Moeizame reis van twee vrolijke vluchtelingen

Op het station van Hamburg staan de Albanese Celik en Faik, na vier dagen te hebben gereisd, te wachten tot ze worden opgehaald door hun vriend Xhemali....

'We waren alleen op jullie aan het wachten voor het einde van de film', zegt Celik, als ware hij de regisseur. 'Faik en ik zijn de hele reis gefilmd. Als we nu zo weglopen dan is dat een mooi shot voor de film.' De laatste scene van Zwervers in Europa is tekenend voor deze op momenten zeer geestige documentaire over twee mannen uit het Albanese dorpje Rajcë, die gedwongen door de slechte economische situatie hun familie verlaten en hun heil gaan zoeken in West-Duitsland. Geestig dus, ondanks het onderwerp, dankzij de twee hoofdpersonen: de stoere Celik en de volgzame Faik.

De hele tijd zijn de twee zich bewust van de camera. Soms kijken ze uitdagend, recht in de lens of ze maken expres een grap. Soms ook vinden ze het maar lastig, die camera. Ze moeten ten slotte wel in Duitsland zien te komen. En als Albaniër is het al moeilijk genoeg om alle tussenliggende grensposten - Griekenland, Italië en Oostenrijk - te passeren zonder te worden teruggestuurd.

Voor Faik is het de eerste keer; Celik is de 'ervaren reiziger' en spreekt Duits. Tweeënhalf jaar werkte hij in Duitsland bij een bloemenkwekerij. Hun verhouding komt prachtig naar voren als Celik tijdens een tussenstop in Milaan belt naar Xhemali om te zeggen wanneer ze aankomen. Xhemali is niet thuis en Celik spreekt in op het antwoordapparaat. Faik begrijpt er niets van: Een boodschap? Een apparaat? 'Maar hij is dus zelf niet aanwezig?' 'Nee', zegt Celik wijs, 'maar dat geeft niet. Want ik heb een boodschap ingesproken. Dat gaat allemaal automatisch.'

Het verhaal van Celik en Faik is het verhaal van vele duizenden Albanezen die jaarlijks om economische redenen het land verlaten en illegaal in West-Europa verblijven om geld te verdienen. Voor woekerprijzen kopen ze een visum dat toegang biedt tot de Schengen-landen. Ook met visum worden ze vaak halverwege terug naar huis gestuurd.

Eenmaal over de grens van Duitsland zijn de twee dan ook uitgelaten. Faik zingt: 'Duitsland, Duitsland. Wie heeft jou zo mooi gemaakt.' En Celik grapt: 'Nu kunnen we gaan en staan waar we willen. Faik wil naar Canada!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.