MOAMMAR KADHAFI

HOE LOS van de werkelijkheid moet je staan om op een bijeenkomst van de leiders van het armste en meest door oorlog en aids geteisterde continent op aarde een nieuwe auto te lanceren?...

Kolonel Moammar Kadhafi presteerde het de afgelopen week op de speciale top van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid. De Libische leider, die zijn Afrikaanse collega's in zijn geboorteplaats Sirte had uitgenodigd om de dertigste verjaardag van zijn regime te vieren, presenteerde vol trots de 'Libische raket': een auto met veiligheidssnufjes waaraan Volvo naar zijn zeggen nog een voorbeeld kan nemen.

De kolonel had het voertuig de afgelopen jaren helemaal zelf uitgedacht, toen Libië als gevolg van de aanslag op het PanAm-toestel bij Lockerbie nog onder internationale sancties zuchtte, meldde een van zijn ondergeschikten. Want de man die voorheen graag een breed scala aan terroristen hielp, wilde ditmaal de mensheid eens aangenaam verrassen. Zijn nieuwe geesteskind, voorlopig alleen nog als prototype in de kleur revolutionair Libisch groen verkrijgbaar, is 'de veiligste auto ter wereld'.

Je vraagt je af hoe serieuze Afrikaanse staatslieden daar in Sirte op het nieuws hebben gereageerd. De kranten in Johannesburg repten er helaas niet over. Wist de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki zijn lachen in te houden? Misschien werd hij stilletjes woedend op de man uit Tripoli, omdat het laatste waar Afrika op zit te wachten wel de ultieme botsauto is. En de Libische 'broeder-leider' zelf had ook kunnen bedenken dat hij zijn goeie geld beter kan besteden aan bijvoorbeeld meer onderzoek naar een middel tegen de aids-epidemie in zuidelijk Afrika.

Als het auto-project maatgevend is voor de nieuwe prioriteiten van Moammar Kadhafi, dan kan het continent de borst natmaken. Zoals bekend heeft het Libische regime, nadat het in de Arabische wereld louter blauwtjes had gelopen, de aandacht nu verlegd naar zwart Afrika.

Er moet, zo klinkt het uit Tripoli, zo snel mogelijk een Verenigde Staten van Afrika worden gevormd. Kadhafi blies daarmee nieuw leven in de pan-Afrikaanse droom die president Kwame Nkrumah van Ghana in 1963 al had. Dat de kolonel niet te beroerd is om in een Afrikaanse eenheidsstaat een leidende rol op zich te nemen, spreekt vanzelf.

De toonaangevende Afrikaanse leiders hebben met beleefde scepsis gereageerd. Om de gastheer niet te zeer voor het hoofd te stoten nam de speciale vergadering van de OAE zich verleden week in Libië voor 'snel' een pan-Afrikaans parlement te stichten. Maar om teleurstellingen te voorkomen, is wijselijk geen streefdatum afgesproken. Zo los je dat diplomatiek op: mooie woorden, en van daden wordt nooit meer iets vernomen.

Het wordt boeiend te zien hoe de Afrikaanse leiders verder met hun nieuwe Libische kameraad zullen omgaan.

In Afrika beseffen ze dat je Moammar maar beter een beetje te vriend kunt houden. Mannen als Yoweri Museveni van Uganda en Thabo Mbeki van Zuid-Afrika weten wat voor vlees ze in de kuip hebben met de 'broeder-leider'. Ze kregen toen ze zelf thuis nog in het verzet zaten uit Tripoli wapens en training, maar ze weten ook dat je er rekening mee moet houden dat de kolonel rare sprongen kan maken.

'Als we op goede voet blijven met Kadhafi, is de kans kleiner dat hij op een dag onze tegenstanders dezelfde militaire steun gaat geven als hij ons vroeger gaf', sprak een ervaren Afrikaanse diplomaat.

Er is nog een andere goede reden om vriendelijk te zijn tegen de kolonel. Hij heeft de beschikking over riante hoeveelheden oliedollars. Uit Zuid-Afrika is al een grote delegatie zakenlieden gaan kijken welke lucratieve samenwerkingsprojecten er mogelijk in het verschiet liggen. De rest van Afrika mag de Libiërs op industrieel-technisch vlak misschien weinig te bieden hebben, maar iedereen hoopt wel op genereuze pan-Afrikaanse ontwikkelingshulp uit Tripoli.

In ruil daarvoor zullen de leiders van het continent Kadhafi ongetwijfeld graag een plaatsje onder de Afrikaanse zon gunnen. Maar bij het grote werk, de wederopbouw van Afrika tot een stabiel, vreedzaam werelddeel, zien toonaangevende landen bij voorkeur een zeer bescheiden rol weggelegd voor de kolonel.

Zuid-Afrika heeft bij de beteugeling van de oorlog in Congo de leiding genomen, getuige de onvermoeibare inspanningen die Pretoria zich getroost om alle kemphanen in dit zeer pan-Afrikaanse conflict bij elkaar te brengen. Thabo Mbeki heeft geen behoefte aan ongeleide projectielen uit Libië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden