Moeizaam topoverleg over wapenhandel

De wereldwijde im-en export van bananen is strenger geregeld dan de handel in wapens. Leg ook de uitvoer van munitie aan banden, want zonder kogels vallen wapens stil. Met zulke teksten bestoken vredes- en mensenrechtenorganisaties de ruim 190 VN-landen die vandaag de laatste hand proberen te leggen aan een langverbeid verdrag over het reguleren van wapenhandel.

VAN ONZE VERSLAGGEVER THEO KOELÉ

AMSTERDAM - Jaarlijks kost wapengeweld meer dan een half miljoen mensen het leven, zei VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon aan de vooravond van de conferentie over een Arms Trade Treaty (ATT), die op 18 maart in New York begon. Vorig jaar strandden onderhandelingen. Ook ditmaal is het onzeker of de deelnemende landen een akkoord bereiken. Consensus is vereist.

Volgens analisten is de kans groot dat het beoogde verdrag voor sommige landen te ver gaat en voor andere niet ver genoeg. Maar 'geen verdrag is beter dan een slecht verdrag', is een gevleugelde uitdrukking onder sceptici, die zien hoe wapenexporteurs hun belangen te vuur en te zwaard verdedigen. Met de handel in conventionele wapens is jaarlijks een bedrag van 55 miljard euro gemoeid.

De top-5 van wapenexporteurs bestaat volgens het Zweedse instituut SIPRI uit de VS (nummer één), China (met stip genoteerd), Rusland, Duitsland en Frankrijk.

In de VS is de machtige lobbyclub National Rifle Association fel gekant tegen enigerlei vorm van regulering, al draait het in de onderhandelingen niet om wapenbezit in eigen land.

'Het gaat om het reguleren en controleren van wapenleveranties tussen landen, het bestrijden van illegale handel en het voorkomen dat mensenrechten worden geschonden met wapens die in verkeerde handen vallen', zegt Wim Zwijnenburg van IKV Pax Christi, die in New York de onderhandelingen probeert te beïnvloeden samen met circa tweehonderd geestverwante organisaties als Amnesty International en Oxfam Novib.

Zwijnenburg en de zijnen plaatsen tal van vraagtekens bij ontwerp-verdragen die de afgelopen dagen op het VN-hoofdkwartier circuleerden. Vallen munitie, landmijnen, handgranaten en onderdelen van wapens, die in het 'ontvangende' land worden samengevoegd, onder het verdrag? Bieden landen wel inzicht in hun wapendeals, bij het ontbreken van een verplichte rapportage?

Een 'krachtig verdrag' (in de woorden van minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans) stuit vooral op verzet van landen als Soedan, Noord-Korea, Iran en Syrië. Terwijl in New York druk wordt vergaderd, stuurt een land als Qatar wapens naar opstandelingen in Syrië. Het gaat om een 'geschenk,' niet om handel. De Arabische Liga verklaarde deze week dat het alle lidstaten vrij staat de Syrische rebellen van wapens te voorzien. Het tekent volgens waarnemers in New York het contrast tussen het diplomatieke gevecht en de praktijk.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden