nieuws

‘Moeilijke dag’ voor Oekraïne: Kyiv legt zich neer bij overgave Marioepol; eerste groep militairen uit Azovstal geëvacueerd

De officiële val van Marioepol is na drie maanden felle strijd aanstaande. Nadat maandag al 264 Oekraïense militairen waren geëvacueerd uit het belegerde Azovstal-complex, wil Kyiv in de komende dagen ook de rest vrij krijgen en ruilen met Russische krijgsgevangenen.

Stieven Ramdharie en Bert Lanting
Een gewonde Oekraïense militair uit de belegerde staalfabriek Azovstal wordt op een brancard vervoerd.  Beeld REUTERS
Een gewonde Oekraïense militair uit de belegerde staalfabriek Azovstal wordt op een brancard vervoerd.Beeld REUTERS

‘Het garnizoen in Marioepol heeft zijn oorlogstaak vervuld’, aldus de Oekraïense legerleiding dinsdag in een verklaring over het moeilijke besluit om het laatste verzet in de havenstad op te geven . ‘De verdedigers van Marioepol zijn de helden van onze tijd.’ Moskou kan daarmee de definitieve overwinning uitroepen in Marioepol, de belangrijkste stad die het Russische leger sinds de invasie heeft veroverd.

Ook de commandant van het Azov-bataljon – dat verdedigde samen met Oekraïense mariniers de staalfabriek ondanks zware bombardementen – zei dat de strijd voorbij was. Volgens luitenant-kolonel Denis Prokopenko is de missie van zijn eenheid voltooid. ‘Absoluut veilige plannen en operaties bestaan in een oorlog niet’, aldus Prokopenko in een verklaring.

President Volodymyr Zelensky zei te hopen dat ook de honderden soldaten die zich nog in de staalfabriek hebben verschanst, snel kunnen worden geëvacueerd. Volgens Zelensky en de legerleiding is het nu prioriteit om hen levend weg te krijgen. ‘Wij hopen dat wij de levens van onze jongens kunnen redden’, aldus de president tot het Oekraïense volk. ‘Oekraïne heeft de Oekraïense helden levend nodig.’

Maar het is de vraag of de overgebleven soldaten bereid zullen zijn zich over te geven aan de Russen, zolang ze geen keiharde garanties krijgen dat Moskou hen zal laten gaan in ruil voor Russische krijgsgevangenen. Vooral de leden van het Azov-bataljon betwijfelen of zij wel op een correcte behandeling van de Russen kunnen rekenen, omdat zij door het Kremlin als een van de belangrijkste doelwitten van de militaire operatie worden beschouwd.

null Beeld

264 Oekraïense militairen zijn overgebracht naar gebied onder Russische controle

Zelensky en de legertop vermeden het woord ‘overgave’, hoewel door Rusland gesteunde separatisten in het gebied dinsdag wel claimden dat de militairen zich hadden overgegeven. ‘Dit is een moeilijke dag’, aldus Zelenski. ‘Maar deze dag is, net als alle andere, gericht op het redden van ons land en onze mensen. Het werk om onze jongens thuis te krijgen gaat door en vereist voorzichtigheid en tijd.’

Hoeveel militairen nog in de ondergrondse gangen en ruimtes van het complex zitten, is onduidelijk. Voordat de evacuatie maandag begon, werd hun aantal geschat op meer dan zeshonderd. Bij de evacuatie zijn onder andere het Rode Kruis en de Verenigde Naties betrokken. Hoewel een deel van de militairen in Azovstal altijd aandrong op een vrijgeleide naar Oekraïens gebied of evacuatie naar een ander land, besloten Zelensky en de legertop maandag toch water bij de wijn te doen.

264 militairen werden maandagavond in bussen overgebracht naar gebied dat in handen is van de Russen en pro-Russische separatisten. 53 gewonde soldaten zijn opgenomen in een ziekenhuis in Novoazovsk, zo’n dertig kilometer ten oosten van Marioepol. De rest bevindt zich in het stadje Olenivka. Volgens de Oekraïense staatssecretaris voor Defensie Anna Malyar zullen ze worden geruild voor Russische soldaten die krijgsgevangen zijn gemaakt door Kyiv.

‘Verdedigers Marioepol hebben hun doelen bereikt’

De president en zijn generaals zwegen aanvankelijk nadat Rusland maandag laat had bekendgemaakt dat een humanitaire corridor was geopend om de evacuatie van soldaten uit Azovstal mogelijk te maken. Zo’n twaalf bussen verschenen bij de verwoeste staalfabriek. Russische media meldden vervolgens dat zo’n twee-tot driehonderd militairen zouden worden geëvacueerd.

Oekraïne bevestigde vervolgens de evacuatie. Malyar en de legertop wezen erop dat de soldaten erin waren geslaagd te voorkomen dat de staalfabriek door Rusland met militaire middelen kon worden ingenomen. ‘De verdedigers van Marioepol hebben al hun doelen bereikt’, aldus de staatssecretaris. De legerleiding benadrukte dat de militairen met hun lange verzet wisten te voorkomen dat het Russische leger duizenden soldaten elders kon inzetten.

Behandeling volgens ‘internationale normen’

Het Kremlin liet weten dat president Vladimir Poetin heeft verzekerd dat de Oekraïense militairen volgens ‘internationale normen’ zullen worden behandeld. In het Russische parlement klonken dinsdag al protesten tegen plannen voor een gevangenenruil. ‘Nazistische misdadigers horen niet te profiteren van een gevangenenruil’, zei de voorzitter van de Doema, Vjatsjeslav Voldodin, onder luid applaus van de parlementariërs. Volgens hem moeten zij juist voor de rechter gebracht worden.

Hij reageerde daarmee op een voorstel van parlementslid Anatoli Vasserman om een dergelijke gevangenenruil te verbieden. ‘Het is duidelijk dat het uitruilen van ook maar één van die misdadigers door heel het Westen zal worden uitgelegd als een overwinning voor Oekraïne’, zei Vasserman. Volgens hem moet het parlement verbieden dat gevangenen worden geruild die ‘rechtstreeks betrokken waren bij het vermoorden van vreedzame burgers of die zich vol hebben laten zetten met nazi-tatoeages’.

Een bus met gewonde Oekraïense militairen uit de belegerde staalfabriek Azovstal in Marioepol.  Beeld REUTERS
Een bus met gewonde Oekraïense militairen uit de belegerde staalfabriek Azovstal in Marioepol.Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden