Moeder als gids van haar dochters

Ze behoorde tot de pioniers die tijdens het EK in 1985 het volleybal op de kaart zetten. Vijfentwintig jaar later hoopt Martje de Vries als trainster dochter Roos te kunnen afleveren bij bondscoach Avital Selinger. Door Robèrt Misset

Zaterdag vindt in de Sneker Sporthal een kleine reünie plaats van de vrouwenploeg, die met een bronzen medaille bij het EK in 1985 het volleybal op de kaart zette. Als coach van het tweede team van Sneek staat voormalig spelverdeelster Martje de Vries tegenover Apollo van Ger Bouwknegt, destijds assistent van bondscoach Peter Murphy.


Ze zullen ongetwijfeld herinneringen ophalen aan de oertijd van het volleybal, waarin 'Murphy's Meiden' tijdens het EK in Nederland in uitverkochte zalen speelden. En als De Vries haar dochters Ellen (20) en Roos (18) vijfentwintig jaar later ziet spelen bij Sneek is dat tevens een eerbetoon aan hun in 1995 overleden vader en toptrainer Hans van Wijnen.


Bij de club DVC uit Dokkum heeft Hans de basis gelegd voor de internationale doorbraak van het Nederlandse vrouwenvolleybal', vertelt de 53-jarige De Vries. 'In 1982 werden we tweede in de Europa Cup. De Russische topcoach Karpol kon niet geloven dat we maar vier uurtjes per week trainden. Je kunt het je nu ook niet meer voorstellen.'


Haar dochters leven in een andere wereld. De Vries, lachend: 'Ik heb ze ooit een dvd laten zien met beelden uit mijn periode bij DVC, toen ik nog aanvalster was. Zeiden die meiden: wat is dat voor niveau? Het lijkt wel derde divisie. Misschien moet ik ze toch eens de videobanden laten zien van het EK in 1985. Zo slecht waren we nou ook weer niet.'


Volleybal werd pas topsport, toen Van Wijnen van DVC naar Olympus Sneek verhuisde en de trainingsarbeid drastisch opschroefde. 'Maar het is niet te vergelijken met de programma's die Roos nu draait bij Sneek en Jong Oranje. Ze mocht een jaar langer over de havo doen en volgt nu een hbo-studie. Ze draait in combinatie met de sport een volledige werkweek.'


Gevoelig

Vijftien jaar geleden, na de dood van haar man, schetste ze in Het Parool een 'triest beeld' van haar levensomstandigheden, zegt De Vries. 'Ik ben een veel blijer persoon dan de Martje van toen. Zeven maanden na de dood van Hans lag het allemaal gevoelig. Zijn ontslag bij Sneek had er ook stevig ingehakt. Ik zat in een moeilijke periode. Ik bleef achter met twee kleine meisjes. Hoewel Hans twintig jaar ouder was dan ik hebben we nooit getwijfeld of we kinderen wilden. Die meiden zijn mijn steun en toeverlaat geweest.'


Soms is het moeilijk te accepteren dat haar dochters zonder vader opgroeiden. 'Ze weten niet hoe leuk Hans was. Ik vraag me wel eens af hoe het leven met hem zou zijn geweest. Het was lastig als Ellen en Roos bij een vriendinnetje met een leuke vader hadden gespeeld. Dan zeiden ze hoe gezellig het daar was.


'Hans is nog vaak in mijn gedachten. Hij kon mensen binden. Soms denk ik: jammer dat hij er niet bij is. Maar het slijt. Ik kreeg een nieuwe vriend en met Mascha en Merel, de dochters uit het eerste huwelijk van Hans, hebben we een familieband.'


Als trainster heeft De Vries het werk van haar overleden echtgenoot voortgezet. 'Mijn eerste pupillen waren de ballenmeisjes bij de EK-wedstrijden in Leeuwarden. De toen 14-jarige Erna Brinkman hoorde daar ook bij. Ik heb de werkwijze van Hans overgenomen, ook bij mij staat de techniek centraal. Hij was zijn tijd ver vooruit. Hoewel het spel enorm is veranderd, werkt de filosofie van Hans nog altijd.'


De Vries leidde bij Sneek ook haar dochters op. Ze dragen de naam van hun vader en hoefden niet op te boksen tegen de reputatie van hun befaamde moeder. 'Ik vond het wel flauw, toen mijn naam werd genoemd bij de diploma-uitreiking van Ellen.' En lachend: 'Ik ben altijd een leuke en aardige trainer voor ze geweest. Ik wilde namelijk voorkomen dat teamgenoten van Ellen en Roos in de kleedkamer gingen roepen dat hun moeder zo stom was.'


Ellen van Wijnen raakte meteen verslingerd aan het volleybal, Roos koos aanvankelijk voor atletiek. 'Ze kon fantastisch hoogspringen', aldus moeder Martje. 'Die sprongkracht kwam haar later van pas in het volleybal. Maar ze werden allebei niet zo groot. Ik had ze graag mijn lengte meegegeven. Het was vooral sneu voor Ellen, omdat die technisch goed geschoold is. Na een zware enkelblessure rondde ze een studie tot fysiotherapeute af. Misschien dat ze later als libero de top kan bereiken.'


Martje coacht haar oudste dochter nu in het tweede team van Sneek. Roos speelt bij VC Sneek twee divisies hoger in de A-League. Ondanks haar geringe lengte behoorde ze deze zomer tot de selectie van Jong Oranje dat zich met een negende plaats op het EK niet voor het WK wist te kwalificeren. De Vries: 'Roos is er doorheen gerold, omdat ze goed kan passen. Maar ik denk niet dat ze met deze lengte het Nederlands team haalt.'


Heilig

Toch zijn die centimeters niet heilig, zegt ze, als Roos met de trein vanuit Groningen naar huis is gekomen. Behoort Alice Blom (1.78) immers niet tot de WK-selectie van Avital Selinger? 'De beste aanvalster in de Final Four van de Champions League is ook kleiner dan 1 meter 80', zegt De Vries tegen haar dochter.


Bij het eerste team van Sneek in de A-League is na het ontslag van coach Derk de Saegher een vacature. De Vries zal hem niet opvolgen. 'De Saegher hield niet van opleiden. Hij werd al gek als hij het woord hoorde. Dat doe jij maar, zei Derk altijd. Hij wilde versterking van buitenaf, de club hecht sterk aan de eigen jeugd.


'Je moet hier als coach het geduld hebben iets op te bouwen. Dat doe ik bij Sneek. Ik weet uit ervaring dat het tien jaar duurt voor je een nieuwe lichting hebt opgeleid. Ik ben niet theoretisch ingesteld, ik ben een opvoeder vanuit de praktijk.'


Als trainster hoeft De Vries de top niet te bereiken. 'Ik heb ook een creatieve kant, ik maak graag mooie dingen met papier-maché.' Vijf jaar geleden polste bondscoach Selinger haar of ze manager van de nationale vrouwenploeg wilde worden. 'Hij zocht iemand die tussen hem en de groep kon staan. Mijn dochters waren nog jong. Het was ook niet mijn rol. Ik leef liever in een kleinere wereld. Ik heb Avital gezegd dat ik ooit een jeugdspeelster van Sneek bij hem hoop af te afleveren. Het werk van Hans zou af zijn als het Roos wordt. Maar ik vind het al mooi dat ze de A-League heeft bereikt.'


Zware poule op WK

Nederland is bij het WK in Japan, dat van 29 oktober tot en met 14 november wordt gespeeld, ingedeeld in een zware poule met olympisch kampioen Brazilië, Europees kampioen Italië, Kenia, Puerto Rico en Tsjechië. De beste vier ploegen van de twee poules gaan door naar de tweede ronde. De pouleresultaten tegen de andere drie landen die doorgaan naar de tweede ronde tellen mee. De beste twee ploegen per poule plaatsen zich voor de kruisfinales.


'Ik ben te klein voor het Nederlandse team'

Roos van Wijnen (18), de jongste dochter van Martje de Vries: 'Ik ben te klein voor het Nederlandse team, al heb ik voldoende sprongkracht. Ik kan zeker nog beter worden en ik wil er alles voor doen om het toch te halen. Maar ik denk niet dat het lukt. Ik heb drie jaar training van mijn moeder gehad. Ze weet veel van volleybal en dat is soms een nadeel. Ik zou het niet leuk vinden als ze bij het eerste team mijn trainer zou worden. In de kleedkamer wordt toch vaak gesproken over de trainer, maar dan gaat het wel over mijn moeder. Ik heb nog een jaar samen met mijn zus Ellen in het tweede gespeeld. Ik stak haar voorbij, maar daar ging ze goed mee om. Ellen heeft me altijd gestimuleerd om hogerop te gaan spelen. Ik denk er nog wel eens aan hoe het zou zijn als mijn vader ons had kunnen zien. Ik was tweeënhalf, toen hij overleed. Maar ze zijn hem niet vergeten in Sneek.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden