Nieuwsbreak

Minka Nijhuis: 'Aung San Suu Kyi heeft steken laten vallen'

'Als politiek gevangene was Aung San Suu Kyi hét symbool voor verzet tegen de junta, maar als parlementariër heeft ze duidelijk steken laten vallen.' Dat zegt journalist en auteur Minka Nijhuis, die voor haar werk regelmatig in Birma is, vandaag in de Nieuwsbreak.

Minka Nijhuis. Beeld anp
Minka Nijhuis.Beeld anp

Welk nieuws viel u op vandaag?
'Dat zijn de foto's die de Britse journalist Philip Sherwell plaatste op Twitter. Op de foto zie je een vrouw die samen met haar ouders heeft gestemd tijdens de parlementsverkiezingen in Birma zondag. Die vrouw is een vriendin van me. Ze was politiek gevangene, haar ouders hebben jarenlang in een strenge dictatuur geleefd. Dit moment betekent daarom veel voor hen. In de foto's zie je hun trots, dat ontroert me.

'Hetzelfde geldt voor een andere vriend van me. Hij zat tijdens het militaire bewind ook in de gevangenis en heeft zijn broer daar verloren aan de gevolgen van marteling en malaria. Nu wordt hij parlementslid.'

Oppositieleider en voormalig politiek gevangene Aung San Suu Kyi lijkt op een grote winst af te stevenen: de partij zegt zelf 80 procent van de tot nu toe getelde stemmen te hebben gewonnen. In uw artikel voor Vrij Nederland van afgelopen zaterdag schrijft u over Suu Kyi dat ze het beter deed als symbool van morele moed dan als pragmatische politica. Waarom vindt u dat - ze heeft toch een grote verkiezingsoverwinning in handen?
'Dat maakt haar toch niet meteen goede politica? Als politiek gevangene was ze hét symbool voor verzet tegen de junta. Sinds ze parlementariër werd in 2012 heeft ze duidelijk steken laten vallen. Ze had zich meer kunnen uitspreken voor de rechten van moslims en etnische minderheden. Natuurlijk zit ze in een moeilijke situatie: als politicus moest ze aanvankelijk de militaire machthebbers te vriend houden, maar ook haar boeddhistische achterban niet verliezen. Eerder kon ze louter uit morele afwegingen handelen, nu moet ze ook politieke afwegingen maken. En toch, als ze een betere politicus was geweest, had ze een subtiele manier gevonden om voor de rechten van die minderheden op te komen.'

Welke manier dan?
'In de gebieden waar de etnische minderheden groot zijn, had ze de etnische kandidaat kunnen steunen, in plaats van een eigen kandidaat te laten meedoen. Dan hadden ze in het parlement bondgenoten kunnen worden. Nu heeft haar partij de etnische partijen van de kaart geveegd en dat zet de relatie met hen op scherp.'

Birmanezen vieren de overwinning van de NLD. Beeld afp
Birmanezen vieren de overwinning van de NLD.Beeld afp

De voorzitter van de Birmese regeringspartij USDP Htay Oo zegt dat de regering de verkiezingsuitslag zonder voorbehoud zal accepteren. Na de vorige verkiezingen in 1990 werd de winst van de oppositie straal genegeerd door de regering. Verwacht u dat de regering de oppositiepartijen dit keer wel haar zetels zal geven?
'Dat geloof ik wel. Maar de grote vraag is wat er daarna gaat gebeuren. Deze verkiezingsuitslag heeft een keerzijde. Het is een overduidelijk 'nee' tegen de huidige macht, en die zou daar wel eens fel op kunnen reageren. Als de macht van de militaire junta te ver wordt ingeperkt dan ze lief is, zullen ze ingrijpen. Daarvoor bestaat een beproefde methode: ze wakkeren de haat tegen moslims aan, stoken daarmee sociale onrust, die leidt tot protesten op straat, waarna het leger militair kan ingrijpen. Ik zeg niet dat dit op korte termijn zal gebeuren, maar je moet het scenario niet uitvlakken.

'De huidige president plaatste voor de verkiezingen een filmpje op Facebook van de Arabische lente, met beeld van bloederige gevechten. Met de boodschap: dit is waar jullie nu voor kiezen. De regering en het leger menen dat alleen het leger de bevolking kan behoeden voor het uiteenvallen van het land. Dat is de boodschap die ze verspreidt; het stond de afgelopen twintig jaar iedere dag in de staatskrant. Het is de vraag of ze de inperking van hun macht zullen accepteren.'

U retweette gisteren het bericht van journalist Kayleigh Long waarin ze stelt dat internationale media niets begrijpen van de situatie in Birma. Betekent dat dat u het ermee eens bent?
'Er zijn inderdaad veel fouten gemaakt in de verslaggeving. In de mediahype rond deze verkiezingen komen er honderden nieuwe journalisten naar het land, en die maken fouten. Birma is een ingewikkeld land, het maakt een groot verschil of je de situatie daar kent.

'Gisteren werd er grote opwinding gecreëerd omdat Suu Kyi had aangekondigd op de verkiezingsoverwinning te reageren. Maar als je Suu Kyi een beetje kent, weet je dat ze niet komt. Ten eerste was het al donker en brengt een publiek optreden haar veiligheid in het geding. Ten tweede wil zij een handreiking doen aan haar tegenstanders, de verliezers, door niet juichend op het bordes te verschijnen. Na de winst van de tussentijdse verkiezingen in 2012 stuurde ze ook haar tweede man, dat had je dit keer ook kunnen verwachten en dat bleek inderdaad zo te zijn.'

U zegt dat de journalisten die al langer in Birma zijn dat wel wisten. Wist de lokale bevolking dat ook?
'Natuurlijk zijn er altijd mensen die hopen dat ze wel komt. Maar ik kreeg ook berichten van mensen uit Birma die zeiden: "Ach, ze komt toch niet." Dus eigenlijk wisten de meesten dat wel.'

Nog even wat anders. Gisteren werd er door de anti-islambeweging Pegida Nederland geprotesteerd in Utrecht. Is het geen beperking van de democratie dat zij van de Utrechtse burgemeester Jan van Zanen niet in het centrum mochten protesteren?
'Ik ken de precieze beweegredenen van de burgemeester niet, dus daarop kan ik geen antwoord geven. Toch moet er een slimmere reactie zijn op deze groep dan ze verbannen. Dat groepen die zo'n agressief geluid laten horen veel aandacht krijgen in Nederland, komt omdat politici geen weerwoord hebben.

'Ik vind het protest en de reactie exemplarisch voor het Nederland van nu, waarin het vijanddenken groot is. Als ik de dingen mocht regelen in Nederland, zou ik ontmoetingen organiseren tussen nieuwkomers en de Nederlanders die hier al langer wonen. Die methode is zo oud als de wereld en wordt door sociologisch onderzoek ondersteund. Je kunt de angst voor een ander alleen overwinnen door met die ander in gesprek te gaan.'

Dit is aflevering 602 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Pegida-leider Edwin Wagensveld spreekt tijdens de demonstratie in Utrecht. Beeld anp
Pegida-leider Edwin Wagensveld spreekt tijdens de demonstratie in Utrecht.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden