Mobutu vervangt premier Zaïre door generaal

De crisis in Zaïre nadert een climax. Nadat president Mobutu dinsdag de noodtoestand had afgekondigd, verving hij woensdag premier Tshisekedi door een generaal....

AFP; AP; REUTER

AFP, AP, Reuter

KINSHASA/LUBUMBASHI

Laurent Kabila heeft woensdagavond in Goma president Mobutu sese Seko 'drie dagen' gegeven om 'contact op te nemen om te onderhandelen over zijn vertrek'. Voor deze drie dagen heeft de rebellenleider een 'vermindering van de militaire activiteiten' aangekondigd.

Premier Etienne Tshisekedi probeerde woensdagochtend tevergeefs zijn kantoor te bereiken. Met duizenden aanhangers naderde hij het gebouw, toen ordetroepen de menigte met traangasgranaten bestookten en de premier in een auto duwden. Volgens het ministerie van Defensie is Tshisekedi naar huis gebracht 'voor zijn eigen veiligheid'. Het is niet duidelijk of hij onder huisarrest staat.

Onder de militairen die hem naar huis escorteerden was een zoon van de president, Mobutu Kongulu . Tshisekedi is nog geen week premier geweest. De door Mobutu tot premier benoemde oppositieleider weigerde Mobutu-aanhangers in zijn regering op te nemen.

Generaal Likulia Bolongo, de nieuwe premier, was vice-premier en minister van Defensie in de voormalige regering van Kengo wa Dondo, de voorganger van Tshisekedi. De nieuwe premier sloot woensdagavond uit dat Mobutu zou vertrekken voordat er verkiezingen hebben plaatsgevonden.

Likulia Bolongo reageerde hiermee op het bericht dat de Verenigde Staten aandringen op Mobutu's aftreden. 'Het mobutisme staat op het punt geschiedenis te worden', verklaarde Mike McCurry, woordvoerder van het Witte Huis, woensdag. De VS zijn voor de vorming van een overgangsregering en het uitschrijven van verkiezingen.

Later verklaarden medewerkers van het Witte Huis dat de VS ernaar streven dat Mobutu deel uitmaakt van een vreedzame overgang naar democratie, maar dat de regering-Clinton niet verwacht dat Mobutu die overgang politiek overleeft.

De Zuid-Zaïrese koper- en kobaltstad Lubumbashi, met een miljoen inwoners, viel woensdag in handen van de rebellen. Mobutu's elitetroepen hadden hier enige dagen stevig verzet geboden, maar moesten zich uiteindelijk gewonnen geven. De rebellen van Laurent Kabila werden als bevrijders onthaald. 'We zijn heel blij. We werden 35 jaar gekoloniseerd door die dictator Mobutu. Hij plunderde ons Katanga', zei een inwoner. Katanga is de oude naam voor de provincie Shaba, waarvan Lubumbashi de hoofdstad is.

De verslagen soldaten mochten van de rebellen worden geëvacueerd met vliegtuigen. Veel soldaten hadden zich teruggetrokken op het vliegveld ten noordoosten van de stad. Anderen vluchtten naar buurland Zambia of liepen over naar de rebellen.

De verwijdering van Tshisekedi maakte geen indruk op de rebellen. 'Hij had toch geen macht', zei Mawampanga mwanga Nanga, minister van Economische Zaken in het hoofdkwartier van de rebellen in Goma. Volgens Mawapanga was de benoeming van Tshisekedi alleen maar vertragingstactiek van Mobutu, die had verwacht dat de rebellen met Tshisekedi zouden gaan onderhandelen. 'Mobutu is erachter gekomen dat wij daar niet intrappen, en daarom heeft hij hem weer de laan uitgestuurd.'

De rebellen hebben meer dan eenderde van het land veroverd, waaronder de rijkste delen. Zij voeren ruim zes maanden strijd tegen Mobutu, die 32 jaar aan de macht is en de rijkdommen van het land vooral ten eigen bate heeft gebruikt. Zaïre is potentieel een van de rijkste Afrikaanse landen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden