 dreigde het copyright op de tekenfilms van Mickey Mouse te vervallen. Snel werd in de VS een wet in elkaar gezet - de Mickey Mouse Protection Act - waarbij het copyright werd verlengd van 50 naar 75 jaar. En nu is een lobby gaande om daar 100 jaar van te maken.

Toen Trouw in 2005 een foto van Victory Boogie Woogie plaatste, kreeg de krant een rekening van duizenden euro's van de Mondrian Trust, de organisatie die de rechten namens de erven van Mondriaan beheert. Pas in 2014 (Modriaan overleed in 1944) liepen de copyrights af en konden de geometrische patronen van Mondriaan vrijelijk worden gebruikt voor theedoeken en mokken in de museumshops.

Er is geen enkele reden waarom erfgenamen de exclusieve rechten mogen houden. Het is economisch contraproductief. Werk in het openbaar domein zet aan tot meer creativiteit en genereert nieuwe omzet. De econoom Rufus Pollock rekende ooit uit dat de ideale duur van copyrights veertien jaar zou zijn.

Annie M.G. Schmidt zou ervoor hebben getekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden