Misstap wordt politicus, en zeker VVD'er, niet meer zo snel vergeven

Met drank op achter het stuur, ach, sorry, foutje. Zo ging het vaak. Nu willen partijen sneller van politici af die in opspraak zijn geraakt. Een strafrechtelijk onderzoek is al fataal.

Het opgestapte VVD-Kamerlid Matthijs Huizing (53) is politicus geweest in een verkeerde tijd. Hij is aangehouden omdat hij achter het stuur zat met te veel alcohol in zijn bloed en gaf daarom vrijdag zijn Kamerzetel op. Nog niet zo lang geleden had Huizing enkel sorry hoeven zeggen. Maar nu ligt de politieke integriteitslat hoger, is zijn partij voor het eerst de grootste van het land en zijn ook nog eens tal van VVD'ers in opspraak.


Deze reeks, die op zijn vriendelijkst domme pech betekent voor Huizing, heeft de VVD er in mei toe gebracht de integriteitseisen aan te scherpen. 'Dat wij de grootste partij zijn, stelt eisen', zei premier Rutte toen. 'Wij kunnen niet langer de norm volgen, maar moeten leiden, ook in bestuurlijke integriteit.'


Juist volksvertegenwoordigers moeten van onbesproken gedrag zijn, is Huizings interpretatie. 'Aangezien ik die VVD-lijn onderschrijf, leg ik mijn functie neer', schrijft hij in een verklaring. Die kwam een dag nadat de rokende backbencher tot verbijstering van zijn partijgenoten - hij was dit jaar Sinterklaas op het interne VVD-feestje - bekend had gemaakt dat hij opstapte. Zonder opgaaf van reden. Daarop begonnen de wildste speculaties, waarna Huizing alsnog de reden van zijn vertrek onthulde.


Hij was geen partijcoryfee. Bij de Kamerverkiezingen van 2010 stond hij op plek 37 en bij die van 2012 op 35. Hij had kennelijk geen indruk gemaakt. In de partijcultuur van de VVD wordt dan niet gezegd dat iemand zich niet moet kandideren, maar die krijgt opnieuw een lage plek.


Zo verging het ook zijn oud-fractiegenoot Johan Houwers, die in juli terugtrad omdat er een strafrechtelijk onderzoek naar hem loopt wegens valsheid in geschrifte, oplichting en witwassen. Alleen de beschuldiging was voor fractievoorzitter Halbe Zijlstra genoeg om Houwers de deur te wijzen. Zijlstra riep er de fractie voor terug van zomerreces, omdat Houwers aanvankelijk weigerde.


Die ingelaste fractievergadering maakte de VVD-Kamerleden zo glashelder duidelijk wat niet mag dat Huizing zonder enig overleg met zijn partijgenoten zijn Kamerzetel heeft opgegeven. Hij sloot achteraan in de rij VVD'ers die rondom de term integriteit negatief in het nieuws zijn.


In september kreeg het Drentse oud-Statenlid Berthold Ziengs 22 maanden cel wegens belastingfraude. Gedeputeerde Ton Hooijmaij-ers werd vorige week veroordeeld tot drie jaar celstraf vanwege het aannemen van steekpenningen van diverse bouw- en vastgoedbedrijven.


Tegen oud-wethouder van Roermond en oud-senator Jos van Rey loopt een strafrechtelijk onderzoek naar belangenverstrengeling. Hij begon zijn eigen partij in Roermond. Afgelopen week werd tegen oud-burgemeester en VVD'er Ricardo Offermanns een werkstraf van 120 uur geëist omdat hij 'strikt vertrouwelijke informatie' zou hebben aangenomen van Van Rey over de sollicitatieprocedure voor het burgemeesterschap van Roermond.


De VVD vindt het nodig een 'permanente commissie integriteit' te hebben, want de liberalen gingen tot dusver pragmatisch met hun scheve schaats rijdende leden om. Stemmenkanon Erica Terpstra raakte na een aanrijding onder invloed haar rijbewijs een half jaar kwijt en bleef nog twaalf jaar Kamerlid. Backbencher Cees Berkhouwer nam destijds een fles wijn mee van een receptie en verdween bij de eerstvolgende verkiezingen van de kandidatenlijst.


Er is geen regel dat Kamerleden per definitie van onbesproken gedrag dienen te zijn. Elke politieke partij kent promillagepolitici, of partijbestuurders die anderszins snuffelen aan de grenzen van integriteit. De trend van de chronologische lijst is dat een kleine faux pas nu vrijwel automatisch leidt tot een vertrek. Vroeger kon een politicus nog op mededogen rekenen, zeker als dat een populaire partijmastodont betrof.


Nu is het bij één fout afgelopen en dat hoeft niet per se tijdens de politieke carrière te zijn gebeurd. Wie ooit door een busje Roemenen zwart de buitenboel heeft laten doen, kan het ministerschap van Sociale Zaken vergeten. En het Kamerlidmaatschap evenzeer - in ieder geval voor de VVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden