Misschien kan het nog net: een referendum over de donorwet

Pia Dijkstra (D66) en Minister Bruno Bruins voor Medische Zorg (VVD) tijdens het debat in de Eerste Kamer over de donorwet. Beeld anp

Krijgt Nederland een ‘afscheidsreferendum’? Die vraag hangt boven de markt nu het Staatsblad vrijdag, na enig treuzelen van het kabinet, de donorwet heeft gepubliceerd. Die wet schrijft een nieuw, actief donorregistratiesysteem voor: de burger staat geregistreerd als ‘geen bezwaar’ tenzij hij actief een keuze maakt.

De donorwet, een initiatief van D66-Kamerlid Pia Dijkstra, verdeelde het parlement. In beide Kamers kreeg de wet steun van de kleinst mogelijke meerderheid. Ook buiten het Binnenhof leidde Dijkstra’s initiatief tot heftige discussie. Om die reden leek de donorwet op voorhand al kandidaat voor een referendum, ware het niet dat het passeren ervan in het parlement vrijwel samenviel met de poging van minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) om de referendumwet te schrappen.

De donorwet kreeg op 13 februari al een krappe meerderheid in de Eerste Kamer, maar pas zodra een wet in het Staatsblad verschijnt, kunnen burgers in actie komen voor een referendum. Ze hebben vier weken de tijd om 10 duizend handtekeningen te verzamelen en aansluitend zes weken voor de vereiste 300 duizend. Als die drempel wordt gehaald, moet de overheid een referendum organiseren.

De vraag is nu: wie is er eerder, Ollongren of de petitie? In de Tweede Kamer heeft Ollongren al steun gekregen voor het schrappen van de referendumwet. Zodra de Eerste Kamer er ook mee instemt, is het referendum verleden tijd. Als dat gebeurt voordat de petitietermijn volledig is afgerond, komt er ook geen donorreferendum.

Ofwel: een petitie heeft alleen kans als de behandeling van de intrekkingswet in de Eerste Kamer nog minstens tien weken duurt. De oppositiepartijen in de senaat hebben enkele wapens om de behandeling te rekken. Een eerste schriftelijke vragenronde staat al gepland. Zo’n vragenronde kan zomaar tot meer vragen leiden en dus tot een tweede schriftelijke vragenronde. Dat zou vier weken kunnen duren, de tijd die staat voor het ophalen van de inleidende 10 duizend handtekeningen.

Maar dan hebben initiatiefnemers van een referendum alsnog minstens zes weken nodig. Na de schriftelijke vragenronden volgt het plenaire debat met de minister. En tot slot de stemming die bepaalt of het doek voor de referendumwet valt. Mocht zich een initiatiefnemer tot een petitie aandienen, dan zal het er dus om spannen.

GeenStijl trapte vrijdagmiddag alvast af: ‘Het is een goede vrijdag voor een referendum!’, kopte het weblog. De site riep mensen op een steunbetuiging in te sturen naar de Kiesraad voor een referendum over de donorwet. GeenStijl ziet in de wet een perfect onderwerp voor een referendum: ‘Niemand kan zeggen dat het 'te moeilijk' is of dat je 'er geen verstand van hebt', want het gaat over je eigen lichaam.’

Het weblog begint klein met een onlineoproep en doorverwijzing naar de site van de Kiesraad. Daar staan instructies om een steunbetuiging in te vullen, te printen en op te sturen. Van een grote GeenStijl-campagne à la GeenPeil (de referendumcampagne rond het Oekraïneverdrag) is nog geen sprake, zegt redacteur Bart Nijman: ‘We voelen de temperatuur van het water.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.