Moeder Cosmo

De diva van de New Yorkse mediawereld slechtte tal van taboes. Terugblik op een gedenkwaardige ontmoeting.

Helen Gurley Brown was 83 jaar toen ze in 2005 tijdens een openhartig vraaggesprek liet weten tot het bittere einde door te zullen gaan. 'Met werk, seks, leven, alles!'


Ze was 'toch te oud om met pensioen te gaan', zei Brown, om meteen te benadrukken waar het in het leven allemaal om draaide: 'Seks is zó'n genoegelijke activiteit, het lijkt me geen goed idee om het niet te doen. Wie iets anders beweert, die liegt of verdient een andere bedpartner.'


Totdat zij maandag in New York overleed diende Brown decennialang als hoofdredacteur van Cosmopolitan, het vrouwenblad dat tientallen internationale edities kent, waaronder een succesvolle Nederlandse versie. Ze maakte het tijdschrift tot een van de bekendste titels van uitgeverij Hearst.


Onder haar leiding ontwikkelde 'Cosmo' zich tot wat de tv-serie Sex and the City pas in de jaren 1990 werd: een platform om het zonder gêne over seks en het vrouwelijk lichaam te hebben.


Haar boodschap was schokkend in 1962. 'Toen ik mijn eerste boek schreef, Sex and the Single Girl, kon je beter naar de Grand Canyon rijden en de afgrond in springen als je 28 en single was.' Ze schudde haar hoofd. 'Echt! Als je single was en seks had, kon je direct naar de keuken gaan. Hoofd in de oven en gas aan.'


Maar als alleenstaande vrouw was Brown zelf seksueel actief. Midden in de feministische golf besloot ze iets te doen aan de taboes waar haar generatie mee worstelde. Uit haar research - 'dat wil zeggen: mijn vriendinnen en ik' - bleek dat de vrouw helemaal niet getrouwd hoefde te zijn om een goed leven te hebben. 'Je seksleven is vermoedelijk beter als je ongetrouwd bent.'


Brown weigerde zichzelf als feministisch boegbeeld te zien. Ze zag zichzelf als een gewoon iemand die wat geluk had, hard werkte en 'meestal verstandige besluiten nam'.


Volgens sommige feministen was ze ook eerder de antichrist: de extreme seksualisering van de vrouw zou door Brown en Cosmo zijn aangedreven. Brown zei dat ze vrouwen uit hun traditionele rolpatronen wilde sleuren en ze was anno 2005 tevreden over die geslaagde missie. Als voorloper van Oprah Winfrey was ze apolitiek; het ging haar om 'persoonlijke ontwikkeling'.


Bij haar dood was ze 90 jaar, maar zoals de tengere vrouw vertelde aan wie het horen wilde, waren sommige lichaamsdelen aanzienlijk jonger. Haar borsten, lippen, kin, hals en neus ondergingen plastische chirurgie. Ook dat was een taboe dat Brown met een opgeruimd humeur slechtte.


'Anne Marie', schreef ze haar denkbeeldige dochter in de autobiografie I'm Wild Again. 'Als je een slechte huid had (...), duidelijke gebreken in je gezicht, dan zouden we die natuurlijk herstellen (terwijl ik ook zou onderstrepen dat je verder heel knap bent)'.


Brown bleef bewust kinderloos. Na de vroegtijdige dood van haar vader zorgde ze voor haar ernstig zieke zus en besloot dat het moederschap niets voor haar was. Voor talloze collega's en lezers was ze echter als een betrouwbare moeder; een bevrijde en bevrijdende ouderfiguur, die de woorden 'zeg alles' en tegelijk 'niet zeuren' tot motto's verhief.


Hoe deed ze het zelf? 'Je moet bepalen wat je wilt en wat je bereid bent te doen om het te krijgen. Niet bang zijn, niet te veel nadenken.' Ze vertelde over zelfdiscipline en de liefdevolle verhouding met de man die ze pas als 36-jarige ontmoette. 'Als hij me had ontmoet toen ik 17 was, had hij niets me te maken willen hebben.' Toen ze elkaar tegenkwamen 'was ik interessant genoeg', zei ze.


En lichamelijk? 'Je moet jezelf dwingen, honey.' Zuchtend vertelde Brown over haar dagelijkse routine van oefeningen op een yogamatje. Over vroeg opstaan en goed ontbijten, over de eeuwige aandacht voor d'r haar en kleding en figuur. 'De meeste vrouwen hebben daar geen zin in. Hun keuze.'


Het werk waar ze van hield gaf haar een reden om 's ochtends uit bed te komen en zich 'presenteerbaar' te maken. Brown stond op en pakte een kussentje met de geborduurde woorden: 'I love champagne, caviar and cash.' Toen deed ze een danspasje, alsof ze weer 36 was. 'Ik ben van plan om het tot het einde vol te houden.'


Claudia Straatmans, hoofdredacteur van Fab Magazine, was van januari 2008 tot mei 2012 hoofdredacteur van Cosmopolitan Nederland.

'Hello pussycat!' Zo begroette Helen Gurley Brown steevast elke nieuwe internationale hoofdredacteur die haar in luipaardprint opgetrokken kantoor betrad. In het begin als een soort van gimmick, ook omdat het bij haar stiel paste (tijgerrok, luipaardblouse, hoge hakken). Op een gegeven moment omdat ze de namen niet meer kon onthouden van alle 64 internationale hoofdredacteuren. Op het laatst werd iedereen voor het gemak tot 'pussycat' gebombardeerd. Ook de mannelijke directieleden van Hearst Corporation, de uitgeverij waarbij Helen sinds 1965 Cosmo heeft grootgemaakt.


Ik heb Helen Gurley Brown, of 'HGB' zoals ze binnen Hearst liefkozend werd genoemd, twee keer ontmoet. De eerste keer was in 2007. Helen was voor het 25-jarige jubileum van de Nederlandse Cosmopolitan in Amsterdam. Ik werkte toen nog bij een ander blad, maar kon mijn ogen niet van dit icoon afhouden. Ook omdat ze op 85-jarige leeftijd nog lustig over de dansvloer zwierde. Officieel werd ik begin 2008 aan Helen voorgesteld. Elke nieuwe hoofdredacteur gaat een week naar het Hearst-hoofdkantoor in New York om 'geCosmotizet' te worden. Onderdeel van de initiatie is een lunch met HGB.


Naast alle stichtelijke Fun, Fearless, Female-lessen kregen we het ook over haar man David Brown, succesvol filmproducent van onder meer Driving Miss Daisy, Cocoon en Chocolat. We gingen door op de laatste film vanwege hoofdpersoon Johnny Depp. Helens ogen begonnen te glimmen, waarbij ze en passant liet zien dat flirten van alle (leef)tijden is.


HGB's functie was de laatste jaren louter ceremonieel. Maar elke Cosmo-conferentie werd geopend met een filmisch interview waarin ze verhaalde over self-empowerment, hoe je als jonge vrouw je kansen kunt pakken en à la Cosmo door het leven kunt gaan. HGB heeft meer voor jonge vrouwen gedaan dan wie dan ook. In een tijd waarin dat nog lang niet vanzelf sprak, predikte ze al het recht van elke vrouw op seks, geld en een goede relatie. Deze boodschap wordt vandaag de dag nog door alle 64 internationale Cosmo's uitgedragen.


Helen Gurley Brown is mijn grote voorbeeld. Ook omdat ze liet zien hoe je met humor en zelfspot door het leven meandert. Haar quotes zijn wereldberoemd. Op de vraag bijvoorbeeld wat ze vond van de bejubelde Vanity Fair-hoofdredacteur Tina Brown, antwoordde ze droog: 'She is the best editor in the world. But I'm earning money for my company.'


Ter ere van Helens overlijden richt Hearst The Pussycat Foundation op. Het ingezamelde geld gaat naar de afdelingen Media-innovatie van Columbia en Stanford University.


Good girls go to heaven, bad girls go everywhere.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden