Column

'Misschien is de werkelijkheid te bizar om de Fyra-malaise te bevatten'

Mensen naar de dierentuin lokken met een zee aan bloemen, het heeft een hoog Fyra-gehalte, constateert Lidy Nicolasen. 'Nu blijkt alles schone schijn. Ik zat in een doodgewone wagon achter een gewone locomotief, opgeleukt met de snelle Fyra-print.'

Beeld anp

'Hou je van bloemen? Kom naar de dierentuin.' Overal in de stad hangen kleurige banners met deze vrolijke uitnodiging. In het Engels natuurlijk. 'If you love flowers visit the zoo.' Je denkt, huh, Artis? De dierentuin is vanwege het 175-jarig bestaan herschapen in een bloementuin, een bloemenzee zelfs. 'Oh, u komt voor de leeuwen? Ziet u daar die slang tussen de fritillaria's? En kijk, daarachter hangen de apen in de rododendrons, het pad volgen en goed door de speciale gele Artis-tulpen heenkijken, dan kunt u de leeuw zien.'

Uitdagend zo'n aanpak om ons naar de dierentuin te lokken, maar het is even wennen. Het heeft, zeg ik nu, een hoog Fyra-gehalte. 'Hou je van een snelle trein? Neem de Fyra.' Ik was regelmatig met de razendsnelle Fyra-trein naar Rotterdam de afgelopen tijd. Een hoop gedoe met toeslagen, maar dan had je ook wat. Dacht ik. Nu blijkt dat het alles schone schijn was. Ik zat in een doodgewone trein, waarvan de machinist net iets harder mocht rijden dan normaal. Ik zat in een doodgewone wagon achter een gewone locomotief, opgeleukt met de snelle Fyra-print.

Onoplettendheid van mijn kant uiteraard. Maar nu is pas tot me doorgedrongen wat iedereen allang wist: echte Fyra-treinen - zo leuk, ze verschillen allemaal van elkaar - staan roestend en wel op een rangeerterrein ergens aan de rand van de stad te wachten op de verlossing.

Maffia in Italië
Mijn buurman geniet met volle teugen van de Fyra-malaise. De zin 'Ze hebben bij de proefrit te hard gereden', kan hij niet zonder klaterlach uitspreken. Hij volgt alles op de voet en is ervan overtuigd dat we, via de parlementaire enquête in Nederland, uiteindelijk terechtkomen bij de maffia in Italië. Hij weigert te geloven dat Tineke Netelenbos of haar opvolgers zich voor een paar luizige miljoenen hebben laten omkopen. De bewijzen als gouden tanden, snelle bolides en ander maffiose attributen ontbreken.

Mijn buurman is geen haatdragend type noch een pessimist. Het levensdevies 'Optimism is a moral duty' van de filosoof Karl Popper is eerder aan hem besteed. Maar hij is lang niet de enige die alleen maar humor ziet in het Fyra-debacle. Misschien is de werkelijkheid ook wel te bizar om te bevatten en hebben we dat sausje van spot nodig willen we niet gillend gek worden. De humanistische wijsgeer Erasmus - zestiende eeuw en toen reeds beroemd - hield zich al bezig met dit verschijnsel. Zelf nam hij het masker van een zot aan om zijn kritiek vrijelijk te kunnen spuien.

Volgens hem heeft de schijn veel meer vat op de menselijke geest dan de waarheid. Erasmus neemt ons mee naar de kerk. Voor die tijd logisch. De kerk was niet alleen de ziel van de samenleving, maar er woedde ook een godsdienststrijd. Iedereen zit te dutten of te gapen als de preek over een ernstig onderwerp gaat, zegt hij. Maar zodra je een sprookje of een mooi verhaal vertelt, luisteren ze allemaal met open mond. Erasmus doelt met name op de gruwelijke en ongelooflijke verhalen over de heiligenlevens.

Hij neemt ons ook mee naar de grot van Plato, om aan te tonen dat het werkelijke inzicht niet tot ons doordringt. In die grot zitten een paar mensen vastgebonden met hun gezicht naar de achterwand. Voor de grot brandt een groot vuur. In de weerschijn van dat vuur vallen op de achterwand schaduwen van beelden van mensen en dieren die passanten op hun hoofd dragen. De dragers zelf zijn niet te zien. Voor de geboeiden in de grot zijn de schaduwen de werkelijkheid. Als de beeldendragers praten, denken ze dat het de schaduwbeelden zijn die spreken. Ze laten zich volkomen door de schijn bedriegen, oordeelt de Griekse filosoof.

Ik bedoel maar: Artis is echt een dierentuin waar ze op dit moment ook heel veel bloemen hebben. De Fyra zal een sprookje blijven.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden