Misverstand

In het document waarin Mark Rutte, de minister-president, onlangs uiteen zette wat we volgens hem onder de participatiesamenleving moeten verstaan, komt het begrip mantelzorg niet voor. Wel de trefwoorden whatsappgroepje, crowdfunding, decentrale energieopwekking en uiteraard 'eigen kracht'. Opdat we niet denken dat de boven ons gestelden niet met hun tijd meegaan.


Er waren mensen die dachten dat met dat particpatiegedoe wél mantelzorg werd bedoeld. Dat het ging over mensen die zich heel gewoontjes over andere mensen willen ontfermen - niet per whatsappgroepje, maar in het echt, door ze in huis te halen en zodoende te voorkomen dat ze in staatsgesubsidieerde instellingen verkommeren. Ze dachten dat het kabinet bloemen zou sturen naar iemand die zijn oudtante in huis neemt, of zijn bejaarde vader met moeilijke voeten. Ze hoopten op ruim baan, want schrijft Rutte in zijn Visie niet: 'We moeten ruimte bieden voor deze kracht en voorkomen dat de overheid eigen initiatieven en mogelijkheden van mensen in de kiem smoort.'


Dat is een tragisch misverstand gebleken.


Er is een tijd geweest dat de overheid nog mantelzorgcomplimenten uitdeelde. Zoiets krijgen vergde een dag of drie aan formulieren invullen en het overleggen van twee ordners vol bewijsmateriaal, maar dan had je ook wat: eens per jaar een fooi van 200 euro. Die regeling, door de Nationale Ombudsman eens 'verschrikkelijke juridisering van naastenliefde' genoemd, verdwijnt vanaf volgend jaar.


In plaats daarvan krijgt wie een bejaarde in huis neemt straks geen bloemen, maar een schop. Ouders die bij hun kinderen gaan inwonen, verliezen ongeveer 300 euro aan AOW per maand als de wet die dit regelt de gang door de Eerste Kamer overleeft.


Tegen deze mantelzorgboete wordt al langer te hoop gelopen, met name door het CDA, en gisteren citeerde de Volkskrant Mezzo, de belangenvereniging van mantelzorgers en vrijwilligers. Volgens Mezzo zeggen kinderen die van plan waren hun ouders in huis te nemen massaal 'de groeten' als dit betekent dat hun vader of moeder gekort worden op de AOW. Aantallen had Mezzo niet voorhanden, het ging over 'veel families' en over 'steeds meer' bezorgde telefoontjes - vaagheden die doorgaans geen nieuwsaanleiding zouden mogen vormen, maar in dit geval is een uitzondering op zijn plaats. Want veel bonter dan het afromen van het staatspensioen van mensen die zorg in eigen kring proberen te regelen, kun je het niet maken.


De mantelzorgboete past in een patroon. Jarenlang heeft de overheid ouderen die iets van het leven proberen te maken door gezamenlijk te koken of boodschappen te doen gebrandmerkt als graaiende bejaarden, als samenwoonfraudeurs die ten onrechte de (hogere) AOW voor alleenstaanden opstreken. Er is op hen gejaagd met de verbetenheid waarmee Henk Bres kinderlokkers opdrijft. Pas vanaf volgend jaar zullen de regels eenvoudiger en soepeler worden.


Het zijn de stuiptrekkingen van een overheid die zegt te willen dat de mensen het vooral met elkaar moeten uitzoeken, maar tegelijkertijd niet in staat is tot loslaten, niet de grootmoedigheid heeft om te zeggen: het scheelt zoveel officiële en dure zorg als mensen bij elkaar gaan wonen, houd die paar rotcenten AOW maar, beschouw het als een mantelzorgcompliment.


Maar nee hoor, volgens onze premier is de participatiesamenleving een whatsappgroepje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden