Nieuws Overvolle opvanglocaties

Mishandelde vrouwen noodgedwongen in hotels vanwege overvolle opvanglocaties

De noodopvang voor vrouwen ‘zit volledig op slot’, stelt de voorzitter van het Landelijk Netwerk Vrouwenopvang Marleen van Eijndhoven. Bij gebrek aan bedden worden slachtoffers van huiselijk geweld zelfs opgevangen in hotels. 

De kamer in 'Het Toevluchtsoord' waar vrouwen als eerste worden opgevangen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De doorstroming in de vrouwenopvang is volledig vastgelopen, zegt een woordvoerder van de Federatie Opvang, een koepel waaronder ook het Landelijk Netwerk Vrouwenopvang valt. Het is een domino-effect: de noodopvang zit vol doordat de langetermijnopvang vol zit, wat weer komt doordat de doorstroom naar reguliere woningen is vastgelopen. In noodgevallen worden mensen soms in een hotel of zelfs in een vakantiepark geplaatst. 

Vrouwenopvang geeft slachtoffers van huiselijk geweld een veilig onderkomen. Vaak hebben deze mensen behoefte aan onmiddellijke hulp, voor zichzelf en vaak ook voor hun kinderen. In 2018 deden zo'n 16.500 mensen een beroep op noodopvang: vrouwen, kinderen en ook een klein aantal mannen. Het aantal aanmeldingen neemt toe, ziet de Federatie Opvang, wat de druk op de opvanglocaties verhoogt.

Marjan van Rossum, verantwoordelijk voor de intake-procedures van vrouwenopvang Moviera Gelderland, over haar werk: ‘Als iemand belt, dan vraag ik eerst: Hoe gaat het met je? Ben je veilig en kun je rustig praten?’ Ze probeert eerst een beeld te vormen van de situatie bij iemand thuis. Als ze besluit dat iemand opvang nodig heeft, gaat ze vervolgens kijken of er plek is. ‘Maar negen van de tien keer zitten we vol,’ zegt Van Rossum.

Koehandel

Marleen van Eijndhoven wijst er echter op dat capaciteit niet het grootste probleem is. Volgens haar is het probleem ‘dat de regie ontbreekt’. Ook de woordvoerder van de Federatie Opvang stelt dat er behoefte is aan een ‘marktmeester,’ oftewel een ‘landelijke regisseur’ die gemeenten kan aanspreken op hun opvangcapaciteit.

Waarom? Volgens de woordvoerder begon het probleem bij de financiële decentralisatie van 2015. Vanaf dat moment werd de vrouwenopvang niet meer landelijk gefinancierd, maar vanuit de gemeente. Daarbij zou echter te weinig rekening zijn gehouden met het feit dat vrouwopvang de gemeentegrenzen vaak overstijgt. 

Om iedereen op tijd een plek te kunnen geven, moet er altijd ergens extra opvangruimte zijn. Op zoek naar bedden kunnen opvanglocaties dan gemakkelijk bij elkaar aankloppen. Maar nu gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor het budget van de vrouwenopvang, komt het te vaak voor dat opvangplekken verdwijnen. De afgelopen jaren is er ‘te veel bezuinigd buiten de Randstad, en niet genoeg bijgebouwd daarbinnen’, aldus de woordvoerder van de Federatie Opvang.

Dit levert soms acuut gevaar op. ‘Soms staat de kwade echtgenoot hier als het ware op de stoep’, vertelt Marjan van Rossum. In die gevallen moet ze nu proberen te ruilen met een andere opvang, zodat beide personen veilig kunnen worden opgevangen ondanks het gebrek aan capaciteit. Maar dat is lastig: ‘Het is een soort van koehandel.’ 

Risico's

Op zichzelf is het goed, vindt de Federatie Opvang, dat het aantal aanmeldingen voor opvang toeneemt omdat dat betekent dat mensen sneller hulp zoeken bij problemen. Volgens Marjan van Rossum melden zich ook steeds vaker mannen die slachtoffer zijn geworden van huiselijk geweld, waarvoor Moviera een aparte mannenopvang heeft. 

Maar de huidige situatie brengt risico’s met zich mee. Het komt regelmatig voor dat slachtoffers te lang moeten wachten voordat ze ergens terechtkunnen, vertelt de woordvoerder van Federatie Opvang. ‘We hebben moeite om onze afspraak met de politie na te komen, namelijk dat we iemand in nood onmiddellijk opvangen.’ Daar komt nog bij dat de wachttijd vrouwen ervan kan weerhouden om zich te melden. Dat wil de organisatie in ieder geval voorkomen.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid heeft laten weten deze signalen zeer serieus te nemen. Samen met de Federatie Opvang en de gemeenten wil hij een onderzoek instellen naar de problemen in de vrouwenopvang.

Slachtoffers huiselijk geweld
Ruim 700 duizend Nederlandse meerderjarigen zijn in de afgelopen vijf jaar minimaal één keer het slachtoffer geweest van huiselijk geweld, concludeerde het Wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum (WODC) na een uitgebreid en langdurig onderzoek. Lees hier over dit onderzoek.

Interview Esther Overweter
Haar jeugdzorginstelling is omgevallen. En nu waarschuwt ze dat voor andere instellingen hetzelfde scenario dreigt. Lees hier het interview.

Hervorming vrouwenopvang
Eerder werd in deze krant gepleit voor een hervorming van de vrouwenopvang. ‘Je kunt de vrouwenopvang alleen verbeteren door de doelgroep, de vrouwen zelf, daarbij te betrekken,’ schreef Shirin Musa. Lees hier verder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden