Misverstanden en catastrofes

Een tot en met dertien. Klaveren, ruiten, harten, schoppen en sansatout. Pas, doublet en redoublet. De biedtaal bestaat uit eenentwintig woorden....

Kees Tammens

Op papier is de eerste fase van elk spel, het bieden, rechtlijnig en simpel. De praktijk vertelt een ander verhaal. Van de huiskamerpartij in Almelo, de beginnersclub in Delft, de Meesterklasse in Utrecht, de big money game in Londen tot en met het internationale podium. Overal liep het herhaaldelijk spaak in huiveringwekkende en bizarre biedverlopen. Spraakmakend, pijnlijk, kostbaar en altijd gelardeerd met hartstochtelijke discussies tijdens het postmortem.

Hoe bestaat het dat er zo vaak een kink in de kabel komt in de communicatie tussen twee partners? De belangrijkste oorzaak daarvoor schuilt in het beeld dat een speler tijdens het bieden van de dertien kaarten in zijn hand schetst. Voor die speler zelf een open boek, voor de partner dikwijls niet meer dan een schimmige illusie. Het biedverloop raakt in een ingewikkelde knoop, die meestal niet meer is te ontwarren.

Zolang de klaveren naar kaarten met die symbolen verwijzen en de harten inderdaad hartvormig zijn, hapert het bieden niet snel. In de huidige biedtheorie wordt de natuurlijke betekenis van een kleur meer dan eens verlaten. Transfers, cuebids, splinters en conventies in alle soorten en maten zijn ontegenzeggelijk nuttig maar produceren regelmatig polyinterpretabele situaties. Daarbij speelt menselijke vergeetachtigheid een dubieuze rol. Eenmaal op het verkeerde spoor is de bied-trein nauwelijks af te stoppen.

De wetenschappelijke benadering bracht het bieden op een hoger plan. Gepaard aan de kronkels van de menselijke geest en de grilligheid van de spellen is deze vooruitgang tevens een rijke voedingsbodem voor flaters en rampen - de galerij van gigantische catastrofes - die onweerstaanbaar op de lachspieren werken.

Lezers die menen dat hun eigen stoute staaltjes de prachtexemplaren uit deze rubriek overtreffen kunnen deze via electronische post (keestammens@email.com) aanleveren. Een toptien is in de maak.

Het Nederlandse vrouwenteam streed in de halve finale van het WK-1989 (Perth) tegen Duitsland (diagram 1).

Zie diagram 1

west noord oost zuid

-- -- pas pas

1* pas 1* 2*

4* pas pas pas

Het Duitse oost-west paar speelde rustig 4* terwijl noord-zuid 5* zelfs kunnen maken. Duitse winst?

west noord oost zuid

-- -- pas 3*

dbl 4* dbl pas

pas pas -- --

Marijke van der Pas en Elly Schippers wreven de ogen uit toen zij na een kort biedverloop 4* gedoubleerd mochten tegenspelen. Na een troefuitkomst houden oost-west de leider in 4* op één slag voor een ongekende plus 2600! Harten of ruiten in de eerste slag laat de teller op zeven down staan. De schoppenuitkomst stelde de leider twee schoppen te troeven en met *A en *A de schade tot min 1700 te beperken.

Hoe kon deze ramp zich voltrekken? Hoe kon een paar van wereldklasse zo dramatisch verongelukken? Met 3* toonde zuid een preëmptieve opening in harten of in klaveren. Noord 'zag' een achtkaart klaveren in zuid en anticipeerde daarop met 4*. En gaf zo zuid de valse illusie dat noord zelf in het bezit was van een lange klaverenkleur.

In diagram 2 een aardige poging tijdens de WK-finale tussen Canada en Duitsland (Genève, 1990) om het record van onbegrepen biedingen te verbeteren.

Zie diagram 2

west noord oost zuid

-- -- 2* 3*

pas 4* pas pas

4SA pas pas dbl

redbl pas 5* dbl

pas pas pas --

De 2*-opening van oost ziet er als zwakke-twee niet vreemd uit maar gaf conventioneel een preëmptieve opening in een onbekende kleur aan. Zuid volgde normaal met 3*. West paste in eerste instantie in de veronderstelling dat oost de schoppen had(juist). Noord dacht dat oost een lage kleur had (onjuist) en bood opgewekt 4* (onjuist). Oost was tevreden over deze ontwikkeling maar vergat zijn mening over 4* met een doublet te ventileren (onjuist). Daardoor veranderde het beeld van west die in oost opeens een lange klaveren- of ruitenkleur voor het oog kreeg (onjuist). West ging met 4SA op zoek naar die kleur waarna zuid met een paar doubletten door het misverstand heen prikte (juist). En noord kon zelfs in zijn stoutste dromen niet verwachten dat hij 5* gedoubleerd ging tegenspelen.

Op de andere tafel sloegen noord-zuid de plank mis.

west noord oost zuid

-- -- 2* 2*

pas 2* pas 3*

dbl redbl 4* 4SA

dbl pas pas 5*

dbl pas pas pas

Na de multi-2* van oost, een zwakke twee in harten of schoppen, en het natuurlijke 2*-volgbod van zuid had noord er goed aan gedaan met 4* het bieden te versnellen in de goede richting. Het 2*-bod veroorzaakte een complete spraakverwarring. Het bezorgde zuid de illusie dat noord op weg was naar een slem in harten. Zuid deed met het cuebod van 3* opgewekt mee. West toverde daarop een vreemd doublet te voorschijn. Met redoublet beweerde noord dit contract te willen spelen. Oost zag in het doublet van west de aansporing zelf 4* te willen spelen. En zuid was nog altijd op weg naar een slem in harten, hetgeen uiteindelijk eindigde in 5*-gedoubleerd en twee down.

Niet alleen het bieden zorgt voor dwaze situaties. De leider glorieert in diagram 3.

Zie diagram 3

west noord oost zuid

-- -- -- 3*

3* 4* 4* pas

5* pas 5* pas

6* pas pas 7*

dbl pas pas pas

Een tienkaart is een unicum. Zuid behandelde dit juweel behoedzaam met een 3*-opening. De hartensteun van noord was verrassend. Na 4* opnieuw een behoedzame pas van zuid, hij was tevreden met het tegenspelen van slechts de manche. West was nog niet uitgeboden en na het uitwisselen van enkele cuebids bereikten oost-west het ijskoude klein slem in schoppen. Dit werd zuid al te duur en hij redde met 7*, te meer omdat hij tegen een eventueel 7*-contract een Lightnerdoublet voor de ruitenintroever achter de hand had.

In 7* zijn van acquit drie zwarte slagen te verliezen maar west besloot *A op tafel te leggen. Zuid troefde met *8 en stak met *2 naar *3 over. Uit de dummy *H waarop een schoppen uit zuid wegging. Daarna *10, oost speelde klein en zuid moest beslissen of de ruiten van oorsprong vier-drie zaten of, zoals in werkelijkheid het geval was, vijf-twee. De leider raadde goed en gooide een klaveren af. De rest was makkelijk: *9, *B bij oost, getroefd in zuid. Overgestoken naar *9 en *8, gedekt met *V, getroefd in zuid. Naar *V in de dummy en op *7 de derde en laatste zwarte verliezer uit zuid weg voor dertien slagen en een droom +2470.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden