Modern communisme

DE NMa zit in haar maag met CAO-handel. 'Dat vergt enige studie. We kijken nog naar precedenten. Dit is nieuwe materie voor ons', zegt de woordvoerster....

Normaal krijgt de Nederlandse Mededigingsautoriteit klachten over kartels of misbruik van een sterke positie op de markt. Nu heeft de NMa klachten gekregen over de CAO-handel en wandel van FNV, CNV en VNO-NCW-dochter AWVN. Twee kleine bonden klagen samen met een ondernemingsraad over de boycot van de bonden door FNV en CNV. Een andere klager hekelt een afspraak tussen FNV, CNV, Unie en AWVN over subsidiëring van de bonden door de bazen.

De kleine bonden zijn de verschoppelingen van het Poldermodel. Daarin is alleen een rol weggelegd voor FNV, CNV en MHP als 'erkende' vakbeweging.

Die erkenning werd sinds de Tweede Wereldoorlog door kabinet en werkgevers voorbehouden aan de burgerlijke vakbeweging die de klassenstrijd had afgezworen. De werkgevers sluiten alleen CAO's met deze bonden, ook al mag iedereen een bord 'vakbond' op de deur spijkeren en CAO's afsluiten. Het kabinet accepteert FNV, CNV en MHP als gesprekspartners.

In ruil voor het opgeven van de klassenstrijd wordt niet gezeurd over de representativiteit. Zo werd de veel sterkere communistische vakcentrale, de EVC, na de oorlog buitenspel gezet. Die beleed de klassenstrijd.

De nakomelingen en afscheidingen van de EVC leiden sindsdien een slapend bestaan. Alleen in Rotterdam bleven splinters actief, zoals het Onafhankelijk Verbond van Bedrijfsorganisaties, de Landelijke Bedrijfsorganisatie Vervoer (LBV) en de Vakbeweging in Vervoer Logistiek en Dienstverlening (VLD).

Deze twee vakbonden hebben de klassenstrijd inmiddels afgezworen en kiezen nu eigentijdse strijdmiddelen. Zij hebben een klacht ingediend bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit.

Volgens deze bonden en de ondernemingsraad van de Rotterdamse havenpool maken FNV en CNV misbruik van hun machtspositie. Dat zit zo. In 1997 wezen FNV'ers tot twee keer toe een CAO-akkoord voor de pool af. De voorzitter van de ondernemingsraad, Gerrit IJzermans, trok de zaak vlot en bekokstoofde een nieuwe CAO. Daarin stond dat ook andere bonden de CAO zouden kunnen tekenen. Dat was ook in het belang van IJzermans. Hij is naast or-voorzitter ook bestuurslid van de LBV.

Die afspraak was tegen het zere been van FNV en CNV. Die willen onder geen beding een contract tekenen samen met LBV en VLD. Zij kregen hun zin.

FNV en CNV leefden juist op voet van oorlog met hen. De LBV had juist CAO's afgesloten met een groep vrijgevochten uitzendbureaus en horeca-ondernemers. CAO's die de werkgevers vrijstelden van de contracten die FNV en CNV afsloten.

FNV-CNV en LBV verwijten elkaar over en weer bij gebrek aan leden in die sectoren arbeidersbelangen te verkwanselen. Vast staat dat in de LBV-contracten vut-fondsen en scholingsfondsen ontbreken.

VLD en LBV kiezen niet meer voor klassenstrijd als antwoord op de uitsluiting van de havenpool-CAO. 'Dat is niet meer van deze tijd', zegt VLD-woordvoerder S. Starink. Nee, ze kiezen voor een klacht bij de NMa.

De klassenstrijd nieuwe stijl is ingefluisterd door Th. Jansen, ook bekend als adviesbureau Economy & Life. Die heeft zelf ook een klacht ingediend bij de NMa tegen het hele Poldermodel. Jansen klaagt over een akkoord tussen de AWVN, FNV Bondgenoten, de Unie en de CNV Bedrijvenbond. Dit akkoord gaat over de bijdrage die werkgevers betalen als een CAO wordt afgesloten met deze bonden. In het jongste akkoord van 19 januari is de subsidie dit jaar vastgesteld op 34,31 gulden per werknemer. Dat is 'een erkenning door de werkgevers van de waarde van goed georganiseerd overleg'. 'Anders gezegd: de werkgevers kopen een CAO, kopen arbeidsrust en smoren concurrentie', zegt Jansen.

Volgens hem is het akkoord een kartel. 'Ook al worden andere bonden niet expliciet uitgesloten, het werkt wel zo.'

Al te moeilijk hoeft de NMa het niet te krijgen. Plasticbuizenfabrikant Wavin bijvoorbeeld sluit, bijgestaan door de AWVN, een CAO met FNV, CNV en de niet-erkende gereformeerde vakbond GMV.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden