Moet Bouterse bang zijn voor Chan de Sheriff?

Op maandag zijn de parlementsverkiezingen in Suriname. Maakt oppositieleider Chan Santokhi, bijgenaamd 'de Sheriff', een einde aan het vijfjarige presidentschap van Desiré Delano Bouterse? Zowel zijn oppositieverbond V7 als de Boutisten claimen bij voorbaat de overwinning. Santokhi: 'Mensen die stelen van het volk, moeten bang zijn voor deze sheriff.'

Chan Santokhi, leider van de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP) en lijsttrekker van het oppositieverbond V7 op verkiezingstour in Lelydorp bij Paramaribo.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De hemel komt naar beneden bij Lelydorp, uitgerekend op het moment dat 'de Sheriff' is gearriveerd. Het is Grote Regentijd in Suriname en druppels zo groot als hagelstenen ketsen op het hoofd van Chan Santokhi, 's lands law and order politicus. Maar de gitzwarte lucht boven de vervallen huizen van de Javaweg deert Suriname's oppositieleider allerminst.

Hij geeft meteen een sneer richting Desiré Delano Bouterse, de man wiens pad Santokhi (56) nu al een kwart eeuw kruist. Eerst als hoofd van de narcoticabrigade, later als onderzoeker van de 8 Decembermoorden en Justitie-minister. Het leverde hem de twijfelachtige eer op 'Suriname's meest bedreigde man' te zijn. 'Sheriff', zo noemt Bouterse hem steevast op venijnige toon.

'Mensen, ik loop gewoon door de regen, hoor', zegt Santokhi tegen Legirin Kartodikromo (45) en zijn gezin. Campagne voeren heeft hier zin, vijf dagen voor de parlementsverkiezingen. Want de lasser heeft de paarse vlag van Bouterses Nationale Democratische Partij (NDP) op zijn erf geplaatst. Santokhi: 'Gisteren liep ik door de modder. De president was in Saramacca. En ook daar regende het flink. Maar hij kwam zijn auto echt niet uit.' Zijn aanhangers, getooid met cowboyhoeden, lachen.

Geloof

Aan de overkant, op het ondergelopen erf van een bejaarde vrouw, schudt Santokhi boos het hoofd. Op badslippers, staand naast haar houten krotwoning, luistert ze aandachtig naar de politicus. Santokhi: 'Niemand in Suriname hoort zo te leven. U verdient beter, Surinames ouderen verdienen beter. Verliest u het geloof niet.'

Maakt de Sheriff maandag een einde aan het vijfjarige presidentschap van Bouterse? Ja, zegt de leider van het oppositieverbond V7 deze dagen zelfverzekerd. 'Hij kletst uit zijn nek', roepen ze in Bouterse-kringen waar het geloof in de overwinning net zo groot is. Omdat de laatste grote opiniepeiling drie maanden geleden werd gehouden, heeft Suriname nu twee werkelijkheden.

Die van de oppositie, die tot 2010 vijftien jaar lang regeerde en die heilig overtuigd is dat de kiezers gaan afrekenen met 'vijf jaar wanbeleid'. En er is de werkelijkheid van de 'Boutisten', die op straat en op podia roepen dat het juist goed gaat met de republiek.

Peilingen

De laatste opiniepeilingen werden in februari, maart en april gehouden. In alle drie was de NDP van Bouterse favoriet. Zijn partij kwam in een peiling van Maurice de Hond in april uit op 28 van de 51 parlementszetels. Oppositieblok V7 bleef steken op 19. De president moet in het parlement met 34 stemmen worden gekozen. In een peiling van het Surinaamse onderzoeksbureau IDOS won de NDP de meeste zetels in Paramaribo: 9 van de 17 zetels en V7 drie. IDOS peilt niet meer vanwege de hoge kosten. 'Niemand moet zich vasthouden aan een peiling van maanden geleden', waarschuwt IDOS-directeur John Krishnadath.

In zijn tuin krijgt president Bouterse zijn stemkaart overhandigd.De NDP is ervan overtuigd dat het de verkiezingen gaat winnen.Beeld ANP

Yes he can

Vergeleken met de twee vorige keren dat de NDP regeerde en het land bankroet achterliet, heeft de oppositie nu een zwaardere klus om de kiezer te overtuigen. Onder Bouterse groeide de economie, de monetaire reserve werd niet verbrast, de koers van de munt kelderde niet en de staatsinkomsten stegen fors door de verkoop van goud en olie. De oppositie hamert echter op de corruptie, de prijsstijgingen, de schuldenlast en de vele ambitieuze plannen die niet van de grond kwamen. Zoals de door Bouterse beloofde bouw van 18 duizend volkswoningen voor de arme Surinamers.

Een dag voor Santokhi zijn 'waka' langs de huizen in de Javaweg houdt, duikt de oud-politiecommissaris op tijdens een avondbijeenkomst in Paramaribo. 'Chan, yes he can', staat er op T-shirts te lezen van zijn aanhangers. Hindoestaanse lekkernijen zoals roti met kip en polouri worden geserveerd. Hij lacht verlegen wanneer een zangeres hem toezingt. Ook hier is de boodschap dat het écht de verkeerde kant opgaat met Suriname.

Dat bedrijven ruim een jaar moeten wachten om betaald te worden voor geleverde diensten, ziet hij als een teken dat de schatkist leeg is. Santokhi: 'We zullen straks een groot financieel gat aantreffen. In vier jaar is er 3 miljard dollar aan inkomsten binnengekomen. We zouden nu allemaal miljonair moeten zijn. Maar waar is de ontwikkeling van Suriname? Ik zie het niet.'

Tot zaterdag, wanneer de campagne wordt afgesloten, voeren de politieke leiders volop campagne. Santokhi denkt dat zijn V7 minimaal 29 van de 51 parlementszetels zal winnen.Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Aanhangers

De meer op zijn persoon gerichte campagne is een groot verschil met vijf jaar geleden. Toen maakten politieke veteranen, zoals president Ronald Venetiaan, nog de dienst uit in de traditionele partijen van V7 die Suriname decennialang hebben geregeerd.

Santokhi, die is opgeleid aan de Nederlandse Politieacademie en die ooit Bouterses zoon Dino liet arresteren wegens drugs-en wapenhandel, buit het imago van onverschrokken wetshandhaver en krachtdadig leider slim uit. 'Jullie hoeven niet bang te zijn voor deze sheriff', houdt hij zijn aanhangers in Paramaribo voor. 'Maar mensen die terroristen het land willen binnenhalen, die moeten wél bang zijn', zegt hij, doelend op Dino die in maart in de VS is veroordeeld wegens drugshandel en terrorisme. Op de Javaweg: 'Mensen die stelen van het volk, die vriendjes bevoordelen met staatsgeld, moeten bang zijn voor de sheriff.'

Santokhi in 2007, toen hij minister van Justitie was. De aan de Nederlandse Politie Academie afgestuurde agent leidde vanaf 2000 het politie-onderzoek naar de Decembermoorden van 1982. Bouterse is de hoofdverdachte van de moorden.Beeld ANP

Rijke families

Huis na huis, hamert hij op hetzelfde. Werk hard, gedraag je en doe je best op school. Gezinnen met studerende kinderen, moeten gratis wifi krijgen. Opa en oma Pawiro, die op de veranda van hun huis naar hem luisteren, knikken instemmend. Zij: 'Ik ga op je stemmen'. Hij: 'Dat kan ik niet zeggen, toch? Dat is toch geheim?'

Santokhi en zijn aanhangers hopen dat de kiezers de vele voorbeelden van corruptie en vriendjespolitiek zat zijn. Zoals de minister van Onderwijs die onlangs plotseling zijn broertje benoemde tot directeur van een overheidsbedrijf. 'Dit land wordt net Afrika als Bouterse nog vijf jaar krijgt', moppert ondernemer Pets Gajadien die de karavaan van Santokhi instemmend gadeslaat. 'Met een paar rijke families en de rest heeft niks.'

In het hoofdkwartier van zijn partij is er weer die overtuiging dat maandag zal worden gewonnen. Santokhi: 'Tot december ging het nog gelijk op. Maar het is nu omgeslagen. De mensen voelen het in hun portemonnee hoe erg het is. We winnen 29 van de 51 zetels. En dat is nog een conservatieve schatting.'

Maar lasser Kartodikromo heeft hij niet voor zich gewonnen. 'Ik ga voor de NDP', zegt hij als Santokhi weg is. 'Ze doen meer voor Suriname. Die brug over de Suriname-rivier hebben we te danken aan de NDP. Niet aan V7.'

Oud-politiecommissaris Santokhi was jarenlang een van de meest bedreigde mannen van Suriname. De door Bouterse bedachte bijnaam'Sheriff' gebruikt Santokhi nu om zich te profileren als man van orde en recht.Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden