Moderne gelovige krijgt voorspelbaar menselijk gezicht

De Samaritaan, Barmhartigheid nu..

amsterdam ‘Het geloof geeft structuur en een doel in het leven’, zegt de een, afwezig in de verte starend. ‘Geloof vult voor mij de leegte op die achterblijft op het moment dat ik uitgedacht ben’, zegt een ander op gedragen toon. En: ‘Blijkbaar kan ik niet helemaal op mezelf vertrouwen. Daar heb ik een God voor nodig.’

In haar nieuwste videowerk De Samaritaan maakt videokunstenaar Julika Rudelius een even genadeloos als intiem portret van moderne christenen, van man tot vrouw en van jong tot oud. Terwijl een interviewster in uniform rond de geportretteerden cirkelt en haar vragen gespeeld nonchalant de ruimte in slingert, zitten de christenen stokstijf op hun stoel in een leeg kerkgebouw. De oprechtheid van hun antwoorden, hun starre, de camera vermijdende blik, de lijzige toon waarop ze hun teksten uitspreken en de al te trage cameravoering zaaien verwarring. Zijn dit sketches voor een vilein cabaretprogramma of is dit een uit het leven gegrepen EO-jongerenshow?

De verwarring past Rudelius, die eerder op soortgelijke wijze merkbeluste, Marokkaanse jongeren, Amerikaanse schoonheidsfreaks van middelbare leeftijd en door seks geobsedeerde studenten portretteerde. De verwarring is des te knapper als je weet dat het idee om de christelijke subcultuur te portretteren niet uit eigen fascinatie is ontstaan. De Samaritaan is gemaakt in opdracht van de Protestantse Diaconie Amsterdam. Die constateerde dat hun logo niet meer aanslaat bij jonge mensen. In plaats van een ander logo te kiezen, koos men ervoor de barmhartige Samaritaan van het logo tot leven te wekken. Samen met de Stichting Kunst en Openbare Ruimte (SKOR) nodigde men Rudelius, Cuny Janssen, Klaske Oenema, Jeroen Kooijmans, Maria Barnas en Nathalie Bruys uit om het oude bijbelverhaal van nieuwe beelden en betekenissen te voorzien.

De combinatie van kunst en religie, van eeuwenoud verhaal en actuele blik zou, zeker met deze topkunstenaars, een intrigerende tentoonstelling kunnen opleveren. Maar dat gebeurt helaas niet. De portretten van Rudelius balanceren weliswaar op de grens van echt en gespeeld, van serieus en ironisch. Maar door de onzekerheden en twijfels van de hedendaagse christenen uit te vergroten, voldoet ze tegelijk keurig aan de behoefte van de opdrachtgever, namelijk het christelijke geloof en de moderne gelovige van een menselijk gezicht voorzien.

Ook de andere kunstenaars borduren bovenal voort op voorspelbare, christelijke waarden. Zo doen de prachtige, warme fotoportretten van frontaal in de camera kijkende vluchtelingkinderen van Cuny Janssen, zeker in deze context, een voor de hand liggend beroep op medemenselijkheid en mededogen. De geprojecteerde, gescheurde tekeningen en teksten van Klaske Oenema schetsen op basis van jeugdherinneringen een ongemakkelijk beeld van ontwikkelingshulp, maar ook hier geldt dat de boodschap aan de oppervlakte ligt: ontwikkelingswerkers zijn ook maar mensen en het geloof is niet langer boven alle kritiek verheven.

Door te dicht op de huid van de christelijke leer en het traditionele bijbelverhaal te blijven – het duo Barnas en Bruys beschrijft in zelfgecomponeerde liederen klassieke schilderijen van het thema – komt de tentoonstelling eerder over als het oppimpen van de Protestantse Diaconie Amsterdam dan als een eigen, andere blik op het begrip barmhartigheid.

Marina de Vries

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden