MIT aan de Schie (2)

Mijn vorige column over de technische universiteiten heeft een paar fikse reacties losgemaakt. De relatie tussen techniek en wetenschap blijft behelpen....

AD LAGENDIJK

Prof. dr. ir. Henk Tennekes, onder meer bekend van zijn populair-wetenschappelijke boeken over vliegen en chaos, komt met een stortvloed aan kritiek. Ook de rector-magnificus van de Universiteit Twente, prof. dr. Frans van Vught, weert zich danig.

Beide heren hebben slecht gelezen en vonden dingen in mijn column die er niet in stonden, en dat terwijl mijn columns toch maar een kleine zevenhonderd woorden bevatten.

Op deze plaats heb ik al vaker over de relatie tussen techniek en wetenschap geschreven. Ik heb de desbetreffende stukjes nog eens allemaal bekeken (voor wie geïnteresseerd is: al mijn columns staan op mijn Internet-pagina's bij de Universiteit van Amsterdam). Blijkbaar moet ik een aantal dingen die ik in het verleden heb gezegd, blijven herhalen. Vooruit dan maar.

Techniek is heel belangrijk voor de maatschappij. Vele ontwikkelingen in de maatschappij zijn er gekomen dankzij de techniek, dus dankzij de ingenieurs. Ik krijg letterlijk tranen in mijn ogen van bewondering bij het van dichtbij aanschouwen van een Boeing 747.

Al luisterend naar een radioprogramma heb ik een paar weken geleden van Henk Tennekes geleerd dat ik nog meer bewondering zou moeten opbrengen voor de vliegtechniek van de zwaan. In mijn dorp zie ik dagelijks zwanen en sinds dat radioprogramma bekijk ik ze alleen nog maar met gevoelens van grote bewondering. Ik snap nu ook waarom zwanen altijd op het water landen.

Ik ben mij er wel degelijk van bewust dat vele van de technische ontdekkingen van de laatste tweehonderd jaar zonder directe hulp van de wetenschap tot stand zijn gekomen. Tot op de dag van vandaag zien we technische hoogstandjes om ons heen die prima werken en voor de werking waarvan geen deugdelijke wetenschappelijke verklaring is. Het is gênant om te zien hoe natuurkundigen de werking van ski, schaats of surfplank trachten te verklaren.

Ik beschouw techniek niet als minderwaardig, en dat heb ik ook nooit gezegd. Het enige dat ik vind, is dat techniek en wetenschap verschillende zaken zijn. De ene is niet beter, hoger, belangrijker dan de andere. Nee, nogmaals: ze zijn gewoon verschillend. Verder ben ik van mening dat het in deze tijd nuttig is die verschillen te benadrukken, omdat er te veel maatschappelijke tendensen zijn om wetenschap en techniek op één hoop te gooien.

Ingenieurs zijn vaak slecht in het wetenschappelijk onderbouwen van hun ideeën. Geeft niks, want het apparaat werkt toch. Wetenschappers zijn vaak slecht in het ontwerpen en construeren van apparatuur. Geeft niks, want een wetenschappelijk experiment hoeft maar één of twee keer te worden uitgevoerd.

Ik vind het treurig als een ingenieursopleiding zo nodig wetenschappelijk moet worden. Als ingenieurs worden gedwongen de wetenschappelijke aspecten uit te leggen van de werking van de moer en de bout. Als ingenieurs zo nodig van hun bestuurders in Science of Nature moeten publiceren.

De kwaliteit van ingenieursopleidingen moet je helemaal niet meten met wetenschappelijke maatstaven. Een ingenieur die een mooi ontwerp heeft bedacht, moet je niet beoordelen op basis van zijn wetenschappelijke artikelen.

Ik vind het bespottelijk als een universiteit zo nodig voor ingenieursopleiding wil doorgaan. Zoals mijn eigen universiteit die, inspelend op de reeds eerder genoemde tijdgeest, zo nodig een opleiding technische natuurkunde moest beginnen. Wetenschappers aan een universiteit moet je niet opzadelen met gebruikersgroepen en afnemers van kennisproducten. Bij het woord alleen al, kennisproducten, word ik onpasselijk.

Het vermengen van de functies van universiteiten en technische universiteiten geeft alleen maar aanleiding tot verwarring. Een platenzaak moet cd's verkopen en een boekhandel boeken. Dat is zo prettig overzichtelijk voor degenen die van hun diensten gebruik willen maken.

Ondanks de vele raakvlakken tussen natuurwetenschap en techniek is een duidelijke scheiding mogelijk en nodig. Een universiteit is er voor de wetenschap en een ingenieursopleiding is er voor de techniek.

Henk Tennekes meent dat ik van bepaalde clubs nooit lid zou mogen worden. Ik heb een verrassing voor hem. Ik ben al vele jaren lid van de IEEE (The Institute of Electrical and Electronic Engineers), een van de grootste internationale beroepsorganisa ties van ingenieurs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden