Misgreep bederft ragfijn positiespel

Van oud-wereldkampioen Vjatsjeslav Sjtsjogoljev, die in de voorronden van het Kandidaten-toernooi op een (te) magere score van 12 uit 12 bleef steken en daardoor de finale misliep, liet ik vorige week het spannende duel zien dat hij met Ilves uitvocht....

TON SIJBRANDS

Desondanks zou het onterecht zijn wanneer Sjtsjogoljev zich op zoiets als 'pech' zou beroepen, want vlak vóór het offer had de Moskoviet winnend voordeel in handen. Beter en (nóg) dieper rekenen zou hem wel degelijk de even begeerde als verdiende winst hebben opgeleverd.

Voor de partij die Sjtsjogoljev in de vijfde ronde tegen Alexander Mogiljanski speelde, geldt ongeveer hetzelfde. Ook daarin stelde Sjtsjogoljev zijn tegenstander met ragfijn positiespel voor zoveel problemen dat deze er geen toereikende oplossing meer voor vond.

Maar met een betrekkelijk simpele winst voor het grijpen, tastte Sjtsjogoljev mis. Onder druk van de klok wikkelde hij af naar een eindspel dat er op het eerste gezicht weliswaar kansrijk uitzag, maar uiteindelijk toch niet meer dan remise bleek te bevatten.

Sjtsjogoljev - Mogiljanski

(Kandidaten-toernooi 1997)

1.33-28 20-25 2.32-27 19-23 3.28x19 14x23 4.39-33 10-14 5.44-39 14-20 6.37-32 5-10 7.41-37 10-14 8.33-28 4-10 9.28x19 14x23 10.50-44 10-14 11.39-33 13-19 12.44-39 8-13 13.49-44 2-8 14.46-41 17-22 15.33-28 22x33 16.39x28 12-17 17.27-22 18x27 18.32x12 23x32 19.37x28 7x18 20.44-39 8-12 21.41-37 20-24 22.37-32 11-17 23.42-37 1-7 24.39-33 3-8

Een zet met vérstrekkende gevolgen. Na 24...14-20 of 24...24-30 enz. was er een heel ander soort partij ontstaan.

25.34-29!

Berooft zijn tegenstander van het steunpunt 15.

25...17-22 26.29x20 15x24 27.28x17 12x21 28.32-28(!)

Om 19-23 en 14-19 uit de stand te halen.

Voor een goed begrip van het vervolg is het nuttig te weten dat zwart de overgang naar een gesloten klassieke stelling (bijvoorbeeld via 28...18-23? 29.37-32! enz.) tot elke prijs uit de weg dient te gaan. Immers: de structuur van zijn linker vleugel, met de randschijf op 25 en het gedeplaceerde stuk op 14, maakt dat zijn stand ongeschikt is voor een dergelijk speltype, waarin hij onvermijdelijk met de dreiging 43-39-34! te maken zou krijgen.

28...21-26 29.47-42 7-12 30.31-27 6-11 31.37-32 11-17 32.27-21! 16x27 33.32x21 26-31 34.36x27 17x26 35.28-22!

Dit lijkt inderdaad kansrijker dan 35.38-32 12-17(!) 36.27-21 8-12.

De bedoeling van de tekstzet schuilt in de variant 35...19-23 36.42-37! (dreigt 37.37-32 met positionele winst) 23-28 37.43-39 28x17 38.37-31 26x37 39.38-32 37x28 40.33x11 12-17 41.11x22 en wit heeft groot, mogelijk zelfs winnend voordeel.

35...26-31 36.27x36 18x27 37.33-28! 12-17 38.42-37 17-21 39.37-31 8-12 40.31x22 12-18 41.43-39 18x27 42.40-34 21-26 43.38-33!

Zie diagram 1

43...25-30?

In weerwil van zijn ontwikkelingsvoorsprong (9 tempi!) verkeert zwart in moeilijkheden, en na de tekstzet staat hij zelfs zonder meer verloren. Nu was ook 43...24-30 (?) 44.35x24 19x30 45.34-29! (met de dreiging 29-23-18! enz.) zeer slecht geweest. Maar met 43...13-18 (!) had zwart zich nog net kunnen redden. De hoofdvariant gaat als volgt:

44.34-29 14-20 45.39-34 9-14!! (alleen zo; van belang is dat 46.48-42? nu niet gaat wegens 46...24-30! met dam, terwijl 46.45-40? faalt op 46...27-32! en 47...19-23 enz.) 46.48-43 26-31 47.43-39 31-37 (koelbloedigheid is een absolute vereiste) 48.35-30 24x35 49.28-23 19x28 50.33x42 14-19! en meer dan remise zit er voor wit niet in, getuige het geestige variantje 51.42-38 19-24! 52.38-33?? (52.29-23! =) 35-40! 53.36-31 18-22 54.31-26 22-27!! en het is niet wit maar zwart die wint!

Mogiljanski's offer blijkt op liefst twee verschillende manieren te kunnen worden weerlegd.

44.34x25 13-18 45.35-30!

Inderdaad bestaat de meest voor de hand liggende weerlegging uit een tegenoffer. Toch mankeerde er evenmin iets aan 45.39-34! 18-23 en nu de damzet 46.28-22!, 47.33-29!, 48.36-31, 49.48-42, 50.45-40 en 51.35x4 met een probleemloze eindspelwinst na 51...23-28/18-22 52.4x27.

45...24x35 46.33-29! 9-13 47.48-42!

Volgens het toernooibulletin zou hier het absurde 47.48-43?? zijn gespeeld, maar ik kan eenieder verzekeren dat de witspeler zijn kroonschijf wel degelijk naar het juiste veld dirigeerde.

47...26-31 48.28-22?

Een eerste misgreep, al had die nog niet fataal hoeven zijn. Maar 48.39-33! 31-37 49.42x22 18x27 50.28-22!! (in tijdnood miste Sjtsjogoljev dit tweede tegenoffer) 27x18 51.33-28 + was natuurlijk wèl zo efficiënt geweest.

48...19-23 49.39-34 14-19

Niet beter is 49...23-28 50.22x33 35-40 wegens 51.34-30! 40-44 52.45-40 44x24 53.29x9 13x4 54.33-28! met winnende oppositie.

50.45-40?

Pas hierna is de winst voorgoed verkeken. Ik zie met de beste wil van de wereld niet waar zwart na 50.22-17! 23-28 51.17-11 28-32 52.11-7 zijn remisekansen vandaan had moeten halen.

50...35x44 51.34-30 23x34 52.30x50 18-23!

Het begin van een redding brengende tegenactie.

53.22-17

Misschien had 53.50-44 27x18 54.36x27 19-24 55.27-21 enz. de tegenstander voor iets meer praktische problemen gesteld.

53...23-28 54.17-11 28-32 55.11-7 32-37 56.42-38 27-32 57.38x27 31x22 58.7-2 37-42 59.2-11 22-27 60.11-16 27-31 61.36x27 42-47 62.16-11 19-24 63.27-21 47-42 64.21-16 24-30 65.25x34 42-48 66.34-29 48-42 67.29-23 42-26

En evenals tegen Ilves moest Sjtsjogoljev na ruim vijf uur spelen in een puntendeling berusten.

Door deze teleurstellende uitkomst bleef Sjtsjogoljev, die een ronde tevoren van Gantwarg had gewonnen (zie de Volkskrant van 13 december), op 'plus-één' staan. De volgende dag zou hij in een chaotische partij verliezen van Kees Thijssen (de Volkskrant, 27-12-'97).

Nog was niet alles verloren voor de kleine Moskoviet. Pas na de volkomen onnodige nederlaag die Sjtsjogoljev op de tiende speeldag tegen jeugdwereldkampioen Alexander Getmanski leed, was het WK-avontuur definitief over. De vraag is niet of wit het verlies in onderstaande partij had kunnen voorkomen, maar veeleer of er ergens een aantoonbare winst voor hem heeft ingezeten.

Sjtsjogoljev - Getmanski

(Kandidaten-toernooi 1997)

1.32-28 17-22 2.28x17 12x21 3.34-29 7-12 4.40-34 11-17 5.45-40 6-11 6.37-32 1-6 7.41-37 19-23 8.33-28 21-26 9.28x19 13x33 10.39x28 9-13 11.44-39 4-9 12.49-44 20-24 13.39-33 14-19 14.44-39 10-14 15.34-30 2-7 16.31-27 5-10 17.50-45 17-22 18.28x17 11x31 19.36x27 18-22 20.27x18 13x22 21.40-34 12-18 22.30-25 8-13 23.34-30 3-8 24.32-28 7-11 25.28x17 11x22 26.39-34 6-11 27.46-41 22-27 28.45-40 11-17 29.37-32 27-31 30.41-37 31-36 31.32-27 17-22 32.37-31 26x37 33.42x31 8-12

Zie diagram 2

34.47-41 36x47 35.25-20 14x25 36.38-32 47x29 37.34x5 25x45 38.5-19 12-17 39.19x26 45-50 40.26-3 9-13 41.3-12 18x7 42.27x9 24-29 43.9-4 29-34 44.32-27 7-12 45.35-30 34x25 46.27-22 50x6 47.4-13 6-44 48.13-35 44-6 49.43-38 12-18 50.31-27(??) 25-30

Wit geeft het op.

Daarmee was Sjtsjogoljev zelfs op 'min-één' gekomen. Een goede winstpartij tegen de Surinamer Bendt bracht hem weer terug op een score van vijftig procent, maar dat deed er niet meer echt toe: wat een triomftocht had kúnnen zijn, was geëindigd in een nachtmerrie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden