Analyse

'Moeilijke fase' Catshuis kan ploffen of afronden betekenen

Komen ze er niet uit in het Catshuis of zijn de afgebroken onderhandelingen een pas op de plaats, voordat de definitieve afronding begint? Niemand die het weet.

Premier Rutte verlaat het Catshuis. Beeld anp

'Vandaag zijn de gesprekken eerder geëindigd. De onderhandelingen gaan door een moeilijke fase. Morgenochtend om 10.00 uur worden de beraadslagingen voortgezet', is de letterlijke tekst die de Rijksvoorlichtingsdienst vanmiddag de wereld instuurde.

Deze paar woorden zijn de eerste tekenen van leven uit het Catshuis sinds VVD, CDA en PVV drie weken geleden hun onderhandelingen startten. Tot vanmiddag heerste absolute radiostilte. Geen hint over wat er besproken was, werd er gegeven. Zelden werden de lippen zo stijf op elkaar gehouden.

Dus dat nu naar buiten komt dat de gesprekken zo moeilijk gaan dat ze voortijdig zijn afgebroken, is zeer opmerkelijk. Want juist vandaag was er lange onderhandelingssessie gepland. Grofweg zijn er twee mogelijkheden: of de boel staat op klappen, of de gesprekken verkeren in de afrondingsfase.

Op klappen
Dat de onderhandelingen moeilijk zouden worden, was al bekend voordat Rutte, Verhagen, Wilders en hun secondanten hun intrek namen in het Catshuis. Er moet namelijk tot 16 miljard euro worden bezuinigd om in 2013 aan de Europese drieprocentsnorm te voldoen.

Vooral gedoogpartner PVV heeft het hier moeilijk mee. Want als dit doorgaat, betekent dit vrijwel zeker dat er wordt gekort op de zorg, sociale voorzieningen en de hypotheekrenteaftrek. Dat gaat allemaal in tegen het PVV-programma.

Wilders stelde dan ook als eerste eis dat er een fors bedrag van het budget van ontwikkelingssamenwerking af moet. Dat wil het CDA echter pertinent niet.

Daar komt nog bij dat de drie partijen, na het vertrek van Hero Brinkman uit de PVV-fractie, samen nog maar 75 zetels hebben. Om aan een meerderheid in de Tweede Kamer te komen moeten de SGP en Hero Brinkman te vriend worden gehouden.

Wellicht dat vandaag gebleken is dat overeenstemming vrijwel onmogelijk is. Misschien wil Wilders toch niet bezuinigen, of staat het dissidente CDA-Kamerlid Ferrier pal voor het ontwikkelingsbudget. Er zijn genoeg onzekere factoren die de Catshuis-onderhandelingen hebben kunnen laten ploffen.

Bijna klaar
Het tegengestelde kan ook zijn gebeurd. Wellicht dat de onderhandelaars bijna klaar zijn. Ze zijn het dan eens over een aantal 'noodzakelijke hervormingen' en hebben genoeg posten gevonden om aan al die bezuinigingen te komen.

De laatste loodjes wegen het zwaarst. Het kan zijn dat de fracties nu worden geconsulteerd over het voorlopige resultaat en dat er nog één of twee onderwerpen zijn, waar geen overeenstemming over is. Tijdens zo'n 'moeilijke fase' is het vaak beter om even gas terug te nemen en de boel te laten bezinken. Tot morgenochtend 10.00 uur bijvoorbeeld.

Premier Mark Rutte fietst na Catshuisoverleg richting paleis Noordeinde. Niet om zijn ontslag aan te bieden, want hij fietst rechtdoor richting zijn ministerie van Algemene zaken. Rechts VVD-fractievoorzitter Stef Blok, midden op de rug een raadsadviseur van Rutte. Beeld Jan Hoedeman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden