Misschien bestaat er een talent om getroost te worden

Beeld Colourbox

Vanwege de ontvoering van journalist Derk Bolt en zijn cameraman Eugenio Follender in Colombia verschenen deze week in de media verhalen van eerdere ontvoeringen. Op Radio 1 sprak Jan Vincent Meertens afgelopen dinsdag over zijn ontvoering in 1988 in Colombia. Acht maanden werd hij vastgehouden door de toen nog actieve guerrillagroepering M19. De eerste zes maanden zag hij geen daglicht. Over de dag waarop hij weer naar buiten mocht en de lucht zag, zei hij rustig: 'Ja dat had wel impact op mij.' Toen hij gevangen werd genomen was zijn vrouw zeven maanden zwanger van hun tweede kind.

Meertens vertelde hoe hij zijn tijd doorkwam in een hok van zo'n twee bij anderhalve meter. Dat hij kruiswoordpuzzels in zijn hoofd maakte en Duitse naamvallen oefende. Hij zei dat wij mensen krachtig zijn, 'dat we die dingen doorkomen'.

Het was toen nog totaal onduidelijk hoe het met Derk Bolt en Eugenio Follender gesteld was, maar Meertens' boodschap aan hun familie was: 'Heb vertrouwen in de kracht van die beide mannen.' Ik kon me voorstellen dat de familie van de ontvoerde mannen niet naar de radio luisterde die dag, maar ik hoopte toch dat deze woorden bij hen terechtkwamen.

Ik dacht aan troost in het algemeen en aan de hulpeloosheid van taal. Iedereen kent wel de verhalen van zieke mensen die zich ergeren aan goedbedoelde adviezen of van hen die zich na het verlies van een geliefde onbegrepen voelen door hun omgeving. Dus kent ook iedereen de angst het verkeerde te zeggen tegen mensen in nood. Maar we zeggen doorlopend onhandige dingen, dus waarom zouden we wanneer onze buurman verongelukt ineens wel de juiste woorden vinden?

Ik was diep onder de indruk van Isa Hoes toen ze in 2002 nog geen halfjaar na de zelfmoord van haar man op televisie vertelde hoe ze zich gesteund voelde. Hoe wildvreemde mensen haar op straat staande hielden en lieve dingen zeiden. Ze zei: 'Ik voel me echt gedragen.' Ik was zo blij dat iemand dat eens zei. Dat troost aankomt.

De keren dat het noodlot mijn familie trof had ik niet anders ervaren, maar ik hoor zo vaak het tegenovergestelde. Misschien bestaat er een talent om te troosten en een talent om getroost te worden. Of mensen klagen gewoon graag en doen dat natuurlijk nog steeds wanneer ze plotseling ziek worden, of wanneer hun geliefde sterft. Van ellende word je niet persé een beter mens. 'In nood leert men zijn vrienden kennen.' Maar in nood leer je ook jezelf kennen. Laat je je medemens toe of niet?

De trooster, zo noemde Jezus de Heilige Geest: 'Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn...' Soms is troost even onvatbaar als de Heilige Geest. Tegenover een diepbedroefd mens voelt de medemens zich hulpeloos. Misschien dacht Theresa May na die brand wel: wat moeten die mensen met mij? Ik ben meer van nut bij de hulpverleners.

Koel bekeken was dat wellicht ook zo. Pas de dag daarna ging ze naar de slachtoffers en werd uitgejouwd. Ook al kon ze hen niet troosten, ze had het toch moeten doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden