Missionaris die verbitterd eindigde als 'stuk antiek'

Aanvankelijk juichte priester, leraar en zielzorger Hein Ratering de afschaffing van de apartheid in Zuid-Afrika toe. Hij stierf er op 83-jarige leeftijd, ontheemd als oude 'onderdrukker'.

Missionaris Hein Ratering

Hij juichte in 1992 het einde van de apartheid in Zuid-Afrika toe. Maar het viel hem ook rauw op het dak. Als eenzame blanke in een zwarte gemeenschap voelde missionaris pater Hein Ratering zich onveilig en buitengesloten. Hij werd overvallen, van alles beroofd: auto, geld en kleren. Hij raakte vermoeid, uitgeblust en verbitterd. Hij ging te veel drinken. Zijn overste beschermde hem voor erger. Tijdens een sabbatsjaar bij de orde in de VS mocht hij op verhaal komen. Maar ook na terugkeer in Zuid-Afrika kon hij zijn draai niet meer vinden. Hij bleef uit plichtsbesef en vooral omdat hij de gelofte van gehoorzaamheid had afgelegd.

Ratering overleed op 4 april in Zuid-Afrika na vijf dagen daarvoor te zijn getroffen door een licht hartinfarct. Drie dagen eerder was hij nog op de begrafenis geweest van Siem Rodenburg, een andere Nederlandse missionaris in dat land. Hun hele leven trokken ze met elkaar op. Ze stierven acht dagen na elkaar, bijna als echtelieden die niet zonder elkaar kunnen.

Droom van de missie

Hein Ratering werd geboren in een katholiek gezin van negen kinderen in Ulft. Zijn vader was handvormgever bij de DRU, de fameuze ijzergieterij van kookpannen. Hein werd al jong gegrepen door de rituelen van de katholieke kerk en wilde missionaris te worden. Hij ging naar het seminarie van St Paul in Arcen, waar hij naast Latijn, Grieks en moderne talen les kreeg in toneel, cabaret, muziek en sport. Hier ontmoette hij de in Uitgeest geboren Siem Rodenburg, met wie hij naar het Groot-Seminarie Pius X in Würzburg ging. Daar waren filosofie, theologie en internationale klassieke moraal de belangrijkste vakken.

Het duo sloot zich aan bij de Congregatie van de Missionarissen van Marianhill. Na zijn priesterwijding in 1959 kreeg Ratering de opdracht Engelse taal en Letterkunde te studeren in Amsterdam en later Utrecht. Het was niet zijn passie, maar uiteindelijk werd hij leraar Engels aan het lyceum in Venray. De droom van de missie bleef. Rodenburg haalde hem in 1969 over naar Zuid-Afrika te komen. Eindelijk kon hij het zijn ouders vertellen. 'Als je meent dat dat goed is, moet je het doen', zei zijn vader. Hij stierf december 1969 aan een hartaanval, daags na zijn vertrek naar Afrika.

Echte armoede

Hij reisde naar Ixopo in Natal-Zululand, waar hij leraar werd op het oudste seminarie van zuidelijk Afrika voor de opleiding van Afrikaanse priesters: St. Mary's. Hier werkte ook Siem Rodenburg. Ze zouden daar tien jaar les geven, waarbij Ratering zich onder meer inzette voor authentieke Afrikaanse muziek in de kerk. In 1983 werd hij benoemd tot pastoor in een regio zo groot als de Achterhoek. Het was een enorme verandering, van het academische leven naar dat van echte armoede in de bergen. Een hoogtepunt uit die tijd was de aanleg van een schitterend bos rondom een nieuw gebouwde kerk op een kale heuvel.

Na zijn sabbat in de VS kwam Ratering terug op het seminarie in Ixopo. Dat was inmiddels totaal verloederd. Hij werd zonder cent vergoeding benoemd tot assistent van een nieuwe Afrikaanse rector. Ratering had continu het gevoel als onderdrukker te worden gezien - 'als een stuk antiek dat in het museum thuishoort'. In 2003 werd hij tot directeur benoemd van het Missionair Centrum in Mariannhill bij Durban en zielzorger in het ziekenhuis. In dat ziekenhuis kwam hij in aanraking met aidspatiënten, van wie hij een aantal begeleidde naar hun vroege dood. Zijn laatste levensjaar jaar verzorgde Ratering het Centraal Archief, de rijke gedocumenteerde bibliotheek van ruim 125 jaar oud van Mariannhill. Hier werd hij 12 april ook begraven.

Op 22 mei wordt in Arcen voor Ratering en Rodenburg een herdenkingsdienst gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden