'Misschien dat Scheringa met beetje staatssteun DSB nieuw leven in kan blazen?'

Nog steeds wil niemand de keuze maken, schrijft Peter de Waard. Of een veilige staatsbank met wat hogere hypotheek- en lagere spaarrentes óf een concurrerende markt waarbij net als in het voetbal de beste wint en de rest ten onder gaat.

Dirk ScheringaBeeld ANP

Misschien moet Dirk Scheringa de kans krijgen met een beetje staatssteun DSB nieuw leven in te blazen. Er staat tenslotte nog een enorm pand leeg in Opmeer.

Of koning Willem-Alexander I moet besluiten voor zijn eerste staatsbezoek in mei IJsland te kiezen. Minister Ploumen kan dan de premier vragen of Landsbanki zo vriendelijk wil zijn nieuwe spaar- en hypotheekproducten op de Nederlandse markt te introduceren, omdat er naast een serie staatsbanken nog maar één private bank actief is.

Zondebokken
De politici, de deskundigen en de media, die enerzijds de zondebokken van de val van SNS willen lynchen, schreeuwen anderzijds om meer concurrentie. Niemand komt op het idee dat het ene probleem misschien het gevolg is van het andere en dat een keuze moet worden gemaakt: meer marktwerking of veilige banken.

Dat de financiële sector aan de rand van de afgrond staat, is een gevolg van de grote liberaliserings- en privatiseringsgolf van de jaren tachtig.

Hoe meer concurrentie hoe beter, was het devies van Reaganomics en Thatcherism, dat ook door de Nederlandse politieke helden van de jaren tachtig en negentig als Lubbers en Kok werd omarmd.

Het was een goede zaak dat een nieuwkomer als DSB, een buitenlander als Icesave of een verzameling volks- en vakbondsbanken die onder de SNS Reaal-paraplu waren verzameld, het gezapige naoorlogse bankestablishment zouden opschudden. Dat zou leiden tot innovatie, tot lagere hypotheekrentes en hogere spaarrentes.

Hogere rentes
De politiek en het volk werden op hun wenken bediend: aflossingsvrije hypotheken, spaarproducten met een lucratief beleggingssausje. Op deze transparante markt kon iedereen meteen zien waar het best zou kunnen worden geshopt. De huizenkopers kregen nog goedkopere hypotheken en de spaarders hogere rentes.

Omdat de marges tussen hypotheekproducten en spaarproducten zo flinterdun waren geworden, moest het geld op andere terreinen worden verdiend: bijvoorbeeld in het zakenbankieren, met de speculatie in derivaten of met vastgoed. Dat was geen probleem. Risico's nemen hoort nu eenmaal bij het private ondernemerschap, waar winnaars en verliezers zijn. Wie het slimst was - of het meeste geluk had met risico's - kon het grootste marktaandeel binnenhalen op de spaar- en hypotheekmarkt. Dat was het neoliberalisme waardoor dit land en veel andere landen zich in weelde konden baden. Totdat het in 2008 spaak liep, omdat banken niet kunnen verliezen.

Vijf jaar later wil nog niemand de keuze maken: òf een veilige bureaucratische staatsbank met wat hogere hypotheek- en lagere spaarrentes óf een concurrerende markt waarbij net als in het voetbal de beste - meestal degenen die de hoogste salarissen betaalt - wint en de rest ten onder gaat.

Als Scheringa de bankensector opschudt, doet AZ het daarna wel in de eredivisie.

Peter de Waard is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden