Mislukkingen tekenend voor moed Festival Noorderzon

Sans Objet door Cie111 en The Clay Duke (work in progress) van Dayna Hanson, 15/8, Noorderplantsoen en

'Als alles onder controle lijkt, ga je gewoon niet hard genoeg', zo citeerde gastspreker Richard Gregory (regisseur) een quote van oud-autocoureur Mario Andretti, tijdens zijn openingsspeech van Festival Noorderzon, donderdagavond in Groningen.


Met zijn pleidooi voor durf en risico en zijn verzet tegen veiligheid en zekerheid verdedigde de artistiek leider van het Britse gezelschap Quarantine tevens zijn eigen mislukking: de ervaren Gregory had zijn ambitieuze voorstelling The Dyas Sisters (over een Ierse tweeling die alles in zijn leven wil vastleggen) teruggetrokken uit de programmering van Noorderzon wegens ongenoegen met het resultaat. Zo'n pijnlijke beslissing getuigt van moed. Beter iets spannends proberen en mislukken, dan op safe spelen. Juist als je een project maakt over ultieme controle door het vastleggen van alles.


Festival Noorderzon speelt in zijn programmering zelden op safe, ook niet tijdens de 23ste editie die tot 25 augustus duurt: veel (vaak) onbekende, buitenlandse combinaties van dans, theater, muziek, circus, performance en objecttheater. Soms kan dan iets tegenvallen.


Zo zoekt de Amerikaanse theatermaakster Dayna Hanson - een maand lang artist in residence bij het Grand Theatre - nog naar een pakkende vorm voor haar work in progress The Clay Duke. Het thema is Amerikaans en actueel: wie leidt en wie lijdt tijdens een bizarre schietpartij van een levensmoeë man, in een school waar zijn vrouw zojuist is ontslagen?


Hanson laat de escalerende situatie (naar een werkelijk bestaande YouTubehit) op absurde manieren naspelen - schreeuwend, zingend, dansend, mimend en schertsend tijdens een talkshow.


Maar meer dan een gedateerde postmoderne collage, met pruiken, snorren en leggings met slangenprint is The Clay Duke in deze fase nog niet.


Wie controleert wie is ook de onderliggende vraag tijdens de poëtische openingsvoorstelling Sans Objet van het Franse gezelschap Cie111. Na een trage, installatie-achtige opmaat verschijnt onder zwart plastic een imposante fabrieksrobot met roterende arm en goed geoliede scharnierpunten (gewicht: 4.000 kilo).


De slapstickacrobaten Olivier Aledan en Olivier Boyer nemen het in een regie van Aurélien Bory op tegen de macht van het apparaat. Ze spelen verstoppertje en verbergen hun hoofd in de robotarm. Soms lijken hun ledematen verlengstukken van de machine, soms werkt het andersom, dankzij uitgekiende belichting en een behendige choreografie van opgetilde vloerdelen.


Nieuw is dit mens-machine-ballet niet: in onderzoekende dans en circusvoorstellingen en op hightechfestivals als Robodock en Incubate worden interactieve machtspelletjes tussen mens en machine wel vaker gespeeld. Ook nu humaniseren we natuurlijk het smachtende en zuchtende apparaat en raken we geroerd door zijn 'lange nek met vierkant gezicht'.


Nadeel van Sans Objet is wel de eentonige 'ademhaling': het apparaat kent hoofdzakelijk één ritme. Ook is duidelijk dat informaticus Tristan Baudoin links op het podium met zijn afstandsbediening de werkelijke controle in handen heeft. Maar de tweede helft is fraai en de finale prachtig met twee geplastificeerde 'Oliviers', geïnfecteerd door het machinale denken.


Festival Noorderzon Grand Theatre, Groningen. Noorderzon duurt t/m 25/8, noorderzon.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden