INTERVIEW

'Misdaad loont in Nederland'

Gemeenten moeten coffeeshops strenger kunnen reguleren in de strijd tegen criminelen, zegt de Haarlemse burgemeester. Zijn eigen auto werd in brand gestoken.

Bernt Schneiders, voorzitter VNG-werkgroep. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bernt Schneiders, burgemeester van Haarlem herinnert zich de eerste bijeenkomst met zijn collega-burgemeesters. Over en weer opwinding. 'De een blies: als dit eruit moet komen, ben ik snel klaar hier. Een ander liet weten: als je daar op uit bent, ben ik zo vertrokken.'

Schneiders was de afgelopen acht maanden voorzitter van de werkgroep die in opdracht van de VNG, de vereniging van Nederlandse gemeenten, een nieuw beleid voor de coffeeshops moest formuleren. Met als belangrijkste vraag: hoe verlossen we onszelf van het vastgelopen gedoogbeleid waarbinnen de cannabis wel verhandeld mag worden, maar niet geteeld.

Schneiders (56) is een lange, slanke man, een magistraat van de minzame soort. Hij verwierf in juni van dit jaar ongewenste publiciteit toen zijn auto in de fik werd gestoken. Bedreiging uit criminele hoek.

In de werkgroep die hij voorzat, zat links en rechts bijeen. 'Dat heeft de VNG bewust zo gedaan', zegt hij. 'Vanaf het begin was de opdracht: doorbreek de impasse rond het softdrugsdossier en doe het in gezamenlijkheid.'

Gemeenten: haal wietteelt uit het illegale circuit

De teelt van cannabis moet volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten uit het illegale circuit. Ze moet worden gereguleerd op een wijze die de overheid verzekert van greep op verkoop, gebruik én productie. De VNG bepleit invoering van een systeem van gemeentelijke vergunningen voor de hele cannabisketen.

Was er veel ruzie onderweg?

'Geen ruzie, wel heftige discussie. Wat ons gaandeweg verbond was toch het besef dat het zo niet langer kan met die gedoogpolitiek. Het scheurt en het kraakt.'

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wat is het voornaamste manco van het gedoogbeleid?

'De ondermijning. Ik denk al heel lang dat misdaad loont in Nederland. Je ziet het gewoon in deze branche gebeuren. Elk jaar opnieuw wordt alleen al in Tilburg voor zo'n 800 miljoen aan hennep omgezet, voornamelijk voor de export. Hoe ongelijk is dan de strijd van de overheid tegen mensen met zulke enorme belangen en vermogens, mensen die de beste advocaten hebben, de beste fiscalisten en de indrukwekkendste internationale netwerken om hun spul kwijt te raken.

'Volgens mij legt elke overheid het daartegen af, op den duur. Voor mij is het de belangrijkste reden om te zeggen: laten we de regels aanpassen, zodanig dat we een beetje tegenmacht kunnen organiseren. Laten we bewerkstelligen dat we als overheid weer enige greep krijgen op die sector.'

Begrijp ik het goed, dan blijven de coffeeshops gewoon bestaan?

'We moeten ons niet vergissen: ze spelen een voorname rol in het weren van de straathandel. Maar de coffeeshop waar straks ook de aanvoer van cannabis gereguleerd zal zijn, is brandschoon. De vergunninghouder zal vooraf uitgebreid gescreend zijn.'

Schneiders vertelt dat in zijn stad Haarlem een keurmerk is ingevoerd voor de coffeeshops. 'De eerste voorwaarde was: men moet glansrijk door de bibob komen, de wet die ons in staat stelt ondernemers op integriteit te beoordelen. Van de zestien coffeeshops vielen er meteen al acht door de mand.

'Er zijn schattingen die zeggen dat 60 procent van de coffeeshops niet deugt, dat daar fout volk zit. Dat is een redelijke schatting, denk ik. Dus een van de eerste dingen die moet gebeuren is: jaag de criminaliteit die shops uit, zodat het een normale zaak wordt, als een café. Het grote voordeel van een beleid van vergunningen is natuurlijk dat je de vergunning kunt intrekken.'

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Volgens het rapport van uw werkgroep bieden vergunningen de beste handvatten voor bestrijden van de georganiseerde criminaliteit. Is dat niet een tikkeltje naïef?

'We lossen niet alle criminaliteit op. Maar als je de teelt op een gecontroleerde manier regelt, komt er hoe dan ook capaciteit vrij voor politie en justitie om de omvangrijke export van hennep aan te pakken. Dat is onze stelling. Wat wij nu op tafel leggen - een gesloten systeem waarin ook de teelt geregeld wordt - is echt een grote stap in de goede richting.'

Jongeren, scholieren krijgen geen alcohol meer, blowen wordt lastig gemaakt - je zou zeggen: voor hen ligt de toekomst in de xtc-pil.

'Dat is inderdaad een groot probleem aan het worden. Ik zie het gevaar, ik hoor het van mijn eigen kinderen, ik hoor het van de deskundigen. Pillen zijn levensgevaarlijk, uit oogpunt van volksgezondheid veel gevaarlijker dan hennep. Als gemeenten gaan wij zelf het toezicht houden op de hennep; ik hoop dat de capaciteit die dan bij de politie overblijft ook wordt ingezet tegen de pillen.'

De Tweede Kamer heeft in mei de deur nog eens hard dichtgegooid met een motie die gemeenten 'geen enkele ruimte' laat. Zo staat het er letterlijk. Hoe moet het nu verder?

'Ons rapport beschrijft in sobere woorden met welke werkelijkheid wij als lokale bestuurders van doen hebben. De CDA-motie kun je dan niet anders zien dan als een verlangen de ogen te sluiten voor die werkelijkheid.

'We maken ons geen illusies. Voor deze kabinetsperiode is er nul ruimte om wat te doen. Daaraan gaan we niet meer wrikken. Maar laten de politieke partijen die nu hun verkiezingsprogramma's gaan schrijven dit rapport nu alsjeblieft eens goed bekijken. De nieuwe cannabiswet zal in de kabinetsformatie geregeld moeten worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden