Moderne mens keek af bij 'domme' Neandertaler

Toch een beetje alsof je in een middeleeuws kasteel een stopcontact vindt. In een grot van de 'primitief' geachte Neandertalers in de Dordogne hebben archeologen uit onder meer Leiden een vernuftig werktuig van bot teruggevonden, dat nog steeds wordt gebruikt door ambachtelijke leerlooiers.

AMSTERDAM - Het heeft er alles van weg dat de moderne mens Homo sapiens de techniek heeft afgekeken van de Neandertaler, in plaats van andersom.


Het gaat om vier restanten van glad gepolijste stukken rib om leer mee af te strijken, met de slijtagesporen er nog op. Het leer wordt daardoor soepeler en beter waterdicht. De werktuigen zijn zo'n 50.000 jaar oud, zeker tienduizend jaar ouder dan de moderne mens aankwam in Europa.


'Dit is weer een bewijsstuk dat laat zien dat de Neandertaler niet uitstierf doordat hij technologisch achterbleef', zegt archeologe Marie Soressi van de Universiteit Leiden telefonisch vanuit Zuid-Frankrijk, waar ze op veldwerk is. 'Het ontwerp van deze werktuigen is zo perfect, dat we kennelijk nog steeds niets beters hebben.'


Dat is dan weer een punt erbij voor de Neandertaler-aanhangers. De Neandertaler, een nazaat van Homo erectus die zo'n 200.000 jaar geleden ontstond in onder meer Europa, werd vroeger aangezien voor simpele holbewoner: zijn werktuigen waren van steen of van ruw bewerkt bot en de meer geavanceerde werktuigen keek hij af van de moderne mens, die pas rond 40.000 geleden Europa binnenkwam.


Maar nu dus zorgvuldig uit ribben gevormde leerschrapers. Een alternatieve verklaring zou zijn dat de moderne mens veel eerder Europa bereikte dan archeologen denken, zodat de Neandertaler zijn leerschraper alsnog kon afkijken, beseft Soressi. 'Maar de moderne mens kwam uit het oosten. En daar is er geen bewijs voor deze techniek ouder dan ongeveer 35.000 jaar geleden. Dat suggereert dat de techniek zich vanuit het westen heeft verspreid over het leefgebied van Homo sapiens, en niet andersom.'


Een misverstand lijkt uitgesloten: de werktuigen zaten in een aardlaag uit de Neandertalertijd, en zijn zekerheidshalve op twee verschillende manieren gedateerd.


Waardoor de Neandertalers uiteindelijk wel zijn uitgestorven, is ook voor Soressi de vraag. Vermoedens heeft ze wel: 'Het lijkt erop dat de moderne mens in die tijd betere culturele keuzes maakte; dat de moderne mens beter in staat was collectief op te treden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden