Misbruik of eerlijk gebruik van de media-aandacht rond de Spelen?

Over:..

Wim Bossema

Moeten de EU-leiders wegblijven bij de openingsceremonie van de Olympische Spelen op 8 augustus, vanwege Tibet? Dat was de vraag vorige week in deze rubriek en op ons webforum Dear Neighbours! (vk.nl/neigbours). U kunt daar stemmen en uw mening opschrijven. Hoe staat het er een week later voor?

Balkenende gaat wel (en dat zou niets te maken hebben met het feit dat prins Willem-Alexander lid is van het Olympisch Comité); VN-chef Ban Ki-moon gaat niet (en dat zou niets te maken hebben met Tibet of mensenrechten). Ondertussen wijst de peiling onder lezers van de Volkskrant, Gazeta Wyborcza (Polen) en Público (Portugal) op een tweederde meerderheid Yes op de vraag: ‘Anauteurs van European boycott of the Olympic ceremony?’

Als Seweryn Blumsztajn, columnist van Gazeta Wyborcza, de Olympische fakkeloptocht ziet, is hij elke vier jaar ontroerd, schrijft hij. Een paar maanden geleden had hij zich niet kunnen voorstellen dat hij dolblij zou zijn als de vlam door demonstranten zou worden gedoofd. En toch was het zo: hij is nu ontroerd door de gewone burgers die via het internet, allerlei clubs en informele netwerken een beweging voor Tibet en de mensenrechten hebben gesponnen, een ‘supermacht van fatsoenlijke mensen’. De bobo’s van de internationale sport wilden doen of hun neus bloedt en dat is hen niet gelukt. Blumsztajn vindt dat geweldig. Een Olympisch succes, zou je haast zeggen.

Zijn collega Leopold Unger veegt de Olympische Spelen als een cynisch spel van tafel. Halverwege zijn column blijkt de tekst al uit 1972 te stammen: politiek waren de Spelen altijd al, en dodelijk ook, zo bleek al bij de betogingen in Mexico en de moord op de Israëlische atleten in München. Wat hij toen schreef, staat nog steeds, voegt hij eraan toe. Het verschil is dat die politiek geen Koude Oorlog tussen de kapitalistische en de communistische wereld meer is. Nu zorgt het handelsgewin voor het cynisme in de Spelen. De VS doen alleen maar zo aardig tegen de Dalai Lama om hun geweten te sussen en ondertussen lustig handel te kunnen drijven.

De Poolse columnisten krijgen op het forum van Dear Neighbours! wel wat weerwerk van lezers die vinden dat politiek en sport niet zo moeten worden vermengd. Jennifer vindt de Spelen het verkeerde podium voor politieke actie. Wie tegen de Spelen ageert, keert zich tegen de wereldvrede schrijft ze. Er zijn mogelijkheden genoeg voor protest: betoog op straat, boycot Chinese producten; de EU en de VN kunnen resoluties aannemen. Dus alstublieft misbruik de Spelen niet, schrijft Jennifer.

Is het misbruik of handig gebruik van de wereldaandacht voor de Spelen, om die vraag draait veel van het debat. De vele korte reacties onder de peiling van Dear Neighbours! gaan er vaak over.

Veel ja-stemmers vinden het geweldig dat er nu eindelijk aandacht is voor Tibet. Bijvoorbeeld tomssson POLSKA: ‘Hoe eerder en luider we zeggen: we kunnen niet langer doen alsof alles oké is, des te beter. Boycot de Olympische Spelen, verander het handelsbeleid zodat we niet langer het monster voeden!’ Hilke beaamt: ‘In vijftig jaar is er niets veranderd in Tibet. Daarom denk ik dat we het op een andere manier moeten proberen dan we tot nu toe deden. En de Olympische ceremonie is beslist een andere manier!’

Maar Fusto! is om dezelfde reden juist tégen een boycot; hij wil de Spelen houden. ‘Juist dankzij de Olympische Spelen is er nu zoveel extra aandacht voor China en de mensenrechten daar. Zonder de Spelen zouden we nu lang niet zoveel debat hebben over Tibet, persvrijheid et cetera.’

Toch laten de meeste tegenstanders van een boycot het argument van scheiding van sport en politiek het zwaarst wegen. De een komt op voor ‘de mensenrechten van de sporters’, anderen wijzen op het schijnheilige karakter van de verontwaardiging.

De media krijgen er nogal eens van langs. Die maken er een hype van. In een langere bijdrage op het forum van Dear Neighbours! hekelt peter de mythe van ‘Olympische droom van hartverwarmende sportiviteit’, elke vier jaar maken de media er een politieke toestand van, schrijft hij. Dus misschien moet de vraag van Dear Neighbours! niet zijn of de regeringsleiders moeten wegblijven maar, stelt peter voor: ‘Should the world media stay away from the opening ceremony?’

China heeft fel geprotesteerd tegen de berichtgeving rond de Spelen, Tibet en eventuele boycotacties. Onder Chinese burgers is ook weinig begrip voor het westerse gezanik en de gênante acties in Londen, Parijs en San Francisco.

Op Dear Neighbours! staan een paar Chinees klinkende namen, die nee stemden. F. Yang schreef erbij: ‘Word wakker, mensen. Geloof de media niet. Ga naar China en kijk zelf.’ Sunny Liu schreef: ‘Het Westen is goed, China is slecht, en daarom moet China worden gestraft. Dat is grote leugen. Een Olympische boycot is alleen maar een schaamlap van de westerse elite om de aandacht van de eigen misdaden af te leiden.’

En de sporters zelf? De Poolse rally-rijder Krzysztof Holowczyc zou een stukje met de vlam rennen in China, maar hij is tevens lid van het Europees parlement, dat een oproep deed tot een boycot van de openingsceremonie. Lastige situatie, memoreerde de correspondente van Gazeta Wyborcza in Brussel.

Público publiceerde een interview met de Portugese atletiekheldin Naide Gomes (geboren in São Tomé en Príncipe) onder de kop: ‘Een boycot van de Olympische Spelen heeft geen enkele zin’. Het geeft een aardig beeld hoe veel atleten waarschijnlijk met de dilemma’s worstelen. Het is geen moment in haar hoofd opgekomen om niet naar China te gaan, zegt ze. ‘Maar de kwestie Tibet houdt me erg bezig. Net als mensenrechten, culturele genocide op volkeren en onrecht in het algemeen me erg raken.’ Ze hoopt op een dialoog tussen de Chinese regering en de Tibetanen.

Gomes vindt wel degelijk dat sporters een politiek geweten mogen hebben, en er voor uitkomen ook. Maar een boycot van de Spelen vindt ze zinloos: beroemde sportlieden kunnen op zoveel betere manieren actie voeren voor een betere wereld, zegt Gomes.

De Olympische vlam reist inmiddels door Azië; de discussie woedt voort.

Wim Bossema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden