mode

De foto van Andrej Pejic voor de HEMA-bh-campagne viel wereldwijd op. Pejic is dan ook het boegbeeld van het androgyne ongemak waar de modellenwereld nu zo dol op is.

De hele wereld reageerde, zegt Judy Op het Veld, woordvoerder van HEMA, 'van Spanje tot Canada. We hadden geen idee dat de foto zo'n opschudding zou veroorzaken.' Het model zelf twitterde: 'Krankzinnig is het wel, de wereld staat aan de rand van een depressie, militaire conflicten, en ecologische ineenstorting en ik in een bh ben wereldnieuws.'


Andrej Pejic, het jonge mannelijke model van Bosnische komaf, veelbesproken sinds hij eerder op de catwalk in een half doorzichtige trouwjurk van Gaultier verscheen, was de afgelopen feestdagen geboekt voor een opvallende abricampagne van HEMA. Pejic droeg voor de foto een push-up-bh onder een rode jurk. En hij verkreeg daarmee nog best een boezem voor een cup nul. Met zijn tengere schouders, het lange blonde haar, die gewelfde mond, en dat fijngebouwde gezicht zag je niet eens dat het om een man ging. En dat was precies het schrikeffect dat HEMA's campagne wereldwijd zo veel aandacht opleverde.


Androgynie is niets nieuws, zeker niet in popkringen - denk aan de strakgekruiste pakken van David Bowies alterego Ziggy Stardust, Grace Jones, Prince, Lady Gaga's mannelijke ik Jo Calderone. De laatste jaren is het de modewereld die helemaal in de ban is van androgyne modellen. Zoals Martin Cohn, het New Yorkse model dat voor Interview werd gefotografeerd als Andy Warhols muze Candy Darling. Of de transseksuele Braziliaanse Lea T, die in 2010 het gezicht werd van Givenchy. En Andrej Pejic dus, die Jean Paul Gaultier showde, en Marc Jacobs. Pejic is het eerste genderbendermodel dat afdaalde van de haute couture naar een winkelketen. En het kan niet anders of ook dat speelde mee in de reacties die HEMA kreeg op Pejics push-up.


De Britse journaliste Imogen Edwards Jones, die in haar boek Fashion Babylon op basis van anonieme interviews de 'dirty secrets' uit de mode-industrie onthulde, vindt de hang naar androgynie helemaal horen bij de modewereld. Ze schrijft dat modeontwerpers niet van vrouwenlichamen houden: die zouden het liefst ontwerpen voor een zo recht en mager mogelijk frame, zonder al die onaangename rondingen die er lastig genoeg altijd bij inbegrepen zijn. Pejic is natuurlijk een ideaal, heuploos model. Aan de andere kant is hij ook zo vrouwelijk als wat, met zijn hoge jukbeenderen en een opvallend meisjesachtige huid (wel met schoenmaat 46 trouwens). Het beste van twee werelden. Naar eigen zeggen is hij puur natuur, al praat hij op Twitter over zijn 'pegina'. Hij verklaarde (een grap?) alleen onder het mes gaan als hij gevraagd zou worden voor lingeriemerk Victoria's Secret.


Het model reist nu, op zijn 20ste, van catwalk naar fotoshoot, maar hij begon zijn leven als oorlogskind. Pejic is in 1991 geboren in Tuzla (niet ver van Srebrenica) in Bosnië, een paar maanden voor het begin van de oorlog. Zijn moeder was Servisch, zijn vader Kroatisch. Door de oorlog werden ze - officieel - elkaars vijanden. Zijn moeder vluchtte toen Andrej nog maar een paar maanden oud was naar Servië. Jaren later verhuisden ze naar Melbourne, Australië.


Vorig jaar ging Pejic met een televisieploeg terug naar het dorp Vojska in Servië, waar zijn grootmoeder nog steeds woont, in een schamel huisje. 'Heeft u een kleindochter of een kleinzoon', vroeg de verslaggever haar. 'Beide', antwoordde ze met een brede lach. Pejic heeft tot nu toe in interviews weinig over zijn vroege jeugd verteld. Wel dat hij op zijn 13de begon te experimenteren met een feminien uiterlijk. Hij verfde zijn haar blond en ging skinny jeans dragen. 'Het viel op, maar, dan dacht ik, fuck it. Ik wilde er gewoon uitzien als een mooi meisje.' Toen hij 17 was, werd Pejic achter de cheeseburgers bij McDonald's door een modellenscout ontdekt, en kwam hij uiteindelijk in Londen terecht bij modellenbureau Storm, de ontdekkers van Kate Moss. Maar zijn carrière kwam pas echt op stoom toen Carine Roitfeld, toen nog de baas van de Franse Vogue, voorstelde hem voor een fotoshoot Fendi aan te trekken, vrouwenkleding. 'Ze vroeg of ik me daar prettig bij voelde', zei Andrej Pejic later. 'Ja dus, ik droeg al rokjes toen ik nog heel klein was.' Toen Pejic op zijn 19de de vrouwencollectie van Jean Paul Gaultier showde, inclusief het hoogtepunt, de trouwjurk, schreven alle kranten en modeblogs over hem. Nu is hij het gezicht van Marc Jacobs en een covermagneet voor mode- en andere bladen.


Het genderbendermodel heeft ook al een kleine rel op zijn naam staan. De Amerikaanse boekenketen Barnes & Noble wilde vorig jaar het cultuurmagazine Dossier, waar Pejic op de cover stond met ontbloot bovenlijf en krulspelden in het haar, met een donker cellofaantje bedekt hebben. Zo'n topless foto was te aanstootgevend. Topless? Bij een man? Is de Men's Health dan ook aanstootgevend? Het relletje laat zien welke verwarring Pejics zeer vrouwelijke voorkomen teweeg kan brengen. Wat speelt daar mee?


Het ongemak waar in films (zoals de Blake Edwards-klassieker uit 1982, Victor Victoria, met Julie Andrews in travestie) vaak grappen over gemaakt worden misschien. Man voelt zich aangetrokken tot vrouw en komt erachter dat vrouw een man is. Man schaamt zich omdat hij blijkbaar homo-erotische gevoelens heeft.


Er is een foto van Pejic waarin hij zijn billen en lange benen toont in vol en nogal glanzend ornaat. Sexy, aantrekkelijk, vrouwelijk aantrekkelijk. Maar dan daagt het ongemak. Daar moet toch ook ergens een penis weggestopt zitten? Of maakt zo'n cover van Dossier een heel ander ongemakkelijk gevoel wakker? Dat die foto van de heel magere, jonge Pejic zo lijkt op het kwetsbare lijf van een kind, dat je er als volwassene niet uitgebreid naar durft te kijken. Die controverse wilde HEMA juist voorkomen. 'Wij wilden per se geen aanstootgevende foto', zegt Judy Op het Veld van HEMA. Wel eentje die de wenkbrauwen zou doen optrekken als duidelijk werd dat het bh-model een man was, maar geen controversiële. 'Eerder een degelijke, mooie foto. We zien haar niet als man, maar als mens, als een echt mens.' Dat sluit aan bij de uitspraken van Seda Dominic, de hoofdredacteur van de Turkse Vogue, die Andrej Pejic vorig jaar ook boekte voor haar blad. Dominic gelooft dat de androgyne trend, tot nu toe exclusief voor de modewereld, steeds meer zal doordingen tot de rest van de maatschappij. 'Man, vrouw, het maakt niet meer uit. Grenzen zullen wegvallen.'


En dit zei Andrej Pejic zelf in een interview: 'Ik ben een jongen, maar ik draag ook wel eens make-up. Voor mij maakt het allemaal niet zoveel uit, ik heb niet zo'n sterke gender-identiteit. Ik ben wie ik ben.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden