Misbruikzaak op kazerne wordt heikele kwestie voor bewindspersonen Defensie

Nog geen week na haar aantreden kampt VVD-staatssecretaris Barbara Visser van Defensie met een misbruikschandaal in de krijgsmacht dat haar komende maanden nog veel kopzorgen gaat bezorgen. Zowel coalitie- als oppositiepartijen willen opheldering over de heikele Defensiecultuur die militairen een onveilig gevoel geeft en die minister Hennis eerder dwong tot aftreden.  

Militairen Foto anp

Visser veroordeelde het wangedrag donderdag in ferme bewoordingen. 'Discriminatie, intimidatie of welk grensoverschrijdend gedrag dan ook is volstrekt ontoelaatbaar en past niet binnen de krijgsmacht.' De staatssecretaris roept 'militairen en burgers op om ontoelaatbaar gedrag direct te melden' bij een interne integriteitscommissie of aangifte te doen bij de Koninklijke Marechaussee. 'Personeel dat ongewenst gedrag ervaart kan ook terecht bij een van de vijfhonderd vertrouwenspersonen binnen Defensie', aldus Visser.

Aanleiding voor de commotie is het misbruik van drie militairen in de Oranjekazerne in Schaarsbergen. Zij vertelden donderdag in de Volkskrant dat zij tussen 2011 en 2014 stelselmatig zijn gepest, mishandeld en aangerand door sergeanten en korporaals uit hun eigen eenheid. Een van de militairen zegt meermalen te zijn verkracht. Hij ondernam nadien een zelfmoordpoging. De misdragingen behoorden deels tot de ontgroeningsrituelen van nieuwkomers.

Vooralsnog stelt de reactie van de staatssecretaris niet gerust. Regeringspartijen en oppositie vragen zich af wat er mis is bij de krijgsmacht dat dit heeft kunnen gebeuren. Het misbruikschandaal staat niet op zichzelf, maar lijkt een nieuw voorbeeld van een hardnekkige Defensiecultuur waarin militairen niet worden beschermd tegen wangedrag.

Ondanks het aanstellen van vertrouwenspersonen en een meldpunt voor klachten, kampt de krijgsmacht inmiddels met een opeenstapeling van aanklachten van militairen. Het ministerie van Defensie erkende onlangs dat er sinds 2013 tientallen meldingen van seksueel misbruik zijn gedaan. Vorige maand vertelde een andere militair ook al dat hij is verkracht door mede-militairen. Ondanks zijn pogingen in 1982 en 2015 om zijn recht te halen, werd hij naar eigen zeggen afgepoeierd door de Defensieleiding.

Begin oktober moest de vorige minister van Defensie, Jeanine Hennis, aftreden nadat uit een onderzoek naar een mortierongeval in Mali bleek dat de Defensietop ook hier de veiligheid van personeel stelselmatig ondergeschikt had gemaakt aan de hogere organisatiedoelen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid hekelde deze gebrekkige aandacht voor personeelsveiligheid in een snoeihard rapport.

Een van de taken van staatssecretaris Visser, maar ook van minister Ank Bijleveld van Defensie is om deze Defensiecultuur te doorbreken en om het vertrouwen van militairen terug te winnen. Op 13 november debatteert de Tweede Kamer over het Defensiepersoneel.

Ank Bijleveld, minister van Defensie Foto anp

'Dit een zeer ernstige zaak, ik wil de feiten op tafel', zegt CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot over het laatste misbruikschandaal. Ze wil onder meer weten of het klopt dat de betrokken militairen een zwijgcontract moesten tekenen. 'Zwijgcontracten zijn uit den boze.' Volgens D66-Kamerlid Salima Belhaj zijn 'grondige maatregelen nodig om een veilige cultuur bij Defensie te garanderen'.

VVD-Kamerlid Albert van de Bosch benadrukt dat de 'lichamelijke integriteit van militairen' gewaarborgd moet zijn. ChristenUnie-Kamerlid Joel Voordewind: 'Dit moet stoppen!'

Lees ook:

Allan droomt ervan om als commando Nederland te dienen, maar hij belandt in een hel. In de kazerne in Schaarsbergen wordt hij stelselmatig slachtoffer van vernedering, aanranding, mishandeling en bedreiging. En hij is niet de enige. (+)

Ronald Vreeburg
had het misbruik tijdens zijn militaire opleiding 'in een hokje' weggestopt. De uitnodiging voor een reünie bracht alles weer boven. Ook na 33 jaar is er woede, verdriet en schaamte. Nu nog gerechtigheid. Dit is zijn verhaal (+).

Onderzoek: Seksueel misbruik mannen in het leger 'gaat om macht', zegt psycholoog James Asbrand, die oud-militairen behandelt die slachtoffer zijn van misbruik. 'De meerderheid van de daders is heteroseksueel.' (+)

Politiek: Kamerleden wilden opheldering van Hennis, toen nog minister van Defensie, over de zaak van oud-militair Vreeburg.

Achtergrond: Schaamte, woede en verdiet. Het enige dat nog ontbreekt voor Ronald Vreeburg (52) is gerechtigheid. 33 jaar geleden werd hij misbruikt in zijn tijd in het leger. Een van de auteurs van zijn verhaal, Willem Feenstra, vertelt hoe het interview tot stand kwam.

Meer over